Công văn về việc xác định giá trị tài sản theo Điều 136 và Điều 159 Bộ luật Hình sự (BLHS) là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng nhằm tháo gỡ các vướng mắc trong việc định giá tài sản, phục vụ công tác điều tra, truy tố và xét xử các vụ án hình sự một cách chính xác, đúng pháp luật.

Văn bản hướng dẫn áp dụng đối với các cơ quan tiến hành tố tụng bao gồm Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát nhân dân, Tòa án nhân dân các cấp, cùng các Hội đồng định giá tài sản trong tố tụng hình sự và các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan.

Nguyên tắc chung về xác định giá trị tài sản trong tố tụng hình sự

• Việc xác định giá trị tài sản phải bảo đảm tính khách quan, trung thực, khoa học và kịp thời, dựa trên giá giao dịch phổ biến trên thị trường tại thời điểm và nơi xảy ra tội phạm.
• Trường hợp không thể xác định được giá thị trường tại thời điểm xảy ra tội phạm thì áp dụng giá tài sản tương đương hoặc căn cứ vào giá do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định.
• Kết luận định giá của Hội đồng định giá tài sản là chứng cứ quan trọng để cơ quan tiến hành tố tụng xem xét, đánh giá tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội.

Xác định giá trị tài sản đối với tội danh theo Điều 136 Bộ luật Hình sự

• Giá trị tài sản bị chiếm đoạt là căn cứ pháp lý bắt buộc để định khung hình phạt và xác định trách nhiệm dân sự bồi thường thiệt hại cho bị hại.
• Đối với tài sản bị chiếm đoạt nhưng đã bị tiêu hủy, tẩu tán hoặc không thể thu hồi để tiến hành định giá trực tiếp, cơ quan điều tra phải thu thập đầy đủ chứng từ mua bán, hóa đơn, lời khai của bị hại, người làm chứng hoặc các tài liệu kỹ thuật liên quan để làm cơ sở cho Hội đồng định giá xác định giá trị tương đương.
• Trường hợp tài sản bị chiếm đoạt là hàng giả, hàng kém chất lượng, giá trị tài sản được xác định theo giá của hàng thật cùng loại hoặc giá trị thực tế của công dụng còn lại của tài sản đó.

Xác định giá trị tài sản đối với tội danh theo Điều 159 Bộ luật Hình sự

• Việc định giá tài sản, hàng hóa vi phạm trong nhóm tội danh này đòi hỏi phải làm rõ quy mô, số lượng và giá trị thiệt hại thực tế gây ra cho nền kinh tế hoặc cho chủ sở hữu hợp pháp.
• Phương pháp định giá phải kết hợp chặt chẽ giữa giá niêm yết của nhà sản xuất, giá bán lẻ thực tế trên thị trường và kết quả giám định chuyên môn đối với các loại tài sản đặc thù, tài sản chuyên dụng hoặc tài sản sở hữu trí tuệ.
• Đảm bảo sự thống nhất giữa các cơ quan tố tụng trong việc áp dụng các văn bản quy phạm pháp luật về giá của địa phương nơi xảy ra hành vi vi phạm pháp luật hình sự.

Phối hợp liên ngành và hiệu lực thi hành

• Các cơ quan tiến hành tố tụng cần chủ động phối hợp chặt chẽ với cơ quan tài chính và các ngành chức năng cùng cấp để thành lập Hội đồng định giá kịp thời, tránh việc kéo dài thời hạn giải quyết vụ án do chậm trễ trong khâu định giá.
• Hướng dẫn tại Công văn này được áp dụng thống nhất trong hoạt động tố tụng hình sự kể từ ngày ban hành, góp phần bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, ngăn ngừa oan sai và bỏ lọt tội phạm.