Lệnh của Chủ tịch nước về việc công bố Luật Đầu tư công năm 2024 là văn bản pháp lý quan trọng nhằm chính thức công bố và đưa Luật Đầu tư công mới vào thực tiễn đời sống pháp luật. Văn bản này đánh dấu bước chuyển biến mạnh mẽ trong việc hoàn thiện thể chế, tháo gỡ các điểm nghẽn thể chế và nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng nguồn lực đầu tư công của quốc gia.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Lệnh công bố xác lập hiệu lực thi hành đối với Luật Đầu tư công, hướng tới các nội dung cốt lõi bao gồm:

• Phạm vi điều chỉnh: Quy định toàn diện về công tác quản lý nhà nước đối với đầu tư công; quy trình, thủ tục quản lý và sử dụng nguồn vốn đầu tư công; quyền hạn, nghĩa vụ cũng như trách nhiệm pháp lý của các cơ quan, tổ chức, cá nhân tham gia hoặc có liên quan đến hoạt động đầu tư công.
• Đối tượng áp dụng: Áp dụng đối với các cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội; các tổ chức, cá nhân trong nước và nước ngoài tham gia hoặc có liên quan trực tiếp đến hoạt động đầu tư công, quản lý và sử dụng vốn đầu tư công tại Việt Nam.

Nội dung cốt lõi của Lệnh công bố và các điều khoản đầu (Điều 1 đến Điều 4)

1. Cơ sở pháp lý và quyết định công bố của Chủ tịch nước

• Căn cứ vào Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, Chủ tịch nước ban hành Lệnh công bố chính thức Luật Đầu tư công đã được Quốc hội khóa mới thông qua.
• Quyết định này khẳng định tính hợp hiến, hợp pháp và quy trình lập pháp chặt chẽ của Luật Đầu tư công mới, tạo cơ sở pháp lý tối cao để triển khai thực hiện trên phạm vi cả nước.

2. Phạm vi điều chỉnh của Luật Đầu tư công (Điều 1)

• Luật tập trung điều chỉnh các hoạt động đầu tư công bao gồm việc lập, thẩm định, quyết định chủ trương đầu tư; lập, thẩm định, quyết định chương trình, dự án đầu tư công; lập, thẩm định, giao, điều chỉnh, thực hiện kế hoạch đầu tư công trung hạn và hằng năm.
• Quy định rõ ràng cơ chế quản lý nhà nước, phân cấp, phân quyền trong đầu tư công nhằm tối ưu hóa hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước và các nguồn vốn công khác.

3. Đối tượng áp dụng pháp luật về đầu tư công (Điều 2)

• Xác định rõ các cơ quan quản lý nhà nước về đầu tư công từ trung ương đến địa phương.
• Các chủ đầu tư, ban quản lý dự án, nhà thầu, đơn vị tư vấn và các tổ chức, cá nhân có liên quan đến việc thụ hưởng, sử dụng hoặc giám sát nguồn vốn đầu tư công.

4. Giải thích từ ngữ và các khái niệm căn bản (Điều 3)

• Hệ thống hóa và làm rõ các khái niệm then chốt như: vốn đầu tư công (bao gồm vốn ngân sách nhà nước, vốn từ nguồn thu hợp pháp của các cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập dành để đầu tư); dự án đầu tư công; chương trình đầu tư công; chủ đầu tư; và cơ quan chủ quản.
• Việc định nghĩa rõ ràng giúp thống nhất cách hiểu và áp dụng pháp luật, hạn chế tối đa các tranh chấp hoặc sai sót do hiểu sai quy định trong quá trình triển khai dự án.

5. Các hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động đầu tư công (Điều 4)

Để bảo đảm tính minh bạch, phòng chống tham nhũng, lãng phí, luật quy định nghiêm ngặt các hành vi bị cấm sau đây:

• Quyết định chủ trương đầu tư không phù hợp với quy hoạch, kế hoạch; không cân đối được nguồn vốn đầu tư hoặc vượt quá thẩm quyền quy định.
• Lợi dụng chức vụ, quyền hạn để chiếm đoạt, vụ lợi, tham nhũng hoặc gây thất thoát, lãng phí nguồn vốn đầu tư công của Nhà nước.
• Thông thầu, gian lận, đưa hoặc nhận hối lộ trong hoạt động đầu tư công; can thiệp trái pháp luật vào quá trình lựa chọn nhà thầu, thẩm định dự án.
• Yêu cầu tổ chức, cá nhân tự bỏ vốn đầu tư khi chương trình, dự án chưa được quyết định chủ trương đầu tư hoặc chưa được bố trí vốn, gây nợ đọng xây dựng cơ bản.

Hiệu lực thi hành

Lệnh công bố của Chủ tịch nước có hiệu lực kể từ ngày ký ban hành. Luật Đầu tư công năm 2024 sẽ chính thức có hiệu lực thi hành theo thời hạn được quy định cụ thể trong các điều khoản thi hành của Luật, thay thế hoặc sửa đổi các quy định trước đây không còn phù hợp để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.