Dự thảo Quyết định ban hành tiêu chí và mức chuẩn nghèo theo phương pháp tiếp cận đa chiều giai đoạn 2016-2020 là một văn bản pháp lý quan trọng, đánh dấu bước chuyển đổi phương pháp luận từ đo lường nghèo đơn chiều (chỉ dựa vào thu nhập) sang phương pháp tiếp cận đa chiều (kết hợp giữa thu nhập và mức độ thiếu hụt các dịch vụ xã hội cơ bản). Dưới đây là tóm tắt chi tiết và toàn diện các nội dung cốt lõi của dự thảo này.

1. Các tiêu chí về thu nhập trong giai đoạn 2016-2020

Dự thảo phân chia rõ ràng các mức chuẩn thu nhập làm căn cứ xác định điều kiện sống của người dân tại hai khu vực thành thị và nông thôn:

• Chuẩn mức sống tối thiểu: Quy định mức thu nhập từ 1.300.000 đồng/người/tháng trở xuống đối với khu vực thành thị và từ 1.000.000 đồng/người/tháng trở xuống đối với khu vực nông thôn.
• Chuẩn nghèo chính sách: Quy định mức thu nhập từ 1.000.000 đồng/người/tháng trở xuống đối với khu vực thành thị và từ 800.000 đồng/người/tháng trở xuống đối với khu vực nông thôn.
• Chuẩn mức sống trung bình: Quy định mức thu nhập từ 1.950.000 đồng/người/tháng trở xuống đối với khu vực thành thị và từ 1.500.000 đồng/người/tháng trở xuống đối với khu vực nông thôn.

2. Tiêu chí mức độ thiếu hụt tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản

Bên cạnh thu nhập, phương pháp tiếp cận đa chiều đánh giá mức độ nghèo đói thông qua việc tiếp cận các dịch vụ xã hội thiết yếu:

• Các dịch vụ xã hội cơ bản được xem xét: Bao gồm 05 lĩnh vực cốt lõi là y tế, giáo dục, nhà ở, nước sạch và vệ sinh, và tiếp cận thông tin.
• 10 chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt cụ thể: Trình độ giáo dục của người lớn; tình trạng đi học của trẻ em; tiếp cận các dịch vụ y tế; bảo hiểm y tế; chất lượng nhà ở; diện tích nhà ở bình quân đầu người; nguồn nước sinh hoạt; hố xí/nhà tiêu hợp vệ sinh; sử dụng dịch vụ viễn thông; tài sản phục vụ tiếp cận thông tin.
• Ngưỡng thiếu hụt đa chiều: Một hộ gia đình được xác định là thiếu hụt đa chiều nếu có điểm thiếu hụt từ 1/3 tổng điểm thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản trở lên.

3. Phân loại hộ gia đình theo mức độ nghèo tiếp cận đa chiều

Dựa trên sự kết hợp giữa tiêu chí thu nhập và mức độ thiếu hụt dịch vụ xã hội cơ bản, các hộ gia đình được phân loại cụ thể như sau:

• Hộ nghèo: Là hộ gia đình đáp ứng một trong hai điều kiện: Có thu nhập bình quân đầu người/tháng từ chuẩn nghèo chính sách trở xuống; hoặc có thu nhập bình quân đầu người/tháng nằm trong khoảng từ trên chuẩn nghèo chính sách đến chuẩn mức sống tối thiểu và đồng thời bị thiếu hụt từ 1/3 tổng số điểm tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản trở lên.
• Hộ cận nghèo: Là hộ gia đình có thu nhập bình quân đầu người/tháng nằm trong khoảng từ trên chuẩn nghèo chính sách đến chuẩn mức sống tối thiểu, đồng thời có mức độ thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản dưới 1/3 tổng số điểm.
• Hộ chưa tiếp cận đầy đủ các dịch vụ xã hội cơ bản: Là hộ gia đình có thu nhập bình quân đầu người/tháng cao hơn chuẩn mức sống tối thiểu nhưng lại bị thiếu hụt từ 1/3 tổng điểm tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản trở lên.
• Hộ có mức sống dưới trung bình: Là hộ gia đình có thu nhập bình quân đầu người/tháng nằm trong khoảng dưới chuẩn mức sống trung bình và cao hơn chuẩn mức sống tối thiểu.

4. Mục đích áp dụng và trách nhiệm thi hành

Các tiêu chí và mức chuẩn nghèo đa chiều này đóng vai trò là công cụ pháp lý và kỹ thuật quan trọng:

• Làm căn cứ đo lường và giám sát: Giúp các cơ quan chức năng đánh giá chính xác mức độ thiếu hụt về thu nhập cũng như khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản của người dân trên thực tế.
• Cơ sở hoạch định chính sách: Là nền tảng để xây dựng, thực hiện các chính sách giảm nghèo, an sinh xã hội và các chính sách phát triển kinh tế - xã hội khác trong giai đoạn 2016-2020.
• Trách nhiệm thi hành: Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ, và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có trách nhiệm tổ chức triển khai và thi hành nghiêm túc Quyết định này.