Công ước quốc tế để thống nhất một số quy tắc pháp luật liên quan đến vận đơn (thường gọi là Quy tắc Hague) được ký kết tại Brussels vào ngày 25 tháng 8 năm 1924. Đây là một trong những văn bản pháp lý quốc tế quan trọng nhất trong lĩnh vực hàng hải, thiết lập các tiêu chuẩn pháp lý thống nhất nhằm điều chỉnh quyền, nghĩa vụ và giới hạn trách nhiệm của các bên trong việc vận chuyển hàng hóa bằng đường biển theo vận đơn.

Phạm vi và đối tượng áp dụng: Công ước áp dụng đối với mọi vận đơn được phát hành tại bất kỳ quốc gia thành viên nào của Công ước. Đối tượng điều chỉnh trực tiếp bao gồm người chuyên chở (chủ tàu hoặc người thuê tàu ký kết hợp đồng vận tải), người gửi hàng, người nhận hàng, thuyền trưởng, đại lý của người chuyên chở và các tàu biển tham gia vào quá trình vận chuyển hàng hóa bằng đường biển.

Định nghĩa các thuật ngữ pháp lý nền tảng (Điều 1)

• Người chuyên chở: Bao gồm chủ tàu hoặc người thuê tàu có ký kết hợp đồng vận tải với người gửi hàng.
• Hợp đồng vận tải: Chỉ áp dụng cho các hợp đồng được thể hiện bằng vận đơn hoặc chứng từ sở hữu tương tự liên quan đến vận chuyển hàng hóa bằng đường biển, bao gồm cả vận đơn phát hành theo hợp đồng thuê tàu kể từ thời điểm vận đơn đó điều chỉnh mối quan hệ giữa người chuyên chở và người cầm vận đơn.
• Hàng hóa: Bao gồm tất cả các loại của cải, đồ vật, vật phẩm, ngoại trừ súc vật sống và hàng hóa được khai và thực tế được vận chuyển trên boong tàu theo hợp đồng vận tải.
• Tàu: Là bất kỳ loại tàu nào được sử dụng để chuyên chở hàng hóa bằng đường biển.
• Chuyên chở hàng hóa: Xác định khoảng thời gian từ lúc hàng hóa được xếp xuống tàu cho đến khi được dỡ ra khỏi tàu.

Nghĩa vụ cơ bản của người chuyên chở (Điều 2 và Điều 3)

• Nghĩa vụ cung cấp tàu đủ khả năng đi biển: Trước và khi bắt đầu hành trình, người chuyên chở phải có sự cần mẫn đáng kể để làm cho tàu đủ khả năng đi biển; thực hiện biên chế, trang bị, cung ứng đầy đủ cho tàu; làm cho các hầm tàu, phòng lạnh, phòng phát lạnh và các bộ phận chở hàng khác trở nên thích ứng và an toàn cho việc tiếp nhận, vận chuyển và bảo quản hàng hóa.
• Nghĩa vụ chăm sóc hàng hóa: Người chuyên chở phải tiến hành một cách thích hợp và cẩn thận các công việc xếp, chuyển dịch, sắp xếp, chuyên chở, coi giữ, chăm sóc và dỡ hàng hóa được vận chuyển.

Quy định về phát hành và giá trị pháp lý của Vận đơn (Điều 3)

• Nội dung của vận đơn: Sau khi nhận hàng, theo yêu cầu của người gửi hàng, người chuyên chở, thuyền trưởng hoặc đại lý phải cấp vận đơn ghi rõ: các ký mã hiệu chính để nhận biết hàng hóa (do người gửi cung cấp bằng văn bản trước khi xếp hàng); số kiện, số chiếc, số lượng hoặc trọng lượng; và trạng thái, điều kiện bên ngoài của hàng hóa.
• Quyền từ chối ghi nhận: Người chuyên chở có quyền từ chối ghi các thông tin mà họ có cơ sở hợp lý để nghi ngờ hoặc không có phương pháp hợp lý để kiểm tra.
• Giá trị chứng cứ: Vận đơn là bằng chứng hiển nhiên về việc người chuyên chở đã nhận hàng hóa đúng như mô tả trên vận đơn. Người gửi hàng được coi là đã bảo đảm tính chính xác của các thông tin cung cấp và phải bồi thường cho người chuyên chở mọi thiệt hại phát sinh từ sự không chính xác đó.
• Vận đơn đã xếp hàng: Sau khi hàng đã được xếp xuống tàu, nếu người gửi hàng yêu cầu và hoàn lại các chứng từ sở hữu đã nhận trước đó, người chuyên chở sẽ cấp "vận đơn đã xếp hàng" hoặc ghi chú bổ sung tên tàu và ngày xếp hàng lên vận đơn hiện có để có giá trị tương đương.
• Vô hiệu hóa điều khoản giảm nhẹ trách nhiệm: Mọi điều khoản trong hợp đồng vận tải nhằm giảm nhẹ hoặc miễn trừ trách nhiệm của người chuyên chở đối với mất mát, hư hỏng của hàng hóa do sơ suất hoặc không thực hiện nghĩa vụ quy định tại Điều này đều bị coi là vô giá trị và không có hiệu lực.

