Dự thảo Thông tư ban hành và công bố chuẩn mực kế toán công Việt Nam (đợt 1) do Bộ Tài chính soạn thảo là văn bản pháp lý nền tảng, đánh dấu bước đi quan trọng trong việc tiệm cận các tiêu chuẩn quốc tế về kế toán công, nhằm nâng cao tính minh bạch và hiệu quả quản lý tài chính công tại Việt Nam. Dưới đây là tóm tắt chi tiết và chuyên sâu về các nội dung cốt lõi của dự thảo này.

Phạm vi điều chỉnh và danh mục 5 chuẩn mực kế toán công đợt 1

Dự thảo Thông tư quy định việc ban hành và công bố 5 chuẩn mực kế toán công Việt Nam (đợt 1) kèm theo các Phụ lục hướng dẫn chi tiết, bao gồm:

• Chuẩn mực kế toán công Việt Nam số 01 “Trình bày báo cáo tài chính” (Phụ lục số 01): Đặt ra các yêu cầu chung, nguyên tắc cơ bản và cấu trúc tối thiểu đối với việc lập, trình bày báo cáo tài chính trong khu vực công nhằm đảm bảo khả năng so sánh giữa các kỳ kế toán và giữa các đơn vị với nhau.
• Chuẩn mực kế toán công Việt Nam số 02 “Báo cáo lưu chuyển tiền tệ” (Phụ lục số 02): Hướng dẫn phương pháp phân loại, lập và trình bày các luồng tiền từ hoạt động vận hành, hoạt động đầu tư và hoạt động tài chính của đơn vị trong kỳ báo cáo.
• Chuẩn mực kế toán công Việt Nam số 12 “Hàng tồn kho” (Phụ lục số 03): Quy định phương pháp xác định giá trị hàng tồn kho, ghi nhận chi phí liên quan và các nguyên tắc xử lý khi giá trị thuần có thể thực hiện được bị suy giảm.
• Chuẩn mực kế toán công Việt Nam số 17 “Bất động sản, nhà xưởng, thiết bị” (Phụ lục số 04): Xác định nguyên tắc ghi nhận tài sản cố định hữu hình, xác định giá trị ban đầu, phương pháp tính khấu hao, hao mòn và trình bày thông tin tài sản trên báo cáo tài chính.
• Chuẩn mực kế toán công Việt Nam số 31 “Tài sản vô hình” (Phụ lục số 05): Quy định các tiêu chuẩn ghi nhận, xác định giá trị ban đầu, phân bổ hao mòn và các điều kiện ghi nhận chi phí phát triển đối với tài sản vô hình thuộc khu vực công.

Đối tượng áp dụng hệ thống chuẩn mực kế toán công

Dự thảo xác định phạm vi đối tượng áp dụng rất rộng, bao phủ hầu hết các cơ quan, tổ chức có liên quan đến việc quản lý, sử dụng ngân sách và tài sản công, cụ thể:

• Các cơ quan, tổ chức được giao nhiệm vụ thực hiện thu, chi ngân sách nhà nước (NSNN) ở tất cả các cấp ngân sách.
• Các cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập (ngoại trừ các đơn vị sự nghiệp công lập đã được cấp có thẩm quyền cho phép chuyển sang vận dụng cơ chế tài chính như doanh nghiệp) và các tổ chức có sử dụng kinh phí từ nguồn NSNN.
• Các cơ quan, tổ chức có nhiệm vụ quản lý tài sản, nguồn vốn của Nhà nước; các đơn vị được giao quản lý quỹ dự trữ của Nhà nước, quỹ dự trữ của các ngành, các cấp và các quỹ tài chính khác ngoài ngân sách của Nhà nước.
• Các tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị - xã hội nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp có hoạt động sử dụng kinh phí do NSNN cấp phát hoặc hỗ trợ.
• Các tổ chức được giao quản lý tài sản quốc gia; các Ban Quản lý dự án đầu tư hoạt động bằng nguồn kinh phí NSNN; các Hội, Liên hiệp hội, Tổng hội có sử dụng ngân sách nhà nước.
• Các tổ chức khác mà Nhà nước chịu trách nhiệm liên đới về tài sản và công nợ, hoặc được ngân sách nhà nước hỗ trợ thường xuyên một phần kinh phí hoạt động hàng năm.

Điều khoản thi hành và lộ trình triển khai thực tế

Để đảm bảo tính khả thi và đồng bộ khi đưa các chuẩn mực kế toán công vào áp dụng thực tế, dự thảo đưa ra các quy định chuyển tiếp và tổ chức thực hiện như sau:

• Hiệu lực thi hành: Thông tư dự kiến có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/01/2021. Đây sẽ là căn cứ pháp lý tối cao để Bộ Tài chính ban hành các chế độ kế toán áp dụng cụ thể cho từng đơn vị kế toán trong lĩnh vực công, đảm bảo phù hợp với các quy định pháp luật hiện hành về cơ chế tài chính công và Luật Ngân sách nhà nước.
• Trách nhiệm hướng dẫn và triển khai: Cục trưởng Cục Quản lý giám sát kế toán, kiểm toán có trách nhiệm căn cứ vào nội dung của 5 chuẩn mực kế toán công đã được ban hành để xây dựng, trình Bộ trưởng Bộ Tài chính các Thông tư hướng dẫn chế độ kế toán chi tiết cho các đơn vị theo từng lĩnh vực hoạt động cụ thể. Quá trình này sẽ được thực hiện theo một lộ trình khoa học, phù hợp với năng lực thích ứng của các đơn vị thuộc đối tượng áp dụng.