Tóm tắt Chỉ thị số 19/1999/CT-TTg về các biện pháp đẩy mạnh tiêu thụ gỗ rừng trồng

Chỉ thị số 19/1999/CT-TTg được Thủ tướng Chính phủ ban hành trong bối cảnh diện tích rừng trồng sản xuất tại Việt Nam đến tuổi khai thác ngày càng lớn, nhưng việc tiêu thụ gặp nhiều khó khăn, ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập của người trồng rừng và tiến độ thực hiện Chương trình trồng mới 5 triệu héc-ta rừng. Văn bản này đề ra các giải pháp đồng bộ về cơ chế, chính sách tài chính, thị trường và thủ tục hành chính nhằm tháo gỡ vướng mắc, thúc đẩy lưu thông và nâng cao giá trị gỗ rừng trồng.

Chính sách thuế, phí và hỗ trợ tài chính ưu đãi

• Miễn hoặc giảm thuế tài nguyên đối với gỗ khai thác từ rừng trồng bằng nguồn vốn tự có của người dân hoặc vốn hỗ trợ không hoàn lại từ ngân sách nhà nước nhằm giảm giá thành sản phẩm, tăng tính cạnh tranh.
• Áp dụng mức thuế suất ưu đãi đối với các doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực chế biến gỗ rừng trồng, đặc biệt là các cơ sở chế biến đặt tại vùng sâu, vùng xa, vùng nguyên liệu tập trung.
• Hỗ trợ khoanh nợ, giãn nợ hoặc cung cấp các khoản tín dụng ưu đãi với lãi suất thấp cho các hộ gia đình, trang trại và tổ chức lâm nghiệp gặp khó khăn trong việc tiêu thụ sản phẩm gỗ đến kỳ thu hoạch.

Thúc đẩy thị trường tiêu thụ nội địa và hạn chế nhập khẩu

• Khuyến khích các ngành công nghiệp trong nước ưu tiên sử dụng nguyên liệu từ gỗ rừng trồng nội địa, đặc biệt là trong sản xuất giấy, dăm gỗ, ván nhân tạo (ván dăm, ván sợi MDF), gỗ trụ mỏ cho ngành khai thác khoáng sản và gỗ xây dựng.
• Kiểm soát chặt chẽ và áp dụng các biện pháp hạn chế nhập khẩu đối với các loại nguyên liệu gỗ, bột giấy hoặc sản phẩm gỗ mà trong nước đã sản xuất được từ nguồn gỗ rừng trồng nhằm bảo vệ thị trường nội địa.
• Yêu cầu các cơ quan nhà nước, các dự án đầu tư bằng nguồn vốn ngân sách ưu tiên mua sắm trang thiết bị, đồ dùng văn phòng làm từ gỗ rừng trồng trong nước.

Cơ chế thông thoáng cho xuất khẩu gỗ rừng trồng

• Cho phép và tạo điều kiện thuận lợi để xuất khẩu các sản phẩm chế biến từ gỗ rừng trồng như đồ gỗ mỹ nghệ, đồ dùng gia đình, ván nhân tạo và các sản phẩm gỗ hoàn chỉnh khác mà không bị hạn chế về hạn ngạch.
• Đối với dăm gỗ (nguyên liệu giấy), cho phép xuất khẩu để giải quyết nhanh lượng gỗ tồn đọng tại các địa phương, đồng thời có lộ trình giảm dần xuất khẩu thô để chuyển sang chế biến sâu khi năng lực chế biến trong nước được nâng cao.
• Đơn giản hóa thủ tục hải quan và kiểm dịch thực vật đối với các lô hàng gỗ rừng trồng xuất khẩu nhằm giảm chi phí và thời gian cho doanh nghiệp.

Cải cách thủ tục hành chính trong khai thác và lưu thông

• Xóa bỏ các thủ tục phiền hà, rườm rà trong việc cấp phép khai thác, vận chuyển và tiêu thụ gỗ rừng trồng. Người trồng rừng được tự quyết định thời điểm khai thác và phương thức tiêu thụ sản phẩm của mình sau khi đã hoàn thành các nghĩa vụ tài chính theo quy định.
• Nghiêm cấm việc tự ý lập các trạm kiểm soát trái phép trên các tuyến đường giao thông để gây khó khăn, sách nhiễu việc vận chuyển gỗ rừng trồng hợp pháp của người dân và doanh nghiệp.
• Giao Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành quy chế quản lý lâm sản thông thoáng, phân cấp mạnh mẽ cho chính quyền địa phương và cơ sở trong việc xác nhận nguồn gốc gỗ rừng trồng.

Phân công trách nhiệm triển khai thực hiện

• Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn có trách nhiệm quy hoạch các vùng nguyên liệu gắn liền với các nhà máy chế biến; hướng dẫn kỹ thuật trồng rừng thâm canh để nâng cao chất lượng gỗ.
• Bộ Tài chính chủ trì phối hợp nghiên cứu, ban hành các hướng dẫn cụ thể về miễn giảm thuế, phí và cơ chế hỗ trợ vốn cho người trồng rừng và doanh nghiệp chế biến.
• Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chỉ đạo các cơ quan chức năng tạo điều kiện thuận lợi nhất cho việc lưu thông gỗ; khuyến khích các thành phần kinh tế liên kết sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm theo chuỗi giá trị.

Tóm lại, Chỉ thị số 19/1999/CT-TTg là một bước đột phá chính sách quan trọng tại thời điểm ban hành, giúp cởi trói cho thị trường lâm sản, tạo động lực mạnh mẽ cho người dân yên tâm đầu tư trồng rừng, góp phần bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế - xã hội bền vững tại các vùng trung du, miền núi.