Giới thiệu chung về Thông tư liên tịch số 10-TTLT ngày 31/12/1996
Thông tư liên tịch số 10-TTLT được ban hành ngày 31 tháng 12 năm 1996 bởi Bộ Nội vụ (nay là Bộ Công an), Viện kiểm sát nhân dân tối cao và Tòa án nhân dân tối cao. Văn bản này đóng vai trò quan trọng trong việc hướng dẫn thống nhất việc áp dụng các quy định của Bộ luật Hình sự để xử lý nghiêm minh hành vi đua xe máy trái phép và gây rối trật tự công cộng, góp phần bảo đảm trật tự an toàn giao thông và an ninh xã hội trong bối cảnh tình trạng đua xe trái phép diễn biến phức tạp tại các đô thị lớn thời điểm đó.
1. Xác định hành vi và trách nhiệm hình sự đối với tội tổ chức đua xe trái phép
Thông tư hướng dẫn chi tiết việc truy cứu trách nhiệm hình sự đối với những đối tượng có hành vi tổ chức đua xe máy trái phép. Các nội dung cốt lõi bao gồm:
- Hành vi cấu thành tội phạm: Người có hành vi khởi xướng, cầm đầu, chỉ huy, cưỡng bức, dụ dỗ, lôi kéo người khác tham gia đua xe máy trái phép; chuẩn bị phương tiện, địa điểm, đường đua, hoặc phân công nhiệm vụ cho các đối tượng khác để tổ chức cuộc đua.
- Hình thức xử lý: Các hành vi tổ chức đua xe máy trái phép phải bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự hiện hành tại thời điểm đó, không phân biệt quy mô lớn hay nhỏ.
- Tình tiết tăng nặng: Việc tổ chức đua xe có cá cược, ăn tiền, tổ chức cho nhiều người tham gia, hoặc gây tai nạn nghiêm trọng sẽ bị xem là những tình tiết tăng nặng định khung hình phạt.
2. Trách nhiệm hình sự đối với hành vi trực tiếp đua xe máy trái phép
Đối với các đối tượng trực tiếp điều khiển xe máy tham gia đua xe trái phép, Thông tư đưa ra các tiêu chí phân loại để xử lý hành chính hoặc hình sự:
- Truy cứu trách nhiệm hình sự: Áp dụng đối với người trực tiếp đua xe máy trái phép trong các trường hợp: đã bị xử phạt hành chính về hành vi này hoặc hành vi gây rối trật tự công cộng mà còn vi phạm; gây tai nạn giao thông dẫn đến thiệt hại nghiêm trọng về tính mạng, sức khỏe, tài sản của người khác; hoặc chống người thi hành công vụ trong quá trình đua xe.
- Xử lý hành chính: Đối với những trường hợp vi phạm lần đầu, chưa gây hậu quả nghiêm trọng và không có các tình tiết định tội hình sự, sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính nghiêm khắc theo quy định pháp luật về an toàn giao thông đường bộ.
3. Xử lý hành vi cổ vũ, kích động và gây rối trật tự công cộng
Thông tư liên tịch số 10-TTLT cũng chú trọng đến các đối tượng không trực tiếp đua xe nhưng có hành vi cổ vũ, kích động hoặc gây cản trở giao thông:
- Hành vi tụ tập, cổ vũ: Những người tụ tập đông người, hò hét, cổ vũ, kích động các đối tượng đua xe, gây cản trở giao thông nghiêm trọng hoặc gây mất an ninh trật tự tại khu vực công cộng sẽ bị xử lý về tội gây rối trật tự công cộng.
- Hành vi ngăn chặn lực lượng chức năng: Người có hành vi dùng chướng ngại vật ngăn đường, cản trở lực lượng công vụ giải tán đám đông hoặc bắt giữ các đối tượng đua xe sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội chống người thi hành công vụ hoặc tội gây rối trật tự công cộng tùy theo tính chất, mức độ vi phạm.
