Ngày 25 tháng 11 năm 2020, Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã ban hành Lệnh số 15/2020/L-CTN về việc công bố Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống nhiễm vi rút gây ra hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải ở người (HIV/AIDS). Đây là văn bản pháp lý quan trọng nhằm thể chế hóa các chủ trương của Đảng và Nhà nước về công tác phòng, chống HIV/AIDS trong tình hình mới, hướng tới mục tiêu chấm dứt dịch bệnh AIDS tại Việt Nam vào năm 2030.

Văn bản áp dụng đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân trong nước và tổ chức, cá nhân nước ngoài tại Việt Nam liên quan đến hoạt động phòng, chống HIV/AIDS. Phạm vi điều chỉnh tập trung vào việc sửa đổi, bổ sung các quy định về quyền, nghĩa vụ của người nhiễm HIV; các biện pháp can thiệp giảm hại; xét nghiệm HIV; điều trị và nguồn lực cho công tác phòng, chống HIV/AIDS.

• Luật sửa đổi năm 2020 quy định người từ đủ 15 tuổi trở lên có quyền tự nguyện yêu cầu xét nghiệm HIV mà không cần sự đồng ý của cha, mẹ hoặc người giám hộ (quy định cũ là từ đủ 16 tuổi).
• Sự thay đổi này nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho nhóm trẻ vị thành niên, đặc biệt là các đối tượng có hành vi nguy cơ cao, được tiếp cận sớm với dịch vụ xét nghiệm, phát hiện và điều trị kịp thời.

• Để phục vụ công tác điều trị, chăm sóc và phòng ngừa lây nhiễm, Luật bổ sung thêm một số đối tượng được thông báo kết quả xét nghiệm HIV dương tính bao gồm: người đứng đầu cơ sở y tế, người trực tiếp điều trị cho người nhiễm HIV, người thực hiện nhiệm vụ giám sát dịch tễ học HIV/AIDS.
• Vợ, chồng hoặc người chuẩn bị kết hôn, người sống chung như vợ chồng với người nhiễm HIV cũng thuộc nhóm được thông báo để chủ động thực hiện các biện pháp phòng tránh lây nhiễm.
• Quy định này đảm bảo sự cân bằng giữa quyền riêng tư của người bệnh và trách nhiệm bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

• Luật hóa việc triển khai biện pháp điều trị dự phòng trước phơi nhiễm bằng thuốc kháng HIV (PrEP) cho người có nguy cơ cao lây nhiễm HIV.
• Khuyến khích và tạo điều kiện cho các tổ chức xã hội, tổ chức dựa vào cộng đồng tham gia cung cấp dịch vụ can thiệp giảm tác hại, phân phối bao cao su, chất bôi trơn, bơm kim tiêm sạch và điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế.

• Xác định rõ nguồn lực tài chính bao gồm ngân sách nhà nước (trung ương và địa phương), quỹ bảo hiểm y tế, nguồn tài trợ quốc tế và sự đóng góp của các tổ chức, cá nhân.
• Quỹ bảo hiểm y tế chi trả cho các dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh, thuốc kháng vi rút HIV (ARV) và các dịch vụ y tế liên quan khác cho người tham gia bảo hiểm y tế bị nhiễm HIV.
• Nhà nước bảo đảm kinh phí mua thuốc ARV cho các đối tượng ưu tiên như người nghèo, người cận nghèo, trẻ em dưới 6 tuổi, người bị phơi nhiễm do tai nạn nghề nghiệp.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống HIV/AIDS năm 2020 chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 07 năm 2021. Các quy định mới này đánh dấu bước chuyển biến mạnh mẽ trong tư duy và phương thức tiếp cận phòng, chống HIV/AIDS, bảo đảm quyền lợi tối đa cho người bệnh và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.