Nghị định số 52/2010/NĐ-CP ban hành ngày 17 tháng 5 năm 2010 quy định chi tiết về điều kiện, thủ tục nhập khẩu và đăng ký tàu cá nhập khẩu tại Việt Nam. Đây là văn bản pháp lý quan trọng nhằm quản lý hoạt động nhập khẩu phương tiện nghề cá, bảo đảm an toàn kỹ thuật, bảo vệ môi trường và phù hợp với quy hoạch phát triển ngành thủy sản quốc gia.

1. Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

• Phạm vi điều chỉnh: Nghị định quy định về điều kiện, thủ tục nhập khẩu tàu cá, đăng ký tàu cá nhập khẩu và thẩm quyền của các cơ quan nhà nước có liên quan.
• Đối tượng áp dụng: Áp dụng đối với mọi tổ chức, cá nhân Việt Nam có hoạt động liên quan đến nhập khẩu tàu cá.
• Trường hợp loại trừ: Nghị định này không áp dụng đối với tàu cá Việt Nam sau khi sửa chữa tại nước ngoài trở về nước và tàu cá nước ngoài bị tịch thu, bán đấu giá tại Việt Nam.

2. Giải thích các thuật ngữ chuyên ngành

• Nhập khẩu tàu cá: Được thực hiện dưới hai hình thức chính là mua tàu cá từ nước ngoài hoặc tiếp nhận tàu cá do Chính phủ, tổ chức, cá nhân nước ngoài viện trợ cho Việt Nam.
• Tàu cá nhập khẩu: Là tàu đã đăng ký tại nước ngoài, bao gồm các loại tàu khai thác thủy sản, tàu dịch vụ khai thác thủy sản, tàu kiểm ngư, và tàu điều tra, nghiên cứu nguồn lợi thủy sản.
• Tàu cá đã qua sử dụng: Là tàu cá đã có đăng ký chính thức tại cơ quan thẩm quyền nước ngoài.
• Tàu cá đóng mới nhập khẩu: Là tàu được thi công tại cơ sở đóng tàu nước ngoài và chưa từng thực hiện đăng ký tại nước ngoài.
• Nguồn gốc hợp pháp: Tàu không vi phạm pháp luật, có đầy đủ hồ sơ đăng ký, đăng kiểm rõ ràng (đối với tàu cũ) hoặc hồ sơ xuất xưởng, lý lịch máy móc thiết bị (đối với tàu đóng mới).
• Trang bị tiên tiến: Bao gồm công cụ khai thác tiên tiến (hệ thống tời thủy lực, thiết bị định vị, ra đa, máy đo sâu, dò cá, vô tuyến điện) và thiết bị bảo quan thủy sản tiên tiến (hệ thống cấp đông, sản xuất nước đá, khoang bảo quản lạnh, khoang thông biển) giúp nâng cao hiệu quả, giảm sức lao động và bảo đảm an toàn.

3. Nguyên tắc nhập khẩu tàu cá

• Hoạt động nhập khẩu phải tuân thủ nghiêm ngặt quy định tại Nghị định này và các quy định pháp luật liên quan khác.
• Phải phù hợp với quy hoạch, kế hoạch phát triển ngành thủy sản của cả nước cũng như của từng địa phương.
• Bảo đảm các tiêu chuẩn về an toàn kỹ thuật cho tàu và người lao động, đồng thời đáp ứng các quy định về phòng ngừa ô nhiễm môi trường theo pháp luật Việt Nam và các Điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.
• Trước khi đưa vào hoạt động, tàu cá nhập khẩu bắt buộc phải thực hiện đăng kiểm, đăng ký tàu cá, đăng ký thuyền viên và xin cấp Giấy phép khai thác thủy sản.

4. Điều kiện chung đối với tàu cá nhập khẩu

• Tàu cá phải có nguồn gốc xuất xứ hợp pháp.
• Tổng công suất máy chính của tàu phải đạt từ 400 CV trở lên. Quy định về công suất này không áp dụng bắt buộc đối với trường hợp tàu cá do Chính phủ, tổ chức hoặc cá nhân nước ngoài viện trợ cho Việt Nam.
• Đối với tàu khai thác và tàu dịch vụ khai thác thủy sản, bắt buộc phải được trang bị công cụ khai thác hoặc thiết bị bảo quản thủy sản tiên tiến.

