Nghị định 110/2002/NĐ-CP được Chính phủ ban hành nhằm sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 06/CP ngày 20 tháng 01 năm 1995 hướng dẫn Bộ luật Lao động về an toàn lao động, vệ sinh lao động. Đây là văn bản pháp lý quan trọng nhằm hoàn thiện các quy định về bảo hộ lao động, bảo vệ sức khỏe và tính mạng của người lao động trong quá trình sản xuất, kinh doanh phù hợp với Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Lao động.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Nghị định này áp dụng đối với các chủ đầu tư, người sử dụng lao động, người lao động, người học nghề, tập nghề tại các doanh nghiệp, cơ quan, tổ chức, đơn vị sử dụng lao động; các cơ quan quản lý nhà nước về lao động, y tế và các tổ chức, cá nhân có liên quan đến công tác an toàn lao động, vệ sinh lao động tại Việt Nam.

Nội dung quy định chi tiết và các chính sách cốt lõi

1. Lập báo cáo khả thi về biện pháp bảo đảm an toàn, vệ sinh lao động

• Chủ đầu tư và người sử dụng lao động khi xây dựng mới, mở rộng hoặc cải tạo các công trình, cơ sở để sản xuất, sử dụng, bảo quản, lưu giữ các loại máy, thiết bị, vật tư, chất có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn, vệ sinh lao động bắt buộc phải lập báo cáo khả thi về các biện pháp bảo đảm an toàn lao động, vệ sinh lao động.
• Nội dung chính của báo cáo khả thi phải nêu rõ: Địa điểm, quy mô công trình, khoảng cách từ công trình hoặc cơ sở sản xuất đến khu dân cư và các công trình khác; các yếu tố nguy hiểm, có hại, sự cố có thể phát sinh trong quá trình hoạt động và các giải pháp phòng ngừa, xử lý cụ thể.
• Báo cáo khả thi phải được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền phê duyệt. Đồng thời, chủ đầu tư hoặc người sử dụng lao động phải sao gửi báo cáo cho cơ quan Thanh tra Nhà nước về lao động địa phương để theo dõi và giám sát theo quy định của pháp luật.

2. Đăng ký và kiểm định máy, thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động

• Các tổ chức, cá nhân khi đưa vào sử dụng các loại máy, thiết bị, vật tư, các chất có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động, vệ sinh lao động thuộc danh mục do Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội và Bộ Y tế quy định bắt buộc phải thực hiện đăng ký và kiểm định.
• Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội chịu trách nhiệm ban hành quy định và hướng dẫn chi tiết về thủ tục đăng ký, kiểm định này.

3. Chế độ bồi thường, trợ cấp cho người lao động bị tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp

Nghị định quy định chi tiết trách nhiệm bồi thường của người sử dụng lao động đối với người lao động bị tai nạn lao động hoặc bệnh nghề nghiệp như sau:

