Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 02:2020/BCT về An toàn bồn chứa khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG) được ban hành kèm theo Thông tư số 43/2020/TT-BCT ngày 11 tháng 12 năm 2020 của Bộ Công Thương. Quy chuẩn này quy định các yêu cầu kỹ thuật an toàn trong thiết kế, chế tạo, lắp đặt, sử dụng, vận hành, sửa chữa, kiểm định và bảo dưỡng đối với các bồn chứa LPG có dung tích từ 0,1 m3 trở lên, nhằm đảm bảo an toàn tuyệt đối cho người lao động, cộng đồng và môi trường xung quanh.

Phạm vi điều chỉnh và Đối tượng áp dụng

• Phạm vi điều chỉnh: Quy chuẩn áp dụng đối với bồn chứa LPG bằng kim loại, có dung tích chứa nước từ 0,1 m3 trở lên, hoạt động ở áp suất thiết kế lớn hơn áp suất khí quyển. Quy chuẩn không áp dụng cho bồn chứa LPG trên các phương tiện vận chuyển (tàu thủy, sà lan, xe bồn, toa xe cáp), bồn chứa lạnh và các chai chứa LPG di động.
• Đối tượng áp dụng: Quy chuẩn này áp dụng bắt buộc đối với tất cả các tổ chức, cá nhân có hoạt động liên quan đến thiết kế, chế tạo, nhập khẩu, lắp đặt, sở hữu, quản lý, vận hành, bảo dưỡng và kiểm định bồn chứa LPG trên lãnh thổ Việt Nam.

Quy định chung và giải thích từ ngữ (Điều 1 - Điều 4)

• Điều 1. Phạm vi điều chỉnh: Xác định giới hạn áp dụng của quy chuẩn đối với các loại bồn chứa LPG cố định có dung tích từ 0,1 m3 trở lên.
• Điều 2. Đối tượng áp dụng: Xác định rõ các cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân trong và ngoài nước hoạt động tại Việt Nam phải tuân thủ quy chuẩn này.
• Điều 3. Tài liệu viện dẫn: Liệt kê các tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) và tiêu chuẩn quốc tế tương đương được áp dụng song song để thực hiện các phép thử, kiểm định và đánh giá sự phù hợp của bồn chứa LPG.
• Điều 4. Giải thích từ ngữ: Định nghĩa chi tiết các khái niệm chuyên ngành cốt lõi bao gồm: Khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG), Bồn chứa LPG, Áp suất thiết kế, Nhiệt độ thiết kế, Dung tích bồn chứa, Khoảng cách an toàn, Thiết bị phụ trợ, và các cơ cấu an toàn đi kèm bồn chứa.

Yêu cầu kỹ thuật an toàn trong thiết kế và chế tạo bồn chứa

• Vật liệu chế tạo: Phải sử dụng thép carbon hoặc thép hợp kim có tính dẻo cao, khả năng hàn tốt và chịu được áp lực lớn. Vật liệu phải có chứng chỉ xuất xứ rõ ràng và đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật về độ bền kéo, độ dãn dài và độ dai va đập ở nhiệt độ làm việc thấp nhất.
• Tính toán thiết kế: Thiết kế bồn chứa phải dựa trên áp suất thiết kế, nhiệt độ thiết kế và các tải trọng phụ thêm như tải trọng gió, động đất, ứng suất nhiệt và trọng lượng của LPG chứa đầy bồn. Chiều dày thành bồn phải được tính toán có tính đến lượng dư ăn mòn hóa học trong suốt tuổi thọ thiết kế.
• Công nghệ chế tạo và liên kết hàn: Các mối hàn chịu lực trên thân bồn chứa phải được thực hiện bởi thợ hàn có chứng chỉ hợp lệ. Tất cả các mối hàn giáp mối phải được kiểm tra không phá hủy (NDT) bằng phương pháp chụp ảnh tia bức xạ (RT) hoặc siêu âm (UT) với tỷ lệ 100% để phát hiện và loại bỏ các khuyết tật bên trong.

Yêu cầu về thiết bị phụ trợ và cơ cấu an toàn

• Van an toàn: Mỗi bồn chứa LPG phải được trang bị ít nhất một van an toàn kiểu lò xo tác động trực tiếp, được kết nối trực tiếp với phần không gian chứa hơi của bồn. Van an toàn phải được kẹp chì niêm phong và cài đặt áp suất tác động không vượt quá áp suất thiết kế của bồn chứa.
• Thiết bị đo lường: Bồn chứa phải lắp đặt đầy đủ áp kế (đồng hồ đo áp suất), nhiệt kế (đo nhiệt độ LPG lỏng) và thiết bị đo mức lỏng (để kiểm soát mức nạp tối đa, tránh hiện tượng nạp quá đầy gây tăng áp nguy hiểm).
• Hệ thống van chặn khẩn cấp: Các đường ống nạp và rút LPG lỏng/hơi có đường kính lớn phải được trang bị van chặn khẩn cấp (Emergency Shut-off Valve) có khả năng đóng nhanh bằng cơ cấu điều khiển từ xa, bằng khí nén hoặc tự động đóng bằng cơ cấu chảy (cầu chì nhiệt) khi xảy ra hỏa hoạn.

Yêu cầu về lắp đặt và khoảng cách an toàn

• Vị trí lắp đặt: Bồn chứa LPG có thể được lắp đặt nổi trên mặt đất, đắp đất bảo vệ hoặc chôn ngầm dưới lòng đất. Móng bồn chứa phải được thiết kế vững chắc, chống lún không đều và có biện pháp chống nổi (đối với bồn chôn ngầm tại khu vực có mực nước ngầm cao).
• Khoảng cách an toàn tối thiểu: Quy chuẩn quy định chi tiết khoảng cách an toàn từ bồn chứa LPG đến ranh giới đất của các công trình lân cận, nguồn gây cháy, tòa nhà công cộng và các bồn chứa chất lỏng dễ cháy khác. Khoảng cách này phụ thuộc vào dung tích của từng bồn chứa hoặc tổng dung tích của nhóm bồn chứa.
• Hệ thống phòng chống cháy nổ: Khu vực bồn chứa nổi phải được trang bị hệ thống phun nước làm mát cố định để bảo vệ bồn khi có cháy xảy ra xung quanh. Xung quanh cụm bồn chứa phải có đê ngăn cháy hoặc hệ thống rãnh thu gom để kiểm soát lượng LPG lỏng tràn ra ngoài.

Quy định về quản lý vận hành, bảo dưỡng và kiểm định

• Kiểm định kỹ thuật an toàn: Bồn chứa LPG phải được kiểm định kỹ thuật an toàn định kỳ, bất thường và trước khi đưa vào sử dụng bởi tổ chức kiểm định được Bộ Công Thương chỉ định. Nội dung kiểm định bao gồm kiểm tra hồ sơ thiết kế, khám xét bên trong/bên ngoài, thử thủy tĩnh (thử bền) và thử kín bằng khí.
• Vận hành an toàn: Đơn vị sở hữu bồn chứa phải ban hành quy trình vận hành chi tiết, quy trình xử lý sự cố khẩn cấp và trang bị đầy đủ phương tiện bảo hộ lao động, thiết bị phòng cháy chữa cháy. Người vận hành trực tiếp phải được đào tạo chuyên môn và huấn luyện an toàn hóa chất, an toàn lao động theo quy định.
• Bảo dưỡng định kỳ: Phải thực hiện kiểm tra, bảo dưỡng định kỳ hệ thống van an toàn, thiết bị đo lường, hệ thống nối đất chống sét và chống tĩnh điện của bồn chứa để đảm bảo các thiết bị này luôn hoạt động tin cậy.

Hiệu lực thi hành

Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 02:2020/BCT chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 7 năm 2021, thay thế cho các quy định an toàn trước đây đối với bồn chứa LPG không còn phù hợp với thực tiễn kỹ thuật hiện đại.