5. Điều kiện cụ thể đối với từng loại tàu cá nhập khẩu

• Đối với tàu cá đã qua sử dụng:
  • Phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện chung nêu trên.
  • Giới hạn tuổi của tàu tính từ năm đóng mới đến thời điểm nhập khẩu: Không quá 5 tuổi đối với tàu vỏ gỗ và không quá 8 tuổi đối với tàu vỏ thép.
  • Tuổi của máy chính (tính từ năm sản xuất đến thời điểm nhập khẩu) không được vượt quá tuổi của tàu quá 2 năm.
  • Phải được cơ quan Đăng kiểm tàu cá Việt Nam kiểm tra trực tiếp và xác nhận tình trạng kỹ thuật, trang thiết bị bảo vệ môi trường. Nếu sử dụng Biên bản giám định của cơ quan đăng kiểm nước ngoài thì biên bản đó phải được Đăng kiểm Việt Nam kiểm tra và xác nhận phù hợp với tiêu chuẩn trong nước.
• Đối với tàu cá đóng mới:
  • Phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện chung.
  • Phải có đầy đủ hồ sơ xuất xưởng từ cơ sở đóng tàu nước ngoài, lý lịch máy tàu và lý lịch của các trang thiết bị lắp đặt trên tàu.

6. Trình tự, thủ tục và hồ sơ nhập khẩu tàu cá

Người nhập khẩu nộp đơn đề nghị nhập khẩu kèm theo hồ sơ đến cơ quan có thẩm quyền. Trong thời hạn 07 ngày làm việc, cơ quan có thẩm quyền căn cứ vào quy hoạch phát triển ngành để xem xét và ra văn bản cho phép nhập khẩu. Trường hợp từ chối hoặc hồ sơ chưa hợp lệ, cơ quan quản lý phải thông báo bằng văn bản nêu rõ lý do hoặc yêu cầu bổ sung.

Hồ sơ nhập khẩu đối với từng trường hợp được quy định cụ thể như sau:

• Hồ sơ đối với tàu cá đã qua sử dụng: Bản chính hợp đồng nhập khẩu tàu cá; Bản chính Biên bản giám định tình trạng kỹ thuật và trang thiết bị phòng ngừa ô nhiễm môi trường do Đăng kiểm tàu cá Việt Nam cấp (hoặc bản dịch công chứng Biên bản giám định của cơ quan đăng kiểm nước ngoài).
• Hồ sơ đối với tàu cá đóng mới: Bản chính hợp đồng nhập khẩu; Bản chính hồ sơ xuất xưởng của cơ sở đóng tàu; Bản chính lý lịch máy tàu và lý lịch các trang thiết bị lắp đặt trên tàu.
• Hồ sơ đối với tàu cá viện trợ: Bản chính văn bản của cơ quan có thẩm quyền cho phép tiếp nhận viện trợ; Các hồ sơ kỹ thuật của tàu tương ứng với loại tàu đã qua sử dụng hoặc đóng mới theo quy định.

7. Điều kiện và thủ tục đăng ký tàu cá nhập khẩu

Để được đăng ký, tàu cá nhập khẩu phải đã được đưa về Việt Nam, hoàn tất mọi thủ tục nhập khẩu, nộp đầy đủ các khoản thuế theo quy định (trừ trường hợp đăng ký tạm thời) và được cơ quan Đăng kiểm tàu cá Việt Nam cấp Sổ đăng kiểm cùng các biên bản kiểm tra an toàn kỹ thuật.

Nghị định quy định hai hình thức đăng ký tàu cá:

• Đăng ký không thời hạn (Đăng ký chính thức): Áp dụng khi chủ tàu hoàn thành toàn bộ nghĩa vụ thuế và thủ tục. Tàu được cấp Giấy chứng nhận đăng ký tàu cá Việt Nam không thời hạn.
• Đăng ký tạm thời: Áp dụng khi tàu đã về Việt Nam nhưng chủ tàu chưa hoàn thành việc nộp các khoản thuế. Giấy chứng nhận đăng ký tạm thời có thời hạn tối đa không quá 90 ngày. Khi chuyển sang đăng ký chính thức, chủ tàu chỉ cần nộp bổ sung các chứng từ thuế còn thiếu.

Thời hạn giải quyết thủ tục đăng ký tàu cá là trong vòng 07 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ.

8. Thành phần hồ sơ đăng ký tàu cá nhập khẩu

• Hồ sơ phải nộp tại cơ quan đăng ký:
  • Tờ khai đăng ký tàu cá theo mẫu quy định.
  • Bản chính văn bản cho phép nhập khẩu tàu cá của cơ quan có thẩm quyền.
  • Bản chính Giấy chứng nhận xóa đăng ký tàu cá tại nước ngoài kèm bản dịch tiếng Việt có công chứng (đối với tàu đã qua sử dụng).
  • Bản sao công chứng Tờ khai Hải quan đã hoàn thành thủ tục thông quan.
  • Bản sao công chứng Biên lai nộp các khoản thuế theo quy định (không áp dụng đối với hồ sơ đăng ký tạm thời).
  • 02 ảnh màu của tàu cá (kích thước 9 x 12 cm, chụp dọc hai bên mạn tàu).
• Hồ sơ phải xuất trình để đối chiếu:
  • Bản chính hồ sơ xuất xưởng, lý lịch máy và lý lịch thiết bị (đối với tàu đóng mới).
  • Sổ đăng kiểm tàu cá do cơ quan Đăng kiểm tàu cá Việt Nam cấp.
  • Giấy chứng nhận an toàn kỹ thuật tàu cá do cơ quan Đăng kiểm tàu cá Việt Nam cấp.

9. Thẩm quyền quyết định nhập khẩu và đăng ký tàu cá

• Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn:
  • Quyết định nhập khẩu và tổ chức đăng ký đối với: Tàu cá có tổng công suất máy chính từ 400 CV trở lên và có chiều dài đường nước thiết kế từ 20 mét trở lên; Tàu cá viện trợ; Tàu cá của các đơn vị trực thuộc Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn hoặc của các Bộ, ngành khác; Tàu cá thuộc các liên doanh với nước ngoài; Tàu kiểm ngư, tàu nghiên cứu, điều tra, thăm dò nguồn lợi thủy sản.
  • Chịu trách nhiệm hướng dẫn nghiệp vụ đăng ký tàu cá và thuyền viên trên phạm vi toàn quốc.
• Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương:
  • Quyết định nhập khẩu và tổ chức đăng ký đối với các loại tàu cá không thuộc thẩm quyền của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.
  • Thực hiện thống kê, tổng hợp số liệu tàu cá nhập khẩu tại địa phương để báo cáo định kỳ về Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.

10. Trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước

• Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn: Thực hiện quản lý nhà nước toàn diện về tàu cá nhập khẩu; chỉ đạo các cơ quan chuyên môn thực hiện đăng ký, đăng kiểm, cấp giấy chứng nhận an toàn kỹ thuật và cấp phép khai thác thủy sản; thanh tra, kiểm tra và giải quyết khiếu nại, tố cáo, xử lý vi phạm pháp luật trong lĩnh vực này.
• Ủy ban nhân dân cấp tỉnh: Quản lý hoạt động nhập khẩu và đăng ký tàu cá tại địa phương phù hợp với quy hoạch chung; chỉ đạo cơ quan chuyên môn thực hiện các thủ tục hành chính liên quan; hướng dẫn ngư dân tuân thủ pháp luật bảo đảm an toàn khi hoạt động trên biển; thanh tra và xử lý vi phạm theo thẩm quyền.
• Các Bộ, ngành liên quan: Các Bộ Quốc phòng, Công an, Công thương, Tài chính, Tổng cục Hải quan trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ của mình có trách nhiệm phối hợp chặt chẽ với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh để quản lý đồng bộ hoạt động nhập khẩu tàu cá.

11. Hiệu lực thi hành

Nghị định số 52/2010/NĐ-CP có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 8 năm 2010. Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chủ trì phối hợp với các Bộ, ngành và địa phương tổ chức thực hiện nghiêm túc các quy định tại Nghị định này.