Nghị định số 46/2010/NĐ-CP ban hành ngày 27 tháng 04 năm 2010 quy định chi tiết về chế độ thôi việc và thủ tục nghỉ hưu đối với công chức. Đây là văn bản pháp lý quan trọng cụ thể hóa các quy định của Luật Cán bộ, công chức, bảo đảm quyền lợi hợp pháp cũng như xác định rõ trách nhiệm của công chức và cơ quan quản lý trong quá trình giải quyết chế độ thôi việc, nghỉ hưu.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

• Nghị định này áp dụng đối với công chức được quy định tại Nghị định số 06/2010/NĐ-CP ngày 25 tháng 01 năm 2010 của Chính phủ.
• Các trường hợp công chức thôi việc, nghỉ hưu do sắp xếp tổ chức thực hiện theo chính sách tinh giản biên chế sẽ áp dụng theo quy định tại Nghị định số 132/2007/NĐ-CP ngày 08 tháng 8 năm 2007.
• Nghị định cũng áp dụng đối với những người được Đảng, Nhà nước điều động, phân công và những người được tuyển dụng, bổ nhiệm theo chỉ tiêu biên chế được giao làm việc trong các tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp.

Nguyên tắc thực hiện thôi việc và nghỉ hưu

• Việc giải quyết thôi việc và nghỉ hưu phải bảo đảm tính công khai, minh bạch.
• Phải tuân thủ đúng thẩm quyền, trình tự và thủ tục theo quy định của pháp luật.
• Bảo đảm quyền của công chức trong việc yêu cầu cơ quan, tổ chức, đơn vị có thẩm quyền xem xét tính hợp pháp của các quyết định thôi việc, nghỉ hưu.

Quy định về chế độ thôi việc đối với công chức

Công chức được hưởng chế độ thôi việc trong hai trường hợp chính: theo nguyện vọng cá nhân và được cơ quan có thẩm quyền đồng ý; hoặc do hai năm liên tiếp không hoàn thành nhiệm vụ theo quy định tại Luật Cán bộ, công chức.

Thủ tục giải quyết thôi việc được quy định cụ thể cho từng trường hợp:

• Thôi việc theo nguyện vọng: Công chức phải làm đơn gửi cơ quan có thẩm quyền. Trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày nhận đơn, nếu đồng ý thì cơ quan ra quyết định thôi việc bằng văn bản. Trường hợp không đồng ý phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do.
• Các lý do không giải quyết thôi việc bao gồm: công chức đang trong thời gian luân chuyển, biệt phái, đang bị xem xét kỷ luật hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự; chưa phục vụ đủ thời gian cam kết khi tuyển dụng; chưa hoàn thành thanh toán các khoản tiền, tài sản cá nhân đối với cơ quan; hoặc do yêu cầu công tác, chưa bố trí được người thay thế.
• Thôi việc do hai năm liên tiếp không hoàn thành nhiệm vụ: Trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày có kết quả phân loại đánh giá, cơ quan phải thông báo bằng văn bản cho công chức. Trong thời hạn 30 ngày tiếp theo kể từ ngày thông báo, cơ quan có thẩm quyền phải ra quyết định thôi việc.
• Cơ quan có thẩm quyền phải thanh toán trợ cấp thôi việc cho công chức trong vòng 30 ngày kể từ ngày quyết định thôi việc được ban hành.

Mức hưởng và cách tính trợ cấp thôi việc:

• Mức trợ cấp: Cứ mỗi năm làm việc được tính bằng 1/2 tháng lương hiện hưởng (bao gồm lương theo ngạch, bậc, phụ cấp chức vụ lãnh đạo, phụ cấp thâm niên vượt khung, phụ cấp thâm niên nghề và hệ số chênh lệch bảo lưu lương nếu có). Mức trợ cấp thấp nhất bằng 01 tháng lương hiện hưởng.
• Thời gian tính trợ cấp: Là tổng thời gian tính theo năm có đóng bảo hiểm xã hội (được cộng dồn nếu đứt quãng) chưa nhận trợ cấp thôi việc hoặc trợ cấp phục viên. Thời gian này bao gồm thời gian làm việc trong các cơ quan Đảng, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội, quân đội, công an, công ty nhà nước, thời gian đi học, nghỉ hưởng lương, nghỉ chế độ bảo hiểm xã hội, thời gian bị kỷ luật/oan sai, tạm đình chỉ công tác hoặc hưởng án treo/cải tạo không giam giữ.
• Quy đổi tháng lẻ: Dưới 3 tháng không tính; từ đủ 3 tháng đến đủ 6 tháng tính bằng 1/2 năm làm việc; từ trên 6 tháng đến 12 tháng tính bằng 1 năm làm việc.
• Nguồn kinh phí chi trả: Đối với cơ quan nhà nước, đơn vị vũ trang, kinh phí được bố trí trong dự toán chi hoạt động thường xuyên hàng năm. Đối với đơn vị sự nghiệp công lập, kinh phí được lấy từ nguồn chi hoạt động thường xuyên ngân sách cấp hoặc từ nguồn thu sự nghiệp của đơn vị tùy theo mức độ tự chủ tài chính.

Quy định về thủ tục nghỉ hưu đối với công chức

Nghị định quy định chi tiết quy trình từ khâu xác định thời điểm, thông báo cho đến khi ban hành quyết định nghỉ hưu chính thức.

Xác định thời điểm nghỉ hưu và các trường hợp được lùi thời điểm:

• Thời điểm nghỉ hưu thông thường là ngày 01 của tháng liền kề sau tháng công chức đủ tuổi nghỉ hưu. Nếu hồ sơ không ghi rõ ngày tháng sinh thì tính là ngày 01 tháng 01 của năm liền kề sau năm đủ tuổi nghỉ hưu.
• Thời điểm nghỉ hưu được lùi tối đa 01 tháng nếu trùng Tết Nguyên đán; có người thân (vợ, chồng, bố, mẹ, con) từ trần hoặc mất tích; gia đình bị thiệt hại do thiên tai, hỏa hoạn.
• Được lùi tối đa 03 tháng nếu bị bệnh nặng hoặc tai nạn có xác nhận của bệnh viện.
• Được lùi tối đa 06 tháng nếu đang điều trị bệnh thuộc danh mục cần chữa trị dài ngày do Bộ Y tế ban hành.
• Nếu thuộc nhiều trường hợp lùi thời điểm nghỉ hưu, công chức chỉ được áp dụng một trường hợp có thời gian lùi dài nhất.

Quy trình thông báo và quyết định nghỉ hưu:

• Trước 06 tháng tính đến thời điểm nghỉ hưu, cơ quan quản lý phải ra thông báo bằng văn bản về thời điểm nghỉ hưu để công chức chuẩn bị bàn giao và cơ quan chủ động bố trí nhân sự thay thế.
• Trước 03 tháng tính đến thời điểm nghỉ hưu, cơ quan quản lý phải ra quyết định nghỉ hưu chính thức, đồng thời phối hợp với cơ quan bảo hiểm xã hội hoàn thiện thủ tục hưởng chế độ cho công chức.
• Công chức có trách nhiệm bàn giao hồ sơ, tài liệu và công việc trước thời điểm nghỉ hưu ghi trong quyết định.
• Đối với công chức quản lý trong đơn vị sự nghiệp công lập có trình độ chuyên môn cao: Nếu có nguyện vọng và đủ điều kiện kéo dài tuổi nghỉ hưu đối với viên chức, trước 03 tháng tính đến thời điểm nghỉ hưu, cơ quan sẽ ra quyết định thôi giữ chức vụ quản lý để chuyển sang làm viên chức và thực hiện thủ tục kéo dài thời gian công tác. Nếu không có nguyện vọng kéo dài, quy trình nghỉ hưu vẫn thực hiện theo thủ tục chung.

Hiệu lực thi hành và điều khoản chuyển tiếp

• Nghị định số 46/2010/NĐ-CP có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 7 năm 2010. Riêng chế độ trợ cấp thôi việc quy định tại Nghị định này được tính hưởng kể từ ngày 01 tháng 01 năm 2010.
• Nghị định này thay thế các quy định về thôi việc tại Nghị định số 54/2005/NĐ-CP ngày 19 tháng 4 năm 2005 và các quy định về thủ tục nghỉ hưu tại Nghị định số 143/2007/NĐ-CP ngày 10 tháng 9 năm 2007 của Chính phủ.
• Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chịu trách nhiệm thi hành Nghị định này.