Nghị định 103/2002/NĐ-CP quy định chế độ đền bù và trợ cấp đối với cá nhân, gia đình, cơ quan, tổ chức tham gia phòng, chống ma tuý bị thiệt hại về tính mạng, sức khoẻ, tài sản do Chính phủ ban hành nhằm thiết lập cơ sở pháp lý bảo vệ quyền lợi hợp pháp và hỗ trợ tài chính kịp thời cho các đối tượng bị thiệt hại trong công tác đấu tranh phòng, chống ma túy.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Nghị định này điều chỉnh việc đền bù thiệt hại về tài sản đối với cá nhân, gia đình, cơ quan, tổ chức; đồng thời quy định chế độ trợ cấp đối với cá nhân bị thiệt hại về tính mạng, bị thương tích hoặc tổn hại về sức khỏe do tham gia phòng, chống ma túy.

Đối tượng áp dụng bao gồm:

• Cá nhân, gia đình, cơ quan, tổ chức trong nước bị thiệt hại do tham gia phòng, chống ma túy.
• Cá nhân, gia đình, cơ quan, tổ chức nước ngoài, tổ chức quốc tế bị thiệt hại về tài sản; người nước ngoài bị thiệt hại về tính mạng, sức khỏe do tham gia phòng, chống ma túy trên lãnh thổ Việt Nam. Trường hợp điều ước quốc tế mà Việt Nam ký kết hoặc tham gia có quy định khác thì áp dụng theo điều ước quốc tế đó.

Nguyên tắc đền bù và trợ cấp thiệt hại

• Chế độ trợ cấp: Được Nhà nước thực hiện đối với các thiệt hại về tính mạng và sức khỏe của người bị thiệt hại do tham gia phòng, chống ma túy.
• Chế độ đền bù: Áp dụng đối với thiệt hại về tài sản không phải do người phạm tội về ma túy trực tiếp gây ra. Nếu thiệt hại tài sản do người phạm tội về ma túy trực tiếp gây ra thì giải quyết theo quy định của Bộ luật Hình sự và Bộ luật Tố tụng hình sự.
• Quyền yêu cầu: Đối tượng bị thiệt hại hoặc người đại diện hợp pháp có quyền đề nghị cơ quan nhà nước có thẩm quyền đền bù tài sản hoặc thực hiện chế độ trợ cấp. Việc đền bù hoặc trợ cấp phải được quyết định bằng văn bản.

Quy định về đền bù thiệt hại tài sản

Thiệt hại tài sản được đền bù bao gồm tài sản bị mất, bị hủy hoại, bị hư hỏng và các chi phí hợp lý để ngăn chặn, hạn chế, khắc phục thiệt hại. Giá trị tài sản được xác định theo giá thị trường tại địa phương vào thời điểm xảy ra thiệt hại, có tính khấu hao. Tài sản có khả năng phục hồi thì phục hồi nguyên trạng, nếu không phục hồi được hoặc bị mất thì được đền bù bằng tiền.

Trách nhiệm giải quyết đền bù tài sản được phân chia như sau:

• Cơ quan điều tra, cơ quan chuyên trách phòng, chống tội phạm về ma túy thuộc ngành Công an, đơn vị Bộ đội Biên phòng, cơ quan Hải quan giải quyết đền bù đối với thiệt hại trong các vụ án do mình thụ lý. Trường hợp cơ quan khác phát hiện, bắt giữ thì phải chuyển giao tài liệu liên quan cho cơ quan thụ lý điều tra để giải quyết.
• Ủy ban nhân dân cấp huyện, cấp tỉnh giải quyết đền bù đối với các trường hợp thiệt hại ngoài phạm vi thụ lý vụ án nêu trên xảy ra tại địa phương.
• Thời hạn giải quyết: Trong vòng 15 ngày kể từ ngày nhận đơn đề nghị hợp lệ, cơ quan có trách nhiệm phải xem xét, quyết định đền bù hoặc đề nghị cấp có thẩm quyền quyết định.
• Hội đồng tư vấn xét giải quyết đền bù thiệt hại có thể được thành lập trong trường hợp cần thiết để xem xét, kiểm tra, đánh giá thiệt hại và kiến nghị mức đền bù.

Thẩm quyền quyết định đền bù thiệt hại tài sản

Thẩm quyền quyết định đền bù được phân cấp cụ thể theo giá trị tài sản bị thiệt hại:

• Dưới 2.000.000 đồng: Thủ trưởng cơ quan Cảnh sát điều tra Công an cấp huyện, Thủ trưởng cơ quan Điều tra hình sự ở Bộ Chỉ huy quân sự cấp tỉnh quyết định đối với vụ án do đơn vị mình thụ lý.
• Dưới 5.000.000 đồng: Thủ trưởng cơ quan điều tra thuộc Công an từ cấp tỉnh trở lên, Thủ trưởng cơ quan Điều tra hình sự ở Tổng cục và cấp tương đương trong Quân đội, Thủ trưởng cơ quan chuyên trách phòng, chống tội phạm về ma túy Bộ Công an quyết định đối với vụ án do đơn vị mình thụ lý.
• Dưới 10.000.000 đồng: Giám đốc Công an cấp tỉnh, Tổng cục trưởng Tổng cục Cảnh sát, Thủ trưởng cơ quan Điều tra hình sự Bộ Quốc phòng, Cục trưởng Cục Hải quan cấp tỉnh, Chỉ huy trưởng Bộ đội Biên phòng cấp tỉnh và tương đương quyết định đối với vụ án thuộc quyền thụ lý. Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện quyết định đối với các vụ việc khác xảy ra tại địa phương.
• Từ 10.000.000 đồng trở lên: Bộ trưởng Bộ Công an, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Bộ trưởng Bộ Tài chính quyết định đối với các vụ án thuộc quyền thụ lý của các cơ quan thuộc quyền. Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định đối với các vụ việc khác xảy ra tại địa phương.

Chế độ trợ cấp thiệt hại về sức khỏe và tính mạng

Chế độ trợ cấp được thực hiện một lần bằng tiền với các định mức và điều kiện cụ thể:

• Thiệt hại về sức khỏe (bị thương tích, tổn hại sức khỏe): Trợ cấp bao gồm chi phí hợp lý cho việc cứu chữa, bồi dưỡng, phục hồi sức khỏe, chức năng bị suy giảm và thu nhập thực tế bị mất hoặc giảm sút (nếu thu nhập không ổn định thì tính theo mức trung bình của lao động cùng loại). Mức trợ cấp tối đa không quá 20.000.000 đồng/người. Trường hợp trợ cấp từ 10.000.000 đồng trở lên phải lập Hội đồng tư vấn để xét duyệt.
• Thiệt hại về tính mạng: Trợ cấp bao gồm chi phí hợp lý cho việc cứu chữa, bồi dưỡng, chăm sóc trước khi chết và chi phí mai táng. Mức trợ cấp một lần cho gia đình hoặc người đại diện hợp pháp tối đa không quá 50.000.000 đồng/người chết.

Thẩm quyền và thủ tục giải quyết trợ cấp sức khỏe, tính mạng

Thẩm quyền quyết định trợ cấp được phân định như sau:

• Dưới 10.000.000 đồng: Giám đốc Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương quyết định.
• Từ 10.000.000 đồng trở lên: Bộ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội quyết định.

Về thủ tục, người đề nghị gửi đơn kèm theo các chứng từ, hóa đơn chi phí thực tế, giấy chứng tử (nếu có) đến cơ quan Lao động - Thương binh và Xã hội nơi thụ lý vụ án. Trong trường hợp người bị thiệt hại chết hoặc khi cần thiết, Thủ trưởng cơ quan giải quyết trợ cấp sẽ thành lập Hội đồng tư vấn để đánh giá mức độ tổn hại dựa trên kết luận giám định pháp y, giám định thương tật và kiến nghị mức trợ cấp phù hợp.

Nguồn kinh phí và hiệu lực thi hành

Kinh phí đền bù và trợ cấp được trích một phần từ Quỹ phòng, chống ma tuý, phần còn lại do ngân sách nhà nước các cấp bảo đảm. Các cơ quan có trách nhiệm lập dự toán kinh phí gửi cơ quan Tài chính cùng cấp để tổng hợp trình cấp có thẩm quyền quyết định. Bộ Tài chính chịu trách nhiệm hướng dẫn thực hiện.

Nghị định này có hiệu lực thi hành sau 15 ngày, kể từ ngày ký. Bộ Công an chịu trách nhiệm chủ trì, phối hợp với các Bộ, ngành liên quan kiểm tra, đôn đốc việc thi hành Nghị định.