Dự thảo Luật thuế tài nguyên sửa đổi đề xuất nhiều điều chỉnh mang tính đột phá nhằm hoàn thiện khung pháp lý về thuế tài nguyên, giải quyết những bất cập trong thực tiễn khai thác khoáng sản và tài nguyên nước, đồng thời phân định rõ thẩm quyền và phương pháp quản lý thu ngân sách nhà nước.

- Phân định phương pháp xác định căn cứ tính thuế tài nguyên

• Căn cứ tính thuế tài nguyên thông thường tiếp tục được xác định dựa trên ba yếu tố: sản lượng tài nguyên tính thuế, giá tính thuế và thuế suất.
• Quy định cơ chế tính thuế đặc thù đối với tài nguyên khai thác là khoáng sản kim loại, không áp dụng phương thức thông thường mà thực hiện theo cơ chế tính thuế riêng biệt dựa trên doanh thu.

- Quy định mới về sản lượng tính thuế tài nguyên đối với tài nguyên nước

• Đối với nước khoáng thiên nhiên, nước nóng thiên nhiên, nước thiên nhiên dùng cho mục đích công nghiệp sản xuất, kinh doanh (trừ nước thiên nhiên phục vụ sản xuất thủy điện), sản lượng tính thuế được xác định bằng mét khối (m³) hoặc lít (l) căn cứ vào hệ thống đo đếm đạt tiêu chuẩn đo lường chất lượng Việt Nam.
• Bãi bỏ quy định tại khoản 6 Điều 5 của Luật thuế tài nguyên hiện hành để đồng bộ hóa phương pháp xác định sản lượng tài nguyên tính thuế.

- Hoàn thiện phương pháp định giá tính thuế tài nguyên

• Nước thiên nhiên dùng cho sản xuất thủy điện: Giá tính thuế được xác định thống nhất là giá bán lẻ điện thương phẩm bình quân.
• Tài nguyên khai thác xuất khẩu: Đối với tài nguyên không tiêu thụ trong nước mà xuất khẩu, giá tính thuế là giá xuất khẩu trị giá hải quan theo quy định của Luật Hải quan và các văn bản hướng dẫn thi hành, không bao gồm thuế xuất khẩu.
• Thẩm quyền của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh: Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có thẩm quyền quy định cụ thể giá tính thuế đối với tài nguyên thuộc đối tượng chịu thuế trong trường hợp chưa xác định được giá bán đơn vị sản phẩm tài nguyên. Thẩm quyền này loại trừ các loại tài nguyên gồm: dầu thô, khí thiên nhiên, khí than và nước thiên nhiên dùng cho sản xuất thủy điện.

- Cải cách thuế suất và thẩm quyền ban hành mức thuế suất cụ thể

• Thuế suất đối với dầu thô, khí thiên nhiên, khí than được xác định theo phương pháp lũy tiến từng phần căn cứ vào sản lượng khai thác bình quân mỗi ngày.
• Thuế suất đối với khoáng sản kim loại được phân định chi tiết theo mức độ chế biến khoáng sản nhằm khuyến khích chế biến sâu, giảm thiểu xuất khẩu tài nguyên thô.
• Thẩm quyền quy định mức thuế suất cụ thể đối với từng loại tài nguyên trong từng thời kỳ được chuyển giao/giao thẩm quyền cho Chính phủ (thay vì Ủy ban Thường vụ Quốc hội như trước đây), bảo đảm phù hợp với danh mục và khung thuế suất do Quốc hội quy định; phục vụ mục tiêu quản lý, sử dụng tiết kiệm tài nguyên và bảo đảm nguồn thu ngân sách.

- Cơ chế tính thuế tài nguyên đặc thù đối với khoáng sản kim loại (Điều 7a)

• Căn cứ tính thuế: Căn cứ vào doanh thu bán từng loại khoáng sản thuộc đối tượng chịu thuế (khoáng sản nguyên khai, quặng tinh hoặc khoáng sản đi kèm) và thuế suất áp dụng.
• Nguyên tắc xác định doanh thu: Doanh thu tính thuế là toàn bộ tiền bán hàng hóa chịu thuế (không phân biệt đã thu được tiền hay chưa), bảo đảm không được thấp hơn doanh thu tính theo giá tính thuế do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định.
• Xử lý các trường hợp đặc thù:
  • Hàng hóa bán ra không thuộc đối tượng chịu thuế: Doanh thu tính thuế bằng sản lượng quặng tinh đưa vào chế biến nhân với giá tính thuế do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định tương ứng.
  • Giao dịch giữa các bên liên kết: Doanh thu tính thuế bằng sản lượng hàng hóa chịu thuế nhân với giá tính thuế do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định.
  • Doanh thu thực tế thấp hơn bảng giá: Trường hợp doanh thu bán thực tế thấp hơn mức tính theo giá của địa phương, doanh thu để tính thuế được ấn định bằng sản lượng hàng hóa chịu thuế nhân với giá tính thuế do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định.
• Nguyên tắc áp dụng thuế suất: Thuế suất thực hiện theo quy định của Chính phủ. Đối với lô hàng hóa bán ra chứa nhiều loại khoáng sản khác nhau, người nộp thuế phải áp dụng mức thuế suất của loại khoáng sản có mức thuế cao nhất.
• Thời điểm xác định thuế tài nguyên: Là thời điểm xác định thuế giá trị gia tăng theo quy định của pháp luật về thuế giá trị gia tăng. Đối với trường hợp đưa quặng tinh vào chế biến hàng hóa không chịu thuế tài nguyên, thời điểm tính thuế là thời điểm phát sinh hoạt động đưa quặng tinh vào chế biến.

- Hiệu lực thi hành

• Luật này dự kiến có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 01 năm 2027.