Giới thiệu chung về Chỉ thị số 05/2008/CT-NHNN

Chỉ thị số 05/2008/CT-NHNN được Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam ban hành ngày 09 tháng 10 năm 2008 trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu và trong nước đối mặt với nhiều biến động phức tạp từ cuộc khủng hoảng tài chính. Chỉ thị này đề ra các biện pháp cấp bách nhằm bảo đảm an toàn hoạt động, nâng cao hiệu quả và năng lực quản trị rủi ro của các tổ chức tín dụng, góp phần kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô và bảo đảm an toàn hệ thống ngân hàng.

Các biện pháp bảo đảm an toàn và thanh khoản của tổ chức tín dụng

Để chủ động phòng ngừa rủi ro thanh khoản và bảo đảm khả năng chi trả, Chỉ thị yêu cầu các tổ chức tín dụng thực hiện nghiêm túc các giải pháp sau:

• Duy trì khả năng thanh khoản: Các tổ chức tín dụng phải thường xuyên theo dõi, đánh giá và dự báo dòng tiền để bảo đảm khả năng thanh toán kịp thời các khoản nợ đến hạn và nhu cầu rút tiền của khách hàng. Nghiêm cấm việc cạnh tranh không lành mạnh bằng cách tăng lãi suất huy động vượt quá mức quy định hoặc áp dụng các hình thức khuyến mại trái pháp luật.
• Quản lý chặt chẽ tỷ lệ an toàn vốn: Thực hiện nghiêm túc các quy định về tỷ lệ bảo đảm an toàn trong hoạt động tổ chức tín dụng theo quy định của Ngân hàng Nhà nước, đặc biệt là tỷ lệ khả năng chi trả và tỷ lệ tối đa của nguồn vốn ngắn hạn được sử dụng để cho vay trung và dài hạn.
• Tăng cường kiểm soát rủi ro tín dụng: Tập trung kiểm soát quy mô và chất lượng tín dụng, hạn chế tối đa việc tập trung vốn cho vay đối với các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro cao như kinh doanh bất động sản, chứng khoán và các dự án đầu tư có tính đầu cơ.

Nâng cao năng lực quản trị điều hành và kiểm soát nội bộ

Chỉ thị nhấn mạnh vai trò của công tác quản trị nội bộ và kiểm soát rủi ro tại từng tổ chức tín dụng:

• Kiện toàn hệ thống kiểm soát nội bộ: Nâng cao vai trò và hiệu quả hoạt động của Ban kiểm soát, bộ phận kiểm toán nội bộ nhằm phát hiện và ngăn chặn kịp thời các sai phạm trong hoạt động nghiệp vụ.
• Rà soát quy trình nghiệp vụ: Rà soát, sửa đổi và hoàn thiện các quy chế, quy trình nghiệp vụ nội bộ, đặc biệt là quy trình thẩm định, quyết định cho vay và quản lý tài sản bảo đảm để hạn chế nợ xấu phát sinh.
• Minh bạch thông tin: Thực hiện chế độ thông tin, báo cáo đầy đủ, kịp thời và chính xác về tình hình hoạt động, đặc biệt là các biến động bất thường về thanh khoản hoặc nợ xấu cho Ngân hàng Nhà nước.

Trách nhiệm của các đơn vị thuộc Ngân hàng Nhà nước

Để bảo đảm Chỉ thị được thực thi hiệu quả, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước giao nhiệm vụ cụ thể cho các đơn vị trực thuộc:

• Cơ quan Thanh tra, Giám sát ngân hàng: Tăng cường công tác thanh tra, giám sát chặt chẽ hoạt động của các tổ chức tín dụng, đặc biệt là việc chấp hành các quy định về an toàn hoạt động và thanh khoản. Xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm quy định về lãi suất và an toàn vốn.
• Ngân hàng Nhà nước chi nhánh tỉnh, thành phố: Theo dõi sát sao tình hình hoạt động và thanh khoản của các tổ chức tín dụng trên địa bàn; kịp thời báo cáo và đề xuất phương án xử lý các tình huống phát sinh ảnh hưởng đến an toàn hệ thống.
• Vụ Chính sách tiền tệ và các đơn vị liên quan: Chủ động điều hành các công cụ chính sách tiền tệ linh hoạt, hỗ trợ vốn kịp thời cho các tổ chức tín dụng gặp khó khăn tạm thời về thanh khoản thông qua các nghiệp vụ thị trường mở, tái cấp vốn.