Thời hạn thông báo tổn thất và thời hiệu khởi kiện (Điều 3)

• Thông báo tổn thất rõ rệt: Người nhận hàng phải thông báo bằng văn bản về mất mát, hư hỏng cho người chuyên chở hoặc đại lý tại cảng dỡ hàng trước hoặc vào lúc giao hàng. Việc nhận hàng mà không có thông báo là bằng chứng hiển nhiên của việc giao hàng đúng mô tả.
• Thông báo tổn thất không rõ rệt: Nếu tổn thất không thể phát hiện ngay bằng cảm quan bên ngoài, thông báo bằng văn bản phải được gửi trong vòng 3 ngày kể từ ngày giao hàng.
• Thời hiệu khởi kiện: Người chuyên chở và tàu sẽ hoàn toàn được giải phóng khỏi mọi trách nhiệm về mất mát, hư hỏng nếu việc kiện cáo không được đưa ra tòa án hoặc trọng tài trong vòng 1 năm kể từ ngày giao hàng hoặc ngày đáng lẽ phải giao hàng.

Các trường hợp miễn trách nhiệm của người chuyên chở và tàu (Điều 4)

• Tàu không đủ khả năng đi biển: Người chuyên chở không chịu trách nhiệm về tổn thất do tàu không đủ khả năng đi biển gây ra, trừ khi tổn thất đó xuất phát từ việc thiếu sự cần mẫn đáng kể của người chuyên chở. Nghĩa vụ chứng minh sự cần mẫn thuộc về người chuyên chở hoặc người muốn được hưởng quyền miễn trách nhiệm.
• Các trường hợp miễn trách cụ thể: Người chuyên chở và tàu được miễn trách nhiệm đối với các tổn thất phát sinh từ: hành vi, sơ suất của thuyền trưởng, thủy thủ, hoa tiêu trong điều khiển hoặc quản trị tàu; cháy (trừ khi do lỗi cố ý của người chuyên chở); tai họa, tai nạn trên biển hoặc sông nước; thiên tai; hành động chiến tranh hoặc thù địch; bắt giữ, kiềm chế của chính quyền hoặc tịch thu theo pháp luật; hạn chế kiểm dịch; hành vi hoặc thiếu sót của người gửi hàng; đình công, bế xưởng; bạo động; cứu hoặc mưu toan cứu người hoặc tài sản trên biển; hao hụt tự nhiên, nội tỳ, ẩn tỳ không phát hiện được; bao bì không đầy đủ hoặc ký mã hiệu thiếu sót.
• Nguyên nhân khác: Được miễn trách đối với mọi nguyên nhân khác không do lỗi cố ý của người chuyên chở hoặc sơ suất của đại lý, người làm công, nhưng người chuyên chở phải gánh vác nghĩa vụ chứng minh mình không có lỗi.
• Trách nhiệm của người gửi hàng: Người gửi hàng không phải chịu trách nhiệm về tổn thất gây ra cho người chuyên chở hoặc tàu nếu không do hành vi, lỗi lầm hoặc sơ suất của chính họ hoặc người làm công của họ.
• Đi chệch đường hợp lý: Hành vi đi chệch đường để cứu người, tài sản hoặc đi chệch đường hợp lý khác không bị coi là vi phạm Công ước hay hợp đồng vận tải, người chuyên chở không phải chịu trách nhiệm về tổn thất phát sinh từ việc này.

