Giới thiệu chung về Công văn số 5881 TC/TCDN

Công văn số 5881 TC/TCDN do Bộ Tài chính ban hành ngày 05/06/2003 nhằm hướng dẫn chi tiết cơ chế tài chính đối với việc dự trữ lưu thông phân bón (đặc biệt là phân đạm Urea). Đây là chính sách quan trọng nhằm bảo đảm an ninh lương thực, ổn định nguồn cung và giá cả phân bón phục vụ sản xuất nông nghiệp, đồng thời hỗ trợ các doanh nghiệp được Nhà nước giao nhiệm vụ thực hiện dự trữ.

1. Quy định về đối tượng áp dụng và nguồn vốn thực hiện dự trữ

Văn bản xác định rõ các nguyên tắc về đối tượng tham gia và phương