Lệnh của Chủ tịch nước số 20/2014/L-CTN được ban hành ngày 31 tháng 12 năm 2014 về việc công bố Pháp lệnh Cảnh sát môi trường. Đây là văn bản pháp lý quan trọng, đánh dấu bước ngoặt trong việc hoàn thiện cơ sở pháp lý cho tổ chức và hoạt động của lực lượng Cảnh sát môi trường, nhằm nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật về môi trường, tài nguyên, an toàn thực phẩm trong tình hình mới.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

• Phạm vi điều chỉnh: Pháp lệnh quy định cụ thể về vị trí, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, tổ chức, hoạt động, bảo đảm điều kiện hoạt động và chế độ, chính sách đối với lực lượng Cảnh sát môi trường.
• Đối tượng áp dụng: Áp dụng đối với lực lượng Cảnh sát môi trường; cơ quan, tổ chức, cá nhân Việt Nam và tổ chức, cá nhân nước ngoài hoạt động, cư trú trên lãnh thổ Việt Nam có liên quan đến hoạt động phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm và vi phạm pháp luật về môi trường, tài nguyên, an toàn thực phẩm.

Nội dung cốt lõi của các điều khoản đầu (Từ Điều 1 đến Điều 4)

1. Vị trí và chức năng của Cảnh sát môi trường (Điều 1)

Pháp lệnh xác định rõ Cảnh sát môi trường là lực lượng chuyên trách thuộc Công an nhân dân Việt Nam. Lực lượng này thực hiện chức năng quản lý, bảo vệ môi trường, chủ động phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn, đấu tranh chống tội phạm và vi phạm hành chính về môi trường, tài nguyên, an toàn thực phẩm có liên quan đến môi trường theo quy định của pháp luật.

2. Đối tượng áp dụng của Pháp lệnh (Điều 2)

Quy định chi tiết về các chủ thể chịu sự tác động trực tiếp của Pháp lệnh, bao gồm sĩ quan, hạ sĩ quan, chiến sĩ Cảnh sát môi trường và các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan. Điều này tạo cơ sở pháp lý đồng bộ để các cơ quan chức năng phối hợp chặt chẽ với Cảnh sát môi trường trong quá trình thực thi nhiệm vụ.

3. Nguyên tắc hoạt động của Cảnh sát môi trường (Điều 3)

• Đặt dưới sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng Cộng sản Việt Nam, sự quản lý thống nhất của Nhà nước và sự chỉ đạo, chỉ huy trực tiếp của Bộ trưởng Bộ Công an.
• Tuân thủ nghiêm ngặt Hiến pháp và pháp luật; tôn trọng và bảo vệ quyền con người, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân.
• Chủ động phòng ngừa, kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý nghiêm minh, triệt để mọi hành vi vi phạm pháp luật về môi trường, tài nguyên và an toàn thực phẩm.
• Kết hợp chặt chẽ giữa biện pháp nghiệp vụ của lực lượng Công an với việc vận động, phát huy sức mạnh tổng hợp của toàn dân và hệ thống chính trị trong công tác bảo vệ môi trường.

4. Xây dựng lực lượng Cảnh sát môi trường (Điều 4)

Nhà nước tập trung xây dựng lực lượng Cảnh sát môi trường cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại. Đồng thời, ưu tiên trang bị các phương tiện kỹ thuật nghiệp vụ, vũ khí, công cụ hỗ trợ tiên tiến nhằm đáp ứng yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm môi trường ngày càng tinh vi và phức tạp.

Hiệu lực thi hành

Lệnh của Chủ tịch nước có hiệu lực kể từ ngày công bố. Pháp lệnh Cảnh sát môi trường năm 2014 chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 05 tháng 06 năm 2015, thay thế các quy định trước đây trái với Pháp lệnh này.