Giới hạn trách nhiệm tài chính và xử lý hàng hóa nguy hiểm (Điều 4)

• Giới hạn trách nhiệm tối đa: Trách nhiệm của người chuyên chở và tàu được giới hạn ở mức tối đa là 100 bảng Anh cho mỗi kiện hoặc mỗi đơn vị hàng hóa (hoặc ngoại tệ tương đương), trừ khi người gửi hàng đã khai báo tính chất và trị giá hàng hóa trước khi xếp hàng và thông tin này được ghi vào vận đơn. Các bên có thể thỏa thuận mức giới hạn khác nhưng không được thấp hơn mức tối thiểu này.
• Khai sai giá trị: Người chuyên chở hoàn toàn miễn trách nhiệm nếu người gửi hàng cố tình khai sai tính chất hoặc giá trị hàng hóa trên vận đơn.
• Xử lý hàng hóa nguy hiểm: Đối với hàng hóa nguy hiểm, dễ cháy nổ được gửi mà người chuyên chở không biết rõ tính chất, người chuyên chở có quyền dỡ lên bờ, tiêu hủy hoặc làm mất tác hại bất kỳ lúc nào mà không phải bồi thường, đồng thời người gửi hàng phải chịu mọi chi phí và tổn hại phát sinh. Nếu đã biết và đồng ý xếp hàng nhưng sau đó hàng hóa trở thành mối nguy hiểm, người chuyên chở vẫn có quyền xử lý tương tự và không chịu trách nhiệm (trừ trường hợp tổn thất chung).

Quyền tự do thỏa thuận tăng trách nhiệm và các trường hợp đặc biệt (Điều 5, Điều 6 và Điều 7)

• Tự nguyện tăng trách nhiệm: Người chuyên chở có quyền tự do từ bỏ quyền hạn, miễn trách hoặc tự tăng thêm trách nhiệm của mình, miễn là việc này được ghi rõ trên vận đơn cấp cho người gửi hàng.
• Hợp đồng thuê tàu: Công ước không áp dụng cho hợp đồng thuê tàu, nhưng nếu vận đơn được phát hành trong trường hợp tàu chạy theo hợp đồng thuê tàu thì vận đơn đó vẫn phải tuân thủ các điều khoản của Công ước này.
• Thỏa thuận đặc biệt cho hàng hóa riêng biệt: Đối với các loại hàng hóa đặc biệt (không phải lô hàng thương mại thông thường), các bên có quyền thỏa thuận riêng biệt về trách nhiệm và miễn trách của người chuyên chở, với điều kiện không cấp vận đơn mà chỉ cấp biên lai không lưu thông được và có ghi rõ tính chất này trên biên lai.
• Giai đoạn ngoài quá trình vận chuyển trên tàu: Các bên được phép tự do thỏa thuận về trách nhiệm, bảo lưu hoặc miễn trách đối với khoảng thời gian trước khi xếp hàng lên tàu và sau khi dỡ hàng ra khỏi tàu.

Các quy định về tài chính, phạm vi áp dụng và thủ tục hành chính (Điều 8 đến Điều 16)

• Giới hạn trách nhiệm chủ tàu: Công ước không ảnh hưởng đến các quy định pháp luật quốc gia hiện hành về giới hạn trách nhiệm của chủ tàu biển.
• Đơn vị tiền tệ: Được tính theo giá trị vàng. Các nước thành viên không dùng đồng bảng Anh có quyền quy đổi sang đồng nội tệ theo tỷ giá hối đoái phù hợp.
• Áp dụng lãnh thổ và bãi ước: Các quốc gia thành viên có quyền tuyên bố không áp dụng Công ước đối với một phần hoặc toàn bộ các lãnh địa tự trị, thuộc địa hoặc lãnh thổ thuộc quyền kiểm soát của mình khi ký kết, phê chuẩn hoặc gia nhập. Việc bãi ước của một quốc gia thành viên phải được thông báo bằng văn bản cho Chính phủ nước Bỉ và có hiệu lực sau 1 năm kể từ ngày nhận thông báo.
• Sửa đổi Công ước: Bất kỳ quốc gia thành viên nào cũng có quyền yêu cầu triệu tập hội nghị quốc tế mới để xem xét việc bổ sung, sửa đổi Công ước thông qua thông báo gửi tới Chính phủ nước Bỉ.

Hiệu lực thi hành: Theo quy định tại Điều 14, Công ước chính thức có hiệu lực sau một năm kể từ ngày ký biên bản ghi nhớ việc gửi lưu giữ văn bản phê chuẩn đầu tiên tại Brussels đối với các quốc gia tham gia đợt đầu. Đối với các quốc gia phê chuẩn hoặc tuyên bố gia nhập sau đó, Công ước sẽ phát sinh hiệu lực sau sáu tháng kể từ ngày Chính phủ nước Bỉ tiếp nhận được văn bản thông báo chính thức.