4. Quy định về xử lý tang vật, phương tiện vi phạm (Tịch thu xe máy)
Một trong những biện pháp mạnh mẽ được hướng dẫn trong Thông tư nhằm răn đe và ngăn chặn triệt để nạn đua xe là việc xử lý phương tiện:
- Tịch thu sung công quỹ nhà nước: Tịch thu toàn bộ xe máy được sử dụng trực tiếp vào việc đua xe trái phép, bất kể xe đó thuộc sở hữu của người đua xe hay do người đua xe mượn, thuê (trừ trường hợp xe bị trộm cắp, chiếm đoạt bất hợp pháp mà chủ sở hữu không biết).
- Xử lý đối với chủ sở hữu giao xe cho người không đủ điều kiện: Chủ sở hữu biết rõ người mượn, người thuê sẽ dùng xe để đua trái phép hoặc giao xe cho người không có giấy phép lái xe, người đang trong tình trạng say xỉn mà gây tai nạn nghiêm trọng thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội giao cho người không đủ điều kiện điều khiển các phương tiện giao thông đường bộ.
5. Công tác phối hợp điều tra, truy tố và xét xử nhanh chóng
Để đảm bảo tính kịp thời và hiệu quả răn đe của pháp luật, Thông tư yêu cầu sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan tiến hành tố tụng:
- Đẩy nhanh tiến độ giải quyết vụ án: Cơ quan Điều tra, Viện kiểm sát và Tòa án các cấp cần phối hợp chặt chẽ để nhanh chóng điều tra, truy tố và đưa ra xét xử các vụ án đua xe trái phép, đặc biệt là các vụ án điểm.
- Tổ chức xét xử lưu động: Khuyến khích việc tổ chức các phiên tòa xét xử lưu động tại các địa bàn trọng điểm, nơi thường xuyên xảy ra tình trạng tụ tập đua xe trái phép, nhằm tuyên truyền, giáo dục pháp luật và răn đe chung trong quần chúng nhân dân.
Để sử dụng toàn bộ tiện ích nâng cao của Hệ Thống Pháp Luật vui lòng lựa chọn và đăng ký gói cước.
| BỘ NỘI VỤ-VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN TỐI CAO-TÒA ÁN NHÂN DÂN TỐI CAO | CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM |
| Số: 10-TTLT | Hà Nội , ngày 31 tháng 12 năm 1996 |
Hiện nay, tình trạng đua xe trái phép, đặc biệt là đua xe máy, diễn ra phức tạp, gây mất trật tự công cộng, vi phạm các quy định về trật tự, an toàn giao thông đường bộ và trật tự, an toàn giao thông đô thị, đe doạ tính mạng, sức khoẻ của con người, tài sản của cá nhân, tổ chức hoặc Nhà nước. Trong thời gian qua việc xử lý về hình sự của các cơ quan Công an, Viện Kiểm sát, Toà án đối với loại vi phạm pháp luật này còn chưa thống nhất, dẫn đến hạn chế hiệu quả của việc ngăn chặn loại vi phạm pháp luật này. Vì vậy, Bộ Nội vụ, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Toà án nhân dân tối cao thống nhất hướng dẫn xử lý các hành vi đua xe trái phép như sau:
I- VIỆC XỬ LÝ ĐỐI VỚI CÁC HÀNH VI ĐUA XE TRÁI PHÁP
1- Người đua xe trái phép
Người đua xe trái phép nói trong thông tư này là người điều kiển xe trên đường giao thông với mục đích cùng đua với người điều khiển xe khác mà không được phép của cơ quan có thẩm quyền.
Cũng được coi là người đua xe trái phép với vai trò đồng phạm đối với người tổ chức (người chủ mưu, cầm đầu, chỉ huy) cuộc đua xe trái phép; người xúi giục (người kích động, dụ dỗ, thúc đẩy) người khác đua xe trái phép; người giúp sức (người tạo những điều kiện vật chất hoặc tinh thần) cho việc đua xe trái phép; người ngồi cùng với người điều khiển xe đua trái phép mà cùng cố ý đua xe như: Trước khi ngồi lên xe hoặc sau khi ngồi lên xe biết người điều khiển xe sẽ thực hiện việc đua, nhưng vẫn ngồi với ý thức tham gia đua xe; trước khi ngồi lên xe hoặc sau khi ngồi lên xe không biết người điều khiển xe sẽ thực hiện việc đua xe, nhưng sau khi người điều khiển xe thực hiện việc đua xe thì có hành vi cổ vũ, reo hò...
