Nghị định số 19/2021/NĐ-CP được ban hành nhằm sửa đổi, bổ sung một số điều của Điều lệ tổ chức và hoạt động của Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia kèm theo Nghị định số 23/2014/NĐ-CP. Văn bản này mang lại những thay đổi quan trọng trong phương thức vận hành, quản lý tài chính, đối tượng hỗ trợ và cơ cấu tổ chức của Quỹ nhằm nâng cao hiệu quả ứng dụng khoa học công nghệ vào thực tiễn đời sống và sản xuất.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Nghị định áp dụng đối với Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia, các cơ quan quản lý nhà nước về khoa học và công nghệ, cùng các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước tham gia vào các hoạt động đề xuất, thực hiện, tài trợ, cho vay, bảo lãnh vốn vay và hỗ trợ nâng cao năng lực khoa học và công nghệ quốc gia.

Sửa đổi đối tượng cho vay và cấp kinh phí của Quỹ

• Đối tượng cho vay được điều chỉnh tập trung vào các nhiệm vụ khoa học và công nghệ có tính ứng dụng cao, đưa kết quả nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ trực tiếp vào sản xuất và đời sống.
• Đối tượng cấp kinh phí bao gồm các nhiệm vụ khoa học và công nghệ được thực hiện theo sự phân công cụ thể của Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ.

Nguyên tắc hoạt động và quản lý chất lượng nghiên cứu

• Quỹ áp dụng các chuẩn mực quốc tế trong quản lý chất lượng nghiên cứu, đồng thời yêu cầu bảo đảm nghiêm ngặt tính liêm chính học thuật và đạo đức nghiên cứu đối với tất cả các đề tài được tài trợ.
• Nội dung nghiên cứu của các nhiệm vụ khoa học và công nghệ do Quỹ tài trợ không được phép trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào đã hoặc đang được thực hiện bằng nguồn kinh phí của Quỹ hoặc các nguồn ngân sách khác của Nhà nước.
• Quỹ ưu tiên tài trợ thực hiện các nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp quốc gia và tương đương (có ý nghĩa tầm quốc gia, liên ngành hoặc liên vùng) do các tổ chức, cá nhân chủ động đề xuất.

Cơ cấu tổ chức của Hội đồng quản lý Quỹ

• Hội đồng quản lý Quỹ có quy mô từ 7 đến 9 thành viên, bao gồm Chủ tịch, các Phó Chủ tịch và các ủy viên. Thành viên Hội đồng là các nhà khoa học, nhà quản lý có uy tín, trình độ chuyên môn cao, hoạt động theo chế độ kiêm nhiệm với nhiệm kỳ 5 năm.
• Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ có thẩm quyền bổ nhiệm, miễn nhiệm các thành viên Hội đồng quản lý Quỹ.
• Hội đồng quản lý Quỹ có nhiệm vụ thông qua kế hoạch tài chính và báo cáo quyết toán hằng năm của Quỹ.

Quy định mới về ngân sách hoạt động của Quỹ

Ngân sách hoạt động của Quỹ được phân định rõ ràng giữa nguồn ngân sách nhà nước và nguồn ngoài ngân sách nhà nước:

• Nguồn ngân sách nhà nước: Kinh phí tài trợ, hỗ trợ và chi hoạt động quản lý được bố trí từ nguồn chi sự nghiệp khoa học và công nghệ. Trong đó, kinh phí tài trợ, hỗ trợ được cân đối hằng năm ít nhất là 500 tỷ đồng, cấp bằng lệnh chi tiền vào tài khoản tiền gửi của Quỹ tại Kho bạc Nhà nước. Ngoài ra còn có kinh phí cấp cho các nhiệm vụ do Bộ Khoa học và Công nghệ giao và vốn do Thủ tướng Chính phủ giao để thực hiện cho vay, bảo lãnh vốn vay chuyên biệt.
• Các nguồn ngoài ngân sách nhà nước: Bao gồm thu từ lãi cho vay, phí bảo lãnh vốn vay, lãi tiền gửi; các khoản đóng góp tự nguyện, hiến tặng của tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước; đóng góp từ Quỹ phát triển khoa học và công nghệ của các doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp khác. Các nguồn này được chuyển vào tài khoản của Quỹ tại các ngân hàng thương mại và phải được quản lý, sử dụng đúng mục đích, hiệu quả.

Phương thức tài trợ, cho vay, bảo lãnh vốn vay và hỗ trợ

• Tài trợ không hoàn lại: Áp dụng đối với toàn bộ hoặc một phần chi phí thực hiện các nhiệm vụ khoa học và công nghệ do tổ chức, cá nhân đề xuất.
• Hỗ trợ nâng cao năng lực khoa học và công nghệ quốc gia: Bao gồm các hoạt động như hỗ trợ nhà khoa học trẻ tham gia hội nghị quốc tế; nghiên cứu sau tiến sĩ; thực tập nghiên cứu ngắn hạn ở nước ngoài; tổ chức hội thảo khoa học quốc tế tại Việt Nam; công bố công trình khoa học; đăng ký bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ; khen thưởng cá nhân, tổ chức xuất sắc; thu hút nhà khoa học nước ngoài đến Việt Nam trao đổi học thuật; và thực hiện chính sách trọng dụng nhân tài khoa học công nghệ.
• Cho vay và bảo lãnh vốn vay: Thực hiện cho vay không lấy lãi hoặc lãi suất thấp đối với các dự án ứng dụng kết quả nghiên cứu vào sản xuất và đời sống. Hoạt động này được thực hiện thông qua hình thức ủy thác cho các tổ chức tín dụng hoặc chi nhánh ngân hàng nước ngoài trên cơ sở Quỹ tự tổ chức đánh giá, xét chọn theo tiêu chí khoa học và công nghệ.

Chế độ tài chính, kế toán và cơ chế tự chủ

• Quỹ thực hiện chế độ kế toán theo quy định pháp luật, hằng năm lập dự toán kinh phí cho các hoạt động tài trợ, cho vay, bảo lãnh, hỗ trợ trình Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ phê duyệt.
• Quỹ được phép chuyển nguồn kinh phí dư trong năm tài chính sang năm kế tiếp theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước.
• Quỹ được áp dụng cơ chế tự chủ về biên chế và tài chính theo chế độ hiện hành áp dụng đối với đơn vị sự nghiệp công lập do Nhà nước bảo đảm chi thường xuyên.

Bãi bỏ quy định và điều khoản thi hành

• Nghị định chính thức bãi bỏ khoản 2 Điều 14 của Điều lệ tổ chức và hoạt động của Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia ban hành kèm theo Nghị định số 23/2014/NĐ-CP.
• Nghị định số 19/2021/NĐ-CP có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 5 năm 2021.
• Bộ Khoa học và Công nghệ chịu trách nhiệm hướng dẫn, tổ chức thi hành Nghị định. Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương và các tổ chức, cá nhân có liên quan chịu trách nhiệm thi hành Nghị định này.