Quyết định số 143/2008/QĐ-TTg ban hành ngày 29 tháng 10 năm 2008 bởi Thủ tướng Chính phủ quy định chi tiết về việc trích lập, quản lý và sử dụng Quỹ tìm kiếm thăm dò dầu khí. Đây là văn bản pháp lý quan trọng nhằm tạo cơ chế tài chính đặc thù, hỗ trợ Tập đoàn Dầu khí Việt Nam chủ động nguồn vốn trong việc triển khai các hoạt động điều tra cơ bản, tìm kiếm và thăm dò dầu khí vốn mang tính rủi ro cao.

1. Phạm vi áp dụng và trách nhiệm thi hành (Điều 1 - Điều 4)

• Ban hành Quy chế: Quyết định này ban hành kèm theo Quy chế trích lập, quản lý và sử dụng Quỹ tìm kiếm thăm dò dầu khí (gọi tắt là Quỹ).
• Trách nhiệm của Tập đoàn Dầu khí Việt Nam: Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (Petrovietnam) chịu trách nhiệm trực tiếp trong việc trích lập, quản lý và sử dụng nguồn Quỹ này theo đúng các quy định nghiêm ngặt của Quy chế.
• Hiệu lực thi hành: Quyết định có hiệu lực sau 15 ngày kể từ ngày đăng Công báo. Tất cả các quy định trước đây về việc trích lập, quản lý và sử dụng Quỹ của Tổng công ty Dầu khí Việt Nam trái với Quyết định này đều bị bãi bỏ.
• Vai trò giám sát của các Bộ: Bộ trưởng Bộ Tài chính và Bộ trưởng Bộ Công Thương chịu trách nhiệm kiểm tra, giám sát việc thi hành Quy chế theo đúng chức năng quản lý nhà nước.

2. Các dự án không thuộc đối tượng sử dụng Quỹ (Điều 5)

Quy chế quy định rõ các trường hợp không được phép sử dụng nguồn vốn từ Quỹ nhằm tránh chồng chéo và lãng phí nguồn lực, bao gồm:

• Các dự án đã được bảo đảm kinh phí bằng các nguồn vốn khác.
• Các dự án nhằm mục đích gia tăng trữ lượng thuộc dự án khai thác hoặc dự án phát triển sau khi đã được cấp có thẩm quyền quyết định phát triển để tiến hành khai thác dầu khí.

3. Nguồn trích lập và giới hạn quy mô Quỹ (Điều 6)

Quỹ được hình thành hàng năm từ các nguồn tài chính cụ thể sau:

• Trích không quá 10% tiền lãi dầu khí nước chủ nhà để lại hàng năm cho Công ty mẹ - Tập đoàn Dầu khí Việt Nam.
• Trích 10% từ lợi nhuận sau thuế hàng năm của Công ty mẹ - Tập đoàn Dầu khí Việt Nam.
• Các nguồn vốn hợp pháp khác (nếu có).
• Giới hạn trích lập (Trần của Quỹ): Tập đoàn phải dừng việc trích lập từ hai nguồn nêu trên khi số dư của Quỹ đã tích lũy bằng 10% vốn điều lệ của Công ty mẹ - Tập đoàn Dầu khí Việt Nam.

4. Kế hoạch sử dụng, tạm ứng, nghiệm thu và thanh toán (Điều 7 - Điều 8)

• Lập kế hoạch: Tổng giám đốc Tập đoàn xây dựng kế hoạch sử dụng Quỹ hàng năm, trình Hội đồng quản trị phê duyệt để làm căn cứ triển khai và phải được tập hợp thành một mục riêng biệt trong kế hoạch tài chính hàng năm của Tập đoàn.
• Cơ chế tạm ứng: Tập đoàn được tạm ứng kinh phí từ Quỹ để thực hiện các dự án điều tra cơ bản, tìm kiếm thăm dò dầu khí dựa trên tiến độ và dự toán chi tiết được duyệt. Mức tạm ứng tối đa do Tổng giám đốc quyết định nhưng không vượt quá 90% tổng dự toán dự án. Kinh phí tạm ứng phải dùng đúng mục đích; nếu sử dụng sai hoặc không hết phải hoàn trả Quỹ trong vòng tối đa 15 ngày kể từ khi có quyết định của cấp có thẩm quyền hoặc cơ quan thanh tra, kiểm toán.
• Nghiệm thu dự án: Khi dự án kết thúc hoặc dừng thi công, Tập đoàn thành lập Hội đồng nghiệm thu để xác định khối lượng công việc hoàn thành, chi phí thực tế và kết quả đạt được. Chủ tịch Hội đồng quản trị quyết định thành phần Hội đồng nghiệm thu và chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác của kết quả.
• Thanh toán: Việc thanh toán toàn bộ chi phí thực hiện dự án phải căn cứ trực tiếp trên kết quả nghiệm thu thực tế.

