Hiệp định quá cảnh hàng hoá giữa Chính phủ nước Cộng hoà Xã hội chủ nghĩa Việt Nam và Chính phủ nước Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa được ký kết tại Hà Nội ngày 09 tháng 04 năm 1994. Đây là văn bản pháp lý quan trọng thiết lập khuôn khổ pháp lý cho hoạt động vận chuyển hàng hoá quá cảnh giữa hai nước sang nước thứ ba và ngược lại, góp phần thúc đẩy giao thương quốc tế và hợp tác kinh tế song phương.

- Nguyên tắc chung và phạm vi áp dụng quá cảnh hàng hóa

• Cho phép quá cảnh song phương: Chính phủ Việt Nam đồng ý cho hàng hoá của Trung Quốc gửi đi nước thứ ba hoặc từ nước thứ ba đưa về được quá cảnh qua lãnh thổ Việt Nam. Ngược lại, Chính phủ Trung Quốc cũng cho phép hàng hoá của Việt Nam quá cảnh qua lãnh thổ Trung Quốc để đi hoặc về từ nước thứ ba.
• Phạm vi hàng hóa được phép quá cảnh: Hai bên cho phép quá cảnh hầu hết các loại hàng hóa qua lãnh thổ của mình, ngoại trừ các mặt hàng thuộc danh mục cấm xuất khẩu hoặc cấm nhập khẩu theo quy định pháp luật hiện hành của mỗi nước.
• Lệ phí quá cảnh: Việc thu lệ phí quá cảnh được thực hiện theo các hiệp định song phương đã ký kết hoặc các điều ước quốc tế mà hai nước cùng là thành viên. Trong trường hợp chưa có các hiệp định này, mức phí sẽ được áp dụng theo quy định hiện hành của nước cho quá cảnh, bảo đảm phù hợp với thông lệ quốc tế.
• Quy định vận chuyển: Toàn bộ hoạt động vận chuyển hàng hóa quá cảnh và các thủ tục liên quan phải được giải quyết theo đúng quy định pháp luật hiện hành của nước cho quá cảnh.

- Điều kiện quản lý và giám sát hải quan đối với hàng quá cảnh

• Thủ tục cấp phép: Hoạt động quá cảnh hàng hóa phải được cơ quan có thẩm quyền của nước cho quá cảnh cấp phép dựa trên đơn xin quá cảnh của chủ hàng.
• Tuân thủ pháp luật hải quan: Hàng hóa quá cảnh phải tuân thủ tuyệt đối pháp luật hải quan của nước cho quá cảnh. Quá trình vận chuyển phải đi đúng tuyến đường, đúng cửa khẩu, đúng thời gian quy định trong giấy phép và chịu sự giám sát chặt chẽ của cơ quan hải quan nước sở tại.
• Bảo toàn nguyên trạng hàng hóa: Số lượng hàng hóa khi ra khỏi lãnh thổ nước quá cảnh phải đúng bằng số lượng khi vào. Đối với các trường hợp thiếu hụt do mất mát, đổ vỡ, phải có văn bản xác nhận của cơ quan hải quan nơi xảy ra sự việc.
• Quy định về lưu kho, lưu bãi: Trường hợp hàng hóa quá cảnh cần lưu kho, lưu bãi tại nước cho quá cảnh thì phải được sự đồng ý của cơ quan hải quan nước đó và chịu sự giám sát trực tiếp của họ trong suốt thời gian lưu giữ.
• Nghiêm cấm tiêu thụ nội địa trái phép: Tuyệt đối không được tiêu thụ hàng hóa quá cảnh trên lãnh thổ của nước cho quá cảnh. Trong trường hợp đặc biệt, việc tiêu thụ phải được sự phê duyệt của Bộ Thương mại Việt Nam (nếu tiêu thụ tại Việt Nam) hoặc Bộ Mậu dịch và Hợp tác Kinh tế đối ngoại Trung Quốc (nếu tiêu thụ tại Trung Quốc), đồng thời chủ hàng phải nộp đầy đủ các loại thuế và lệ phí theo quy định.

- Quy định về cửa khẩu và thanh toán tài chính

• Các cửa khẩu quá cảnh được chỉ định: Hàng hóa quá cảnh chỉ được phép đi qua các cặp cửa khẩu biên giới cụ thể sau:
  • Hữu Nghị (Việt Nam) – Hữu Nghị Quan (Trung Quốc)
  • Lào Cai (Việt Nam) – Hà Khẩu (Trung Quốc)
  • Đồng Đăng (Việt Nam) – Bằng Tường (Trung Quốc)
  • Móng Cái (Việt Nam) – Đông Hưng (Trung Quốc)
  • Các cửa khẩu quốc tế khác do hai Chính phủ thỏa thuận mở thêm trong tương lai.
• Đồng tiền và phương thức thanh toán: Các khoản lệ phí và chi phí phát sinh từ hoạt động quá cảnh phải được thanh toán bằng đồng tiền tự do chuyển đổi. Quy trình thanh toán phải phù hợp với các quy định tại Hiệp định về thanh toán và hợp tác giữa Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc ký ngày 26/05/1993, đồng thời tuân thủ quy định quản lý ngoại hối của mỗi nước.

- Cơ chế thực thi, giải quyết tranh chấp và hiệu lực hiệp định

• Cơ quan đầu mối thực thi: Hai bên ủy quyền cho Bộ Thương mại Việt Nam và Bộ Mậu dịch và Hợp tác Kinh tế đối ngoại Trung Quốc căn cứ vào tình hình thực tế từng thời kỳ để ký kết các văn bản hướng dẫn cụ thể nhằm thực hiện Hiệp định.
• Sửa đổi và bổ sung: Trong thời gian Hiệp định có hiệu lực, mỗi bên đều có quyền đề xuất bằng văn bản việc sửa đổi hoặc bổ sung các điều khoản. Bên nhận đề xuất phải trả lời trong vòng 03 tháng. Các nội dung sửa đổi, bổ sung được hai bên thống nhất sẽ là một bộ phận cấu thành không thể tách rời của Hiệp định.
• Cơ chế giải quyết tranh chấp:
  • Các tranh chấp phát sinh liên quan đến việc giải thích hoặc thực hiện Hiệp định sẽ do đại diện có thẩm quyền của hai nước thương lượng giải quyết thông qua đường ngoại giao.
  • Các tranh chấp phát sinh giữa các doanh nghiệp trong quá trình thực hiện hợp đồng trước hết phải được giải quyết thông qua thương lượng. Nếu thương lượng không thành, vụ việc sẽ do tổ chức Trọng tài Thương mại Quốc tế của nước cho quá cảnh giải quyết.
• Hiệu lực và gia hạn: Hiệp định có hiệu lực kể từ ngày ký (09/04/1994) với thời hạn hiệu lực ban đầu là 03 năm. Hiệp định sẽ tự động gia hạn thêm từng năm một nếu không có bên nào đề xuất chấm dứt bằng văn bản trước khi hết hạn ít nhất 03 tháng. Trong trường hợp Hiệp định chấm dứt hiệu lực, các điều khoản của Hiệp định vẫn tiếp tục áp dụng đối với các thỏa thuận liên quan đã ký kết trước đó cho đến khi thực hiện xong hoàn toàn.