Giới thiệu chung về Dự thảo Nghị định

Dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 127/2018/NĐ-CP ngày 21 tháng 9 năm 2018 của Chính phủ quy định trách nhiệm quản lý nhà nước về giáo dục được xây dựng nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý, phân định rõ ràng hơn thẩm quyền và trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước từ trung ương đến địa phương. Những sửa đổi này tập trung vào việc tối ưu hóa công tác quy hoạch mạng lưới trường lớp, phân cấp quản lý đối với các cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp, đồng thời đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực giáo dục.

Nội dung sửa đổi, bổ sung chi tiết các điều khoản của Nghị định số 127/2018/NĐ-CP

Dự thảo đề xuất điều chỉnh nhiều nội dung cốt lõi liên quan đến thẩm quyền quản lý của các cấp, cụ thể như sau:

• Sửa đổi trách nhiệm của Bộ Giáo dục và Đào tạo (Khoản 1 Điều 4): Bổ sung và làm rõ nhiệm vụ xây dựng, trình Thủ tướng Chính phủ ban hành chiến lược phát triển giáo dục; quy hoạch mạng lưới cơ sở giáo dục đại học và sư phạm; quy hoạch hệ thống cơ sở giáo dục chuyên biệt đối với người khuyết tật và hệ thống trung tâm hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập. Quy định này giúp nâng cao vai trò định hướng vĩ mô của Bộ đối với các loại hình giáo dục chuyên biệt và hòa nhập.
• Sửa đổi trách nhiệm của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh (Khoản 7 Điều 6): Thực hiện quản lý nhà nước về giáo dục theo phân cấp của Chính phủ đối với các cơ sở giáo dục đại học và cơ sở giáo dục nghề nghiệp trực thuộc tỉnh; các cơ sở giáo dục đại học, phân hiệu của cơ sở giáo dục đại học, cơ sở giáo dục nghề nghiệp trực thuộc các bộ, ngành khác; các cơ sở giáo dục đại học tư thục, phân hiệu của cơ sở giáo dục đại học tư thục, cơ sở giáo dục nghề nghiệp tư thục đặt trụ sở trên địa bàn theo quy định của pháp luật. Quy định này tăng cường vai trò giám sát và quản lý theo lãnh thổ của chính quyền cấp tỉnh đối với tất cả các cơ sở đào tạo trên địa bàn.
• Sửa đổi trách nhiệm của Ủy ban nhân dân cấp xã (Khoản 4 Điều 10): Thực hiện kiểm tra điều kiện bảo đảm chất lượng chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục của các nhà trẻ, nhóm trẻ độc lập; trường mẫu giáo, lớp mẫu giáo độc lập; trường mầm non, lớp mầm non độc lập trên địa bàn. Đồng thời, Ủy ban nhân dân cấp xã phải chịu trách nhiệm giải trình về hoạt động giáo dục thuộc phạm vi quản lý của mình trước nhân dân và cơ quan quản lý cấp trên.
• Sửa đổi thẩm quyền của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã (Khoản 1 Điều 11): Cho phép thành lập, quyết định sáp nhập, chia, tách, đình chỉ hoạt động giáo dục, giải thể nhóm trẻ độc lập, lớp mẫu giáo độc lập, lớp mầm non độc lập theo quy định của pháp luật. Quy định này giúp cụ thể hóa quyền hạn của người đứng đầu chính quyền cấp xã trong việc quản lý các loại hình cơ sở giáo dục mầm non độc lập quy mô nhỏ tại địa phương.
• Bãi bỏ một số quy định về thủ tục hành chính (Khoản 5 Điều 1): Dự thảo đề xuất bãi bỏ cụm từ “công nhận, không công nhận hội đồng quản trị, chủ tịch hội đồng quản trị, phó chủ tịch hội đồng quản trị” tại các điều khoản liên quan bao gồm khoản 4 Điều 9, điểm b khoản 3, khoản 10 Điều 12, điểm b khoản 3 Điều 13 của Nghị định số 127/2018/NĐ-CP. Đây là bước tiến quan trọng trong việc cắt giảm thủ tục hành chính, tăng tính tự chủ cho các cơ sở giáo dục.

Hiệu lực thi hành và Trách nhiệm thực hiện

Bên cạnh các nội dung sửa đổi chuyên môn, Dự thảo cũng quy định rõ ràng về lộ trình áp dụng và trách nhiệm tổ chức thực hiện:

• Hiệu lực thi hành: Nghị định này dự kiến có hiệu lực thi hành kể từ năm 2021 (ngày và tháng cụ thể sẽ được hoàn thiện khi ban hành chính thức).
• Trách nhiệm thi hành: Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương và các cơ quan, tổ chức có liên quan chịu trách nhiệm thi hành nghiêm túc các quy định tại Nghị định này sau khi được ban hành.

Đánh giá chung về Dự thảo

Dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 127/2018/NĐ-CP thể hiện tinh thần phân cấp, phân quyền mạnh mẽ từ trung ương xuống địa phương, đồng thời nâng cao trách nhiệm giải trình của chính quyền cơ sở (đặc biệt là cấp xã) đối với các cơ sở giáo dục mầm non độc lập. Việc bãi bỏ các quy định về thủ tục công nhận hội đồng quản trị cũng phù hợp với xu thế tự chủ giáo dục hiện nay, giảm bớt gánh nặng hành chính không cần thiết cho các nhà trường.