Đối với người sau khi ngồi lên xe vẫn không biết người điều khiển xe sẽ thực hiện việc đua xe, nhưng trên đường đi người điều khiển xe đã thực hiện việc đua xe mà người ngồi sau xe buộc phải ngồi lại trên xe, không có hành vi cổ vũ, reo hò... thì họ không bị coi là người đua xe trái phép.
2- Về định tội danh.
a) Mọi trường hợp đua xe trái phép có từ 2 xe tham gia trở lên đều bị coi là hành vi gây rối trật tự công cộng và người đua xe trái phép phải bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội gây rối trật tự công cộng, theo khoản 1 Điều 198 Bộ luật hình sự.
- Người tổ chức cuộc đua xe trái phép, người xúi giục người khác đua xe trái phép thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo khoản 2 Điều 198 Bộ luật hình sự.
b) Người đua xe trái phép nếu gây thiệt hại đến tính mạng, sức khoẻ của người khác hoặc gây thiệt hại nghiêm trọng đến tài sản, mà thiệt hại xảy ra là do lỗi vô ý, thì ngoài việc bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo khoản 1 Điều 198 Bộ luật hình sự (nếu có hành vi tổ chức, xúi giục thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo khoản 2 Điều 198 Bộ luật hình sự) còn bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 186 Bộ luật hình sự.
c) Người đua xe trái phép nếu gây thiệt hại đến tính mạng, sức khoẻ của người khác hoặc gây thiệt hại nghiêm trọng đến tài sản, mà thiệt hại xảy ra là do lỗi cố ý, thì ngoài việc bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 198 Bộ luật hình sự, còn bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo điều tương ứng của Bộ luật hình sự về tội phạm khác đó (Điều 101, Điều 109, Điều 138 hoặc Điều 160).
d) Người đua xe trái phép vì mục đích được thua bằng tiền hoặc hiện vật thì ngoài việc bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo khoản 1 hoặc khoản 2 Điều 198 Bộ luật hình sự còn bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 200 Bộ luật hình sự.
đ) Người đua xe trái phép có hành vi chống lại người thi hành công vụ ngoài việc bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo khoản 2 Điều 198 Bộ luật hình sự còn bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội chống người thi hành công vụ theo Điều 205 Bộ luật hình sự.
e) Người đua xe trái phép có hành vi chống lại người thi hành công vụ làm cho người thi hành công vụ bị thương hoặc chết thì ngoài việc bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo khoản 2 Điều 198 Bộ luật hình sự, căn cứ vào từng trường hợp cụ thể còn bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo điều tương ứng (Điều 101, Điều 109) của Bộ luật hình sự.
3- Việc xử lý xe dùng để đua trái phép và giấy phép lái xe
a) Việc xử lý xe dùng để đua trái phép.
- Đối với xe dùng để đua trái phép thuộc sở hữu của người đua xe thì tịch thu sung công quỹ Nhà nước (theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 33 Bộ luật hình sự và điểm a khoản 2 Điều 58 Bộ luật tố tụng hình sự).
- Đối với xe dùng để đua trái phép không thuộc sở hữu, hoặc quản lý hợp pháp của người đua thì tuỳ từng trường hợp cụ thể mà giải quyết như sau:
+ Nếu chủ sở hữu biết người đua xe dùng xe của mình để đua mà vẫn cho mượn, cho sử dụng (ví dụ như xe thuộc sở hữu của bố; mẹ và bố, mẹ cho con sử dụng; con đã dùng xe đó để đua trái phép; bố, mẹ biết nhưng vẫn tiếp tục cho con sử dụng dẫn đến con thực hiện tiếp việc đua xe trái phép), thì tịch thu xe sung công quỹ Nhà nước (theo quy định tại điểm b khoản 1 Điều 33 Bộ luật tố tụng hình sự).
