Nghị định số 163/2017/NĐ-CP được Chính phủ ban hành ngày 30 tháng 12 năm 2017, quy định chi tiết về điều kiện kinh doanh dịch vụ logistics và giới hạn trách nhiệm đối với thương nhân kinh doanh dịch vụ logistics. Nghị định này có hiệu lực thi hành từ ngày 20 tháng 02 năm 2018, thay thế hoàn toàn cho Nghị định số 140/2007/NĐ-CP trước đây.

1. Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

• Phạm vi điều chỉnh: Quy định khung pháp lý về điều kiện đầu tư, kinh doanh đối với các ngành nghề dịch vụ logistics và mức trần giới hạn trách nhiệm bồi thường thiệt hại của thương nhân cung cấp dịch vụ logistics.
• Đối tượng áp dụng: Áp dụng trực tiếp đối với các thương nhân thực hiện hoạt động kinh doanh dịch vụ logistics và mọi tổ chức, cá nhân có quyền, nghĩa vụ liên quan đến hoạt động logistics trên lãnh thổ Việt Nam.

2. Phân loại các dịch vụ logistics được cung cấp

Điều 3 Nghị định số 163/2017/NĐ-CP hệ thống hóa và phân loại dịch vụ logistics thành 17 nhóm hoạt động cụ thể bao gồm:

• Dịch vụ bốc dỡ hàng hóa container (không bao gồm dịch vụ tại các cảng hàng không, sân bay).
• Dịch vụ kho bãi container thuộc nhóm dịch vụ hỗ trợ vận tải biển.
• Dịch vụ kho bãi hỗ trợ cho tất cả các phương thức vận tải khác.
• Dịch vụ chuyển phát thư từ, hàng hóa.
• Dịch vụ đại lý vận tải hàng hóa.
• Dịch vụ đại lý làm thủ tục hải quan (bao gồm toàn bộ dịch vụ thông quan hàng hóa).
• Các dịch vụ hỗ trợ khác: Kiểm tra chứng từ/vận đơn, môi giới vận tải hàng hóa, kiểm định hàng hóa, lấy mẫu và đo đạc xác định trọng lượng, tiếp nhận và chấp nhận hàng hóa, chuẩn bị chứng từ vận tải.
• Dịch vụ hỗ trợ bán buôn, bán lẻ (quản lý hàng lưu kho, thu gom, phân loại, tập hợp hàng hóa và dịch vụ giao nhận hàng).
• Dịch vụ vận tải hàng hóa bằng đường biển.
• Dịch vụ vận tải hàng hóa thông qua đường thủy nội địa.
• Dịch vụ vận tải hàng hóa bằng đường sắt.
• Dịch vụ vận tải hàng hóa bằng đường bộ.
• Dịch vụ vận tải hàng không.
• Dịch vụ vận tải đa phương thức kết hợp nhiều phương thức vận chuyển.
• Dịch vụ phân tích, thử nghiệm và kiểm định kỹ thuật.
• Các dịch vụ hỗ trợ vận tải khác chưa được định danh cụ thể.
• Các dịch vụ logistics phát sinh khác theo thỏa thuận giữa thương nhân và khách hàng, bảo đảm tuân thủ nguyên tắc cơ bản của Luật Thương mại.

3. Điều kiện chung về kinh doanh dịch vụ logistics

• Điều kiện kinh doanh chuyên ngành: Thương nhân kinh doanh từng phân nhóm dịch vụ cụ thể bắt buộc phải đáp ứng toàn bộ các điều kiện đầu tư, kinh doanh theo quy định chuyên ngành tương ứng của pháp luật Việt Nam.
• Điều kiện ứng dụng công nghệ/điện tử: Trường hợp thương nhân thực hiện một phần hoặc toàn bộ quy trình dịch vụ logistics qua môi trường điện tử (Internet, mạng viễn thông di động, hệ thống mạng mở), bên cạnh các điều kiện chuyên ngành còn phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật về thương mại điện tử.

4. Điều kiện đối với nhà đầu tư nước ngoài (thuộc thành viên WTO)

Nhà đầu tư nước ngoài khi tham gia thị trường dịch vụ logistics tại Việt Nam phải tuân thủ tỷ lệ sở hữu vốn và các yêu cầu hoạt động cụ thể cho từng lĩnh vực:

• Vận tải hàng hóa đường biển (trừ vận tải nội địa): Được thành lập công ty vận hành đội tàu mang cờ Việt Nam hoặc góp vốn, mua cổ phần với tỷ lệ vốn nước ngoài tối đa 49%. Định biên thuyền viên nước ngoài trên tàu không quá 1/3 tổng số thuyền viên; Thuyền trưởng hoặc Thuyền phó thứ nhất bắt buộc phải là công dân Việt Nam. Doanh nghiệp vận tải biển nước ngoài cũng được phép lập doanh nghiệp hoặc góp vốn theo quy định.
• Xếp dỡ container hỗ trợ vận tải biển: Được phép thành lập doanh nghiệp, góp vốn hoặc mua cổ phần với tỷ lệ vốn góp của nhà đầu tư nước ngoài không vượt quá 50%. Được phép hiện diện thương mại qua hình thức Hợp đồng hợp tác kinh doanh (BCC). Một số khu vực có thể áp dụng quy hoạch riêng hoặc cấp phép đặc thù.
• Xếp dỡ container hỗ trợ mọi phương thức vận tải khác (trừ sân bay): Tỷ lệ vốn góp của bên nước ngoài tối đa không quá 50%.
• Dịch vụ thông quan (hỗ trợ vận tải biển): Cho phép thành lập doanh nghiệp hoặc góp vốn nhưng bắt buộc phải có vốn góp của nhà đầu tư trong nước (liên doanh); được phép đầu tư theo hình thức Hợp đồng hợp tác kinh doanh (BCC).
• Nhóm dịch vụ kiểm tra vận đơn, môi giới, kiểm định, lấy mẫu, nhận hàng, làm chứng từ vận tải: Được thành lập doanh nghiệp hoặc góp vốn/mua cổ phần nhưng bắt buộc phải có phần vốn góp của nhà đầu tư trong nước.
• Vận tải hàng hóa bằng đường thủy nội địa và đường sắt: Được phép góp vốn, thành lập doanh nghiệp liên doanh với tỷ lệ vốn nước ngoài tối đa không quá 49%.
• Vận tải hàng hóa đường bộ: Được triển khai qua hình thức hợp đồng BCC hoặc thành lập doanh nghiệp, góp vốn liên doanh với tỷ lệ vốn nước ngoài không vượt quá 51%. Yêu cầu bắt buộc 100% đội ngũ lái xe của doanh nghiệp phải là công dân Việt Nam.
• Vận tải hàng không: Tuân thủ chặt chẽ theo các quy định riêng của Luật Hàng không dân dụng Việt Nam.
• Dịch vụ phân tích và kiểm định kỹ thuật:
  • Dịch vụ phục vụ thẩm quyền của Chính phủ: Được lập doanh nghiệp có vốn trong nước sau 03 năm, hoặc doanh nghiệp không hạn chế vốn nước ngoài sau 05 năm kể từ khi dịch vụ tư nhân được cấp phép hoạt động.
  • Tuyệt đối không được phép kinh doanh dịch vụ kiểm định và cấp chứng nhận đối với các phương tiện vận tải.
  • Bị giới hạn địa bàn hoạt động tại các khu vực nhạy cảm vì lý do bảo đảm quốc phòng, an ninh quốc gia.
• Nguyên tắc áp dụng điều ước quốc tế: Nếu nhà đầu tư nước ngoài thuộc diện điều chỉnh của nhiều điều ước quốc tế có cam kết khác nhau, nhà đầu tư được quyền lựa chọn áp dụng điều kiện thuận lợi nhất theo một trong các điều ước đó.

5. Giới hạn trách nhiệm bồi thường thiệt hại

Giới hạn trách nhiệm là hạn mức tối đa mà thương nhân logistics phải chịu bồi thường cho khách hàng đối với các tổn thất, hư hỏng thực tế phát sinh trong quá trình tổ chức dịch vụ:

• Áp dụng luật chuyên ngành: Trường hợp pháp luật chuyên ngành (hàng hải, hàng không, đường bộ...) có quy định cụ thể về mức giới hạn trách nhiệm thì thực hiện theo văn bản chuyên ngành đó.
• Trường hợp áp dụng theo thỏa thuận hoặc mức mặc định: Nếu luật liên quan không quy định và các bên không có thỏa thuận riêng, giới hạn trách nhiệm xử lý như sau:
  • Nếu khách hàng không thông báo trước về giá trị hàng hóa: Mức bồi thường tối đa không vượt quá 500 triệu đồng cho mỗi yêu cầu bồi thường.
  • Nếu khách hàng đã thông báo trước giá trị hàng hóa và được thương nhân logistics xác nhận: Mức bồi thường tối đa không vượt quá toàn bộ giá trị khai báo của lô hàng đó.
• Trường hợp thực hiện dịch vụ đa công đoạn: Nếu thương nhân đảm nhận nhiều khâu, nhiều công đoạn logistics có các mức giới hạn trách nhiệm khác nhau thì giới hạn trách nhiệm chung sẽ áp dụng theo mức của công đoạn có giới hạn trách nhiệm cao nhất.

6. Điều khoản chuyển tiếp và tổ chức thực hiện

• Điều khoản chuyển tiếp: Toàn bộ thương nhân kinh doanh dịch vụ logistics đã thực hiện đăng ký hoặc được cấp phép hợp pháp trước ngày 20/02/2018 được quyền tiếp tục hoạt động theo phạm vi đã đăng ký, cấp phép mà không cần thực hiện thủ tục lại.
• Hiệu lực thi hành: Nghị định có hiệu lực từ ngày 20 tháng 02 năm 2018, bãi bỏ Nghị định số 140/2007/NĐ-CP ngày 05/9/2007.
• Trách nhiệm tổ chức: Bộ Công Thương chủ trì theo dõi, tổ chức thi hành; các Bộ, cơ quan ngang Bộ và Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương phối hợp triển khai thi hành.