Lệnh công bố Bộ Luật tố tụng dân sự 2004 được ban hành bởi Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam nhằm công bố chính thức Bộ luật tố tụng dân sự số 24/2004/QH11 đã được Quốc hội khóa XI thông qua tại kỳ họp thứ 5. Đây là văn bản pháp lý nền tảng, đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc thống nhất trình tự, thủ tục giải quyết các vụ án dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại và lao động tại Việt Nam.

Phạm vi áp dụng của văn bản bao gồm toàn bộ các hoạt động tố tụng dân sự trên lãnh thổ Việt Nam, áp dụng đối với cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng, người tham gia tố tụng, cũng như các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến việc giải quyết vụ việc dân sự.

Nội dung công bố của Lệnh Chủ tịch nước

• Công bố chính thức Bộ luật tố tụng dân sự năm 2004 được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XI, kỳ họp thứ 5 thông qua ngày 15 tháng 6 năm 2004.
• Xác định tính pháp lý tối cao của Bộ luật trong việc điều chỉnh các quan hệ tố tụng dân sự phát sinh trên toàn lãnh thổ Việt Nam.

Phạm vi điều chỉnh và nhiệm vụ của Bộ luật tố tụng dân sự (Điều 1)

• Quy định những nguyên tắc cơ bản trong tố tụng dân sự nhằm bảo đảm tính khách quan, dân chủ và công bằng trong hoạt động xét xử của Tòa án.
• Xác định rõ trình tự, thủ tục khởi kiện để yêu cầu Tòa án nhân dân giải quyết các vụ án về tranh chấp dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại, lao động.
• Quy định trình tự, thủ tục yêu cầu Tòa án giải quyết các việc về dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại, lao động và thủ tục giải quyết các vụ việc dân sự có yếu tố nước ngoài.
• Quy định về thi hành án dân sự, nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm của các cơ quan tiến hành tố tụng và người tiến hành tố tụng trong quá trình giải quyết vụ việc.
• Xác định quyền và nghĩa vụ của người tham gia tố tụng, của cá nhân, cơ quan nhà nước, đơn vị vũ trang nhân dân, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, tổ chức kinh tế nhằm bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Đối tượng áp dụng và hiệu lực của Bộ luật tố tụng dân sự (Điều 2)

• Bộ luật tố tụng dân sự được áp dụng đối với mọi hoạt động tố tụng dân sự trên lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, bao gồm đất liền, hải đảo, vùng biển và vùng trời.
• Áp dụng đối với hoạt động tố tụng dân sự do cơ quan đại diện ngoại giao, cơ quan lãnh sự của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam tiến hành ở nước ngoài.
• Trường hợp điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ký kết hoặc gia nhập có quy định khác thì áp dụng quy định của điều ước quốc tế đó.

Thẩm quyền giải quyết các vụ việc dân sự của Tòa án (Điều 3 và Điều 4)

• Tòa án nhân dân có thẩm quyền giải quyết các vụ việc dân sự theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự nhằm bảo vệ công lý và quyền lợi hợp pháp của các chủ thể trong xã hội.
• Cơ quan, tổ chức, cá nhân có quyền khởi kiện vụ án dân sự, yêu cầu giải quyết việc dân sự để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình hoặc của người khác theo quy định của pháp luật.
• Tòa án không được từ chối giải quyết vụ việc dân sự vì lý do chưa có điều luật để áp dụng; trong trường hợp này, các nguyên tắc cơ bản của pháp luật dân sự, án lệ, lẽ công bằng sẽ được áp dụng để giải quyết thỏa đáng cho các bên đương sự.

Lệnh công bố này có hiệu lực thi hành cùng thời điểm với Bộ luật tố tụng dân sự năm 2004, bắt đầu phát sinh hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 01 năm 2005.