Công văn về việc giải quyết đơn yêu cầu Toà án xác định con nuôi là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ của cơ quan có thẩm quyền nhằm tháo gỡ các vướng mắc thực tiễn, thống nhất áp dụng pháp luật trong quá trình giải quyết các yêu cầu về dân sự liên quan đến việc xác định quan hệ cha mẹ và con nuôi.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Văn bản áp dụng đối với Tòa án nhân dân các cấp, các cơ quan, tổ chức và cá nhân có liên quan trong quá trình nộp đơn, thụ lý và giải quyết yêu cầu xác định quan hệ con nuôi thực tế hoặc công nhận quan hệ con nuôi khi không có đăng ký tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

Thẩm quyền giải quyết của Tòa án

• Tòa án có thẩm quyền giải quyết các đơn yêu cầu xác định con nuôi theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự đối với các trường hợp cần xác định quan hệ pháp lý để làm căn cứ thực hiện các quyền, nghĩa vụ khác như thừa kế, hộ tịch hoặc khi có tranh chấp phát sinh.
• Phân định rõ thẩm quyền giữa việc đăng ký nuôi con nuôi thực tế tại Ủy ban nhân dân cấp xã và việc yêu cầu Tòa án xác định quan hệ con nuôi khi không đủ điều kiện đăng ký hộ tịch thông thường theo quy định của Luật Nuôi con nuôi.

Điều kiện thụ lý và căn cứ xác định quan hệ con nuôi

• Người yêu cầu phải chứng minh được việc nhận nuôi con nuôi trên thực tế đã diễn ra, các bên đã thực hiện đầy đủ quyền, nghĩa vụ của cha mẹ và con trên thực tế.
• Các tài liệu, chứng cứ cần thiết bao gồm: giấy tờ thể hiện việc nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục; ý kiến của các thành viên trong gia đình; sự thừa nhận của cộng đồng dân cư hoặc chính quyền địa phương nơi cư trú.
• Trường hợp có tranh chấp về quan hệ con nuôi hoặc ảnh hưởng trực tiếp đến quyền thừa kế của người khác, Tòa án phải hướng dẫn đương sự thực hiện thủ tục khởi kiện vụ án dân sự để giải quyết triệt để.

Thủ tục và quy trình giải quyết tại Tòa án

• Tòa án tiến hành thụ lý đơn yêu cầu giải quyết việc dân sự theo đúng trình tự, thủ tục quy định tại Bộ luật Tố tụng dân sự.
• Trong quá trình giải quyết, Thẩm phán phải tiến hành xác minh, thu thập chứng cứ tại cơ quan đăng ký hộ tịch, chính quyền địa phương và lấy lời khai của những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan để đảm bảo tính khách quan.
• Quyết định của Tòa án về việc xác định con nuôi là căn cứ pháp lý để cơ quan hộ tịch thực hiện việc đăng ký, ghi chú vào sổ hộ tịch theo quy định của pháp luật về hộ tịch.

Hiệu lực thi hành

Văn bản hướng dẫn này có hiệu lực áp dụng ngay đối với các Tòa án nhân dân trong quá trình thụ lý, giải quyết các vụ việc dân sự chưa được xét xử hoặc đang trong quá trình giải quyết, đảm bảo tính thống nhất của pháp luật.