• Trường hợp không do lỗi của người lao động:
  • Bồi thường ít nhất bằng 30 tháng tiền lương và phụ cấp lương (nếu có) cho người lao động bị suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên hoặc cho thân nhân của người lao động bị chết do tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp.
  • Bồi thường ít nhất bằng 1,5 tháng tiền lương và phụ cấp lương (nếu có) cho người bị suy giảm khả năng lao động từ 5% đến 10%. Nếu bị suy giảm khả năng lao động từ trên 10% đến dưới 81% thì cứ tăng thêm 1% được cộng thêm 0,4 tháng tiền lương và phụ cấp lương (nếu có).
• Trường hợp do lỗi trực tiếp của người lao động:
  • Người lao động vẫn được trợ cấp một khoản tiền ít nhất bằng 12 tháng tiền lương và phụ cấp lương (nếu có) nếu bị suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên hoặc tử vong.
  • Được trợ cấp ít nhất bằng 40% mức bồi thường tương ứng với các tỷ lệ suy giảm khả năng lao động từ 5% đến dưới 81% quy định cho trường hợp không có lỗi.
• Căn cứ tính tiền bồi thường: Tiền lương làm căn cứ bồi thường là tiền lương theo hợp đồng lao động, được tính bình quân của 6 tháng liền kề trước khi xảy ra tai nạn hoặc trước khi xác định bị bệnh nghề nghiệp (bao gồm lương cấp bậc, chức vụ, phụ cấp khu vực, phụ cấp chức vụ). Trường hợp thời gian làm việc không đủ 6 tháng thì lấy mức lương của tháng liền kề hoặc tiền lương theo hình thức trả lương tại thời điểm xảy ra tai nạn để tính toán.
• Đối với người học nghề, tập nghề: Nếu bị tai nạn lao động hoặc bệnh nghề nghiệp trong quá trình học nghề, tập nghề tại doanh nghiệp thì được bồi thường hoặc trợ cấp theo các mức tương tự như người lao động. Tiền lương làm căn cứ tính là mức lương tối thiểu của doanh nghiệp áp dụng tại thời điểm xảy ra tai nạn, hoặc tính theo mức lương thỏa thuận trong hợp đồng học nghề nếu mức thỏa thuận này cao hơn mức lương tối thiểu của doanh nghiệp.

4. Trách nhiệm khai báo, điều tra tai nạn lao động

• Khi xảy ra tai nạn lao động, người sử dụng lao động có trách nhiệm chủ trì tổ chức việc điều tra, lập biên bản vụ việc.
• Quá trình điều tra và lập biên bản phải có sự tham gia bắt buộc của đại diện Ban Chấp hành Công đoàn cơ sở hoặc Ban Chấp hành Công đoàn lâm thời của đơn vị, thực hiện theo đúng hướng dẫn của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Bộ Y tế và Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam.

5. Phân định trách nhiệm quản lý nhà nước về an toàn, vệ sinh lao động

• Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội: Chịu trách nhiệm xây dựng, trình ban hành hoặc ban hành các văn bản pháp luật, chính sách, chế độ bảo hộ lao động, an toàn và vệ sinh lao động; quản lý thống nhất hệ thống quy phạm Nhà nước về an toàn lao động, tiêu chuẩn phân loại lao động theo điều kiện lao động; hướng dẫn kiểm tra, thực hiện thanh tra nhà nước về lao động; tổ chức huấn luyện, thông tin và hợp tác quốc tế về an toàn lao động.
• Bộ Y tế: Chịu trách nhiệm xây dựng, ban hành và quản lý hệ thống tiêu chuẩn vệ sinh lao động, tiêu chuẩn sức khỏe cho các ngành nghề; hướng dẫn khám sức khỏe định kỳ, khám tuyển dụng, khám phát hiện bệnh nghề nghiệp; hướng dẫn điều trị, phục hồi chức năng cho người bị tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp và hợp tác quốc tế về vệ sinh lao động.
• Các Bộ, cơ quan ngang Bộ: Có trách nhiệm xây dựng, ban hành và hướng dẫn áp dụng tiêu chuẩn, quy phạm an toàn, vệ sinh lao động cấp ngành. Trước khi ban hành, phải lấy ý kiến tham gia của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (đối với tiêu chuẩn an toàn) và Bộ Y tế (đối với tiêu chuẩn vệ sinh).

6. Thay đổi thuật ngữ pháp lý

• Thay thế cụm từ "Thanh tra Nhà nước về an toàn lao động" bằng cụm từ "Thanh tra Nhà nước về lao động".
• Thay thế cụm từ "Thanh tra viên lao động về an toàn lao động, vệ sinh lao động" bằng cụm từ "Thanh tra viên lao động" nhằm thống nhất hệ thống thanh tra chuyên ngành.

Hiệu lực thi hành

Nghị định 110/2002/NĐ-CP có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 01 năm 2003. Nghị định này bãi bỏ hoàn toàn Nghị định số 162/1999/NĐ-CP ngày 09 tháng 11 năm 1999 của Chính phủ về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 06/CP năm 1995.