+ Nếu chủ sở hữu không biết người đua xe dùng xe của mình để đua, thì trả lại xe cho chủ sở hữu (theo quy định khoản 2 Điều 33 Bộ luật hình sự và điểm b khoản 2 Điều 58 Bộ luật tố tụng hình sự).
+ Nếu xe dùng để đua là xe bị chiếm đoạt, thì trả lại xe cho chủ sở hữu hoặc người quản lý hợp pháp (theo quy định tại khoản 2 Điều 33 Bộ luật hình sự và điểm b khoản 2 Điều 58 Bộ luật tố tụng hình sự).
+ Trường hợp không xác định được chủ sở hữu hoặc người quản lý hợp pháp của xe dùng để đua, thì tịch thu xe sung công quỹ Nhà nước.
b) Về giấy phép lái xe.
Trong mọi trường hợp, người đua xe trái phép nếu đã được cấp giấy phép lái xe thì đều bị tước quyền sử dụng giấy phép lái xe.
4- Một số vấn đề về bắt, tạm giữ, tạm giam người đua xe trái phép và thu giữ xe đua trái phép.
Trong mọi trường hợp người đang thực hiện hành vi đua xe trái phép phải bị bắt theo quy định tại Điều 64 của Bộ luật tố tụng hình sự về trường hợp bắt người phạm tội quả tang. Việc bắt, tạm giữ, tạm giam người đua xe trái phép và thu giữ xe đua trái phép phải tuân thủ các quy định của pháp luật.
II- TRÁCH NHIỆM CỦA CÁC CƠ QUAN CÔNG AN, VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN, TOÀ ÁN NHÂN DÂN
Để góp phần vào việc đấu tranh chống tình trạng đua xe trái phép, các cơ quan Công an, Viện kiểm sát nhân dân, Toà án nhân dân phải kiên quyết trong việc xử lý loại vi phạm pháp luật này. Căn cứ vào tình hình cụ thể mà xác định một số vụ đưa vào diện vụ án trọng điểm và thực hiện theo Thông tư liên ngành số 01/TTLN ngày 15/10/1994 của Bộ Nội vụ, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Toà án nhân dân tối cao "Hướng dẫn việc giải quyết các vụ án trọng điểm".
1- Thông tư này có hiệu lực kể từ ngày ban hành.
2- Đối với các hành vi đua xe trái phép đã thực hiện trước ngày ban hành Thông tư này, nhưng việc điều tra, truy tố, xét xử chưa kết thúc trước ngày ban hành Thông tư hoặc sau ngày ban hành Thông tư mới điều tra, truy tố, xét xử, thì áp dụng Thông tư này khi điều tra, truy tố, xét xử.
3- Đối với các vụ án đã được xét xử sơ thẩm, phúc thẩm trước ngày ban hành Thông tư này, nếu đã có kháng nghị theo hướng tăng nặng, thì việc xét xử phúc thẩm, giám đốc thẩm được thực hiện theo hướng dẫn tại Thông tư này.
4- Đối với các bản án đã có hiệu lực pháp luật trước này ban hành Thông tư này và vụ án đã được xét xử theo đúng hướng dẫn trước đây, thì không áp dụng các hướng dẫn tại Thông tư này để kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm.
Trong quá trình thực hiện Thông tư này, nếu thấy có vướng mắc, các cơ quan điều tra, truy tố, xét xử báo cáo ngay cho Toà án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Bộ Nội vụ để có hướng dẫn kịp thời.
| Lê Thế Tiệm (Đã ký) | Phạm Sĩ Chiến (Đã ký) | Trịnh Hồng Dương (Đã ký) |
Joint Circular No. 10-TTLT of December 31, 1996, guiding the handling of illegal motorbike races
- Số hiệu: 10-TTLT
- Loại văn bản: Thông tư liên tịch
- Ngày ban hành: 31/12/1996
- Nơi ban hành: Bộ Nội vụ, Viện kiểm sát nhân dân tối cao
- Người ký: Lê Thế Tiệm, Phạm Sĩ Chiến, Trịnh Hồng Dương
- Ngày công báo: Đang cập nhật
- Số công báo: Đang cập nhật
- Ngày hiệu lực: 31/12/1996
- Tình trạng hiệu lực: Kiểm tra