5. Quản lý và sử dụng nguồn vốn tạm thời nhàn rỗi (Điều 9)

Để tối ưu hóa hiệu quả dòng tiền, Tập đoàn được phép tạm thời sử dụng nguồn tiền nhàn rỗi của Quỹ cho các nhu cầu sản xuất kinh doanh khác của Tập đoàn. Tuy nhiên, việc này phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc:

• Phải thực hiện theo nguyên tắc có hoàn trả.
• Bảo đảm đủ nguồn chi cho các nhiệm vụ của Quỹ khi có nhu cầu phát sinh.
• Không được làm ảnh hưởng đến tiến độ và hoạt động tìm kiếm thăm dò dầu khí.
• Tổng giám đốc Tập đoàn chịu trách nhiệm toàn diện trước Hội đồng quản trị và pháp luật về tính hiệu quả và an toàn của việc sử dụng nguồn vốn nhàn rỗi này.

6. Xử lý tài chính khi kết thúc dự án (Điều 10)

Quy chế phân định rõ hai kịch bản tài chính khi dự án tìm kiếm thăm dò kết thúc:

• Trường hợp thành công (phát hiện dầu khí thương mại): Khi dự án được quyết định chuyển sang giai đoạn phát triển khai thác, phần kinh phí Quỹ đã cấp cho dự án sẽ được ghi giảm Quỹ, đồng thời ghi tăng nguồn vốn đầu tư của chủ sở hữu tại Tập đoàn.
• Trường hợp rủi ro (không có khả năng thu hồi chi phí):
  • Đối với các dự án điều tra cơ bản và các dự án đặc thù quy định tại điểm a, b khoản 2 Điều 4 của Quy chế: Tập đoàn được ghi giảm nguồn kinh phí từ Quỹ tương ứng với phần khối lượng công việc đã được Quỹ thanh toán.
  • Đối với các dự án còn lại: Công ty mẹ - Tập đoàn Dầu khí Việt Nam sử dụng Quỹ dự phòng tài chính để bù đắp. Nếu vẫn thiếu, phần chi phí còn lại được hạch toán vào chi phí sản xuất kinh doanh của Công ty mẹ trong thời gian không quá 5 năm kể từ ngày kết thúc dự án.

7. Quyết toán, báo cáo và tổ chức thực hiện (Điều 11 - Điều 13)

• Thời hạn quyết toán: Trong vòng 6 tháng kể từ ngày dự án kết thúc hoặc chấm dứt trước thời hạn, Hội đồng quản trị Tập đoàn phải tổ chức thẩm định và phê duyệt quyết toán nguồn kinh phí Quỹ đã cấp. Quyết định phê duyệt phải làm rõ giá trị thực tế sử dụng sau khi đã trừ đi các khoản bồi thường bảo hiểm, bồi thường từ tổ chức/cá nhân liên quan và giá trị vật tư, tài sản thu hồi (nếu có).
• Chế độ báo cáo: Chậm nhất 90 ngày sau khi kết thúc năm tài chính, Tập đoàn phải lập báo cáo chi tiết về việc trích lập, sử dụng và quyết toán Quỹ gửi Bộ Tài chính và Bộ Công Thương để theo dõi, giám sát.
• Vai trò của Bộ Tài chính: Bộ Tài chính thực hiện kiểm tra, giám sát và hướng dẫn cụ thể về chế độ hạch toán kế toán, biểu mẫu báo cáo liên quan đến Quỹ.
• Giải quyết vướng mắc: Hội đồng quản trị Tập đoàn chịu trách nhiệm toàn diện về việc sử dụng Quỹ đúng mục đích. Trong quá trình vận hành, nếu phát sinh vướng mắc, Tập đoàn có trách nhiệm phản ánh về Bộ Tài chính để tổng hợp, trình Thủ tướng Chính phủ xem xét sửa đổi, bổ sung kịp thời.