Nghị định số 09/2011/NĐ-CP ban hành ngày 25 tháng 01 năm 2011 sửa đổi, bổ sung một số điều của Quy chế về tạm giữ, tạm giam ban hành kèm theo Nghị định số 89/1998/NĐ-CP ngày 07 tháng 11 năm 1998 của Chính phủ. Văn bản này tập trung điều chỉnh toàn diện hai nội dung quan trọng là chế độ ăn uống và chế độ khám bệnh, chữa bệnh đối với người bị tạm giữ, tạm giam.

Sửa đổi, bổ sung chế độ ăn của người bị tạm giữ, tạm giam (Khoản 1 Điều 26)

Nghị định quy định chi tiết về định lượng nhu yếu phẩm được cấp phát hàng tháng, chế độ ăn ngày lễ, Tết và việc nhận quà tiếp tế từ gia đình:

• Định lượng tiêu chuẩn ăn hàng tháng: Mỗi người bị tạm giữ, tạm giam được Nhà nước cấp định lượng gồm: 17 kg gạo thường, 0,7 kg thịt, 0,8 kg cá, 01 kg muối, 0,5 kg đường loại trung bình, 0,75 lít nước mắm, 0,1 kg bột ngọt, 15 kg rau xanh và 15 kg củi hoặc 17 kg than. Định lượng này được quy ra tiền theo thời giá thị trường tại địa phương nơi có nhà tạm giữ, trại tạm giam đóng.
• Chế độ ăn ngày lễ, Tết: Vào các ngày lễ, Tết theo quy định của Nhà nước, người bị tạm giữ, tạm giam được ăn thêm, nhưng tổng tiêu chuẩn ăn (bao gồm tiêu chuẩn ngày thường và mức ăn thêm) không vượt quá 5 lần tiêu chuẩn ăn ngày thường do Nhà nước quy định. Trưởng nhà tạm giữ và Giám thị trại tạm giam có quyền hoán đổi định lượng ăn thực tế để phù hợp với tình hình thực tiễn, bảo đảm người bị tạm giữ, tạm giam ăn hết tiêu chuẩn.
• Quy định về nhận quà và đồ dùng sinh hoạt: Người bị tạm giữ, tạm giam được nhận quà và đồ dùng sinh hoạt từ gia đình, thân nhân gửi đến tối đa 3 lần trong một tháng. Lượng quà nhận mỗi lần không được vượt quá 3 lần tiêu chuẩn ăn ngày thường do Nhà nước quy định.
• Sử dụng quà và nghiêm cấm chất kích thích: Người bị tạm giữ, tạm giam được sử dụng quà của thân nhân để ăn thêm nhưng không quá 3 lần tiêu chuẩn ăn ngày thường. Nghiêm cấm tuyệt đối việc sử dụng rượu, bia, thuốc lá và các chất kích thích độc hại khác.
• Trách nhiệm quản lý đồ tiếp tế: Trưởng nhà tạm giữ và Giám thị trại tạm giam có trách nhiệm tổ chức tiếp nhận, kiểm tra chặt chẽ đồ tiếp tế, loại bỏ các đồ vật cấm, bàn giao đầy đủ cho người bị tạm giữ, tạm giam và phòng ngừa hành vi chiếm đoạt đồ tiếp tế. Bộ trưởng Bộ Công an và Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quy định cụ thể danh mục đồ được phép tiếp tế và việc tổ chức bán các nhu yếu phẩm cần thiết trong trại.

Sửa đổi, bổ sung chế độ khám bệnh, chữa bệnh (Điều 28)

Nghị định quy định cụ thể quy trình, kinh phí và trách nhiệm của các cơ quan trong việc chăm sóc sức khỏe cho người bị tạm giữ, tạm giam:

• Khám và điều trị tại chỗ: Người bị tạm giữ, tạm giam khi ốm đau được khám và điều trị tại bệnh xá của trại tạm giam hoặc do cán bộ y tế của nhà tạm giữ thực hiện. Chế độ ăn, cấp phát thuốc và bồi dưỡng do cán bộ y tế chỉ định dựa trên bệnh lý. Tiền thuốc chữa bệnh được cấp tương đương 2 kg gạo/người/tháng.
• Trường hợp bệnh nặng vượt quá khả năng điều trị tại chỗ: Giám thị trại tạm giam hoặc Trưởng nhà tạm giữ làm thủ tục chuyển bệnh nhân đến bệnh viện của Nhà nước để điều trị. Kinh phí khám, chữa bệnh trong trường hợp này do ngân sách nhà nước cấp theo bệnh lý và mức độ nặng nhẹ của bệnh; trại tạm giam, nhà tạm giữ có trách nhiệm thanh toán trực tiếp với bệnh viện.
• Xây dựng phòng chữa bệnh chuyên biệt: Giám thị trại tạm giam phối hợp với trung tâm y tế hoặc bệnh viện Nhà nước gần nhất để xây dựng một số phòng chữa bệnh riêng biệt trong khu vực bệnh viện để điều trị cho người bị tạm giữ, tạm giam. Trại tạm giam chịu trách nhiệm quản lý người bệnh và xây dựng các phòng này bằng nguồn kinh phí do ngân sách nhà nước cấp.
• Xử lý trường hợp nghi mắc bệnh tâm thần: Đối với người có dấu hiệu mắc bệnh tâm thần hoặc bệnh khác làm mất khả năng nhận thức, điều khiển hành vi, Giám thị hoặc Trưởng nhà tạm giữ yêu cầu cơ quan thụ lý vụ án trưng cầu giám định pháp y. Khi có kết luận của Hội đồng giám định pháp y và quyết định bắt buộc chữa bệnh của cơ quan có thẩm quyền, cơ quan thụ lý vụ án phối hợp với trại tạm giam, nhà tạm giữ đưa người đó đến cơ sở chuyên khoa y tế được chỉ định.
• Trường hợp nhiễm HIV/AIDS: Việc chăm sóc và điều trị thực hiện theo quy định pháp luật hiện hành. Giám thị trại tạm giam, Trưởng nhà tạm giữ phải thông báo kịp thời tình trạng bệnh nặng cho cơ quan thụ lý vụ án, gia đình hoặc người đại diện hợp pháp của người bệnh để phối hợp chăm sóc.
• Phối hợp liên ngành: Bộ Y tế chủ trì phối hợp với Bộ Công an, Bộ Quốc phòng và Bộ Tài chính để quy định cụ thể về chế độ, kinh phí và tổ chức phòng, chống dịch bệnh, khám, chữa bệnh cho người bị tạm giữ, tạm giam.

Hiệu lực thi hành và trách nhiệm thực hiện (Điều 2 và Điều 3)

• Hiệu lực thi hành: Nghị định số 09/2011/NĐ-CP chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 15 tháng 03 năm 2011.
• Trách nhiệm hướng dẫn và kiểm tra: Bộ Công an và Bộ Quốc phòng chịu trách nhiệm chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan hướng dẫn, kiểm tra và đôn đốc việc thực hiện Nghị định này.
• Trách nhiệm thi hành: Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ, và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chịu trách nhiệm thi hành các quy định tại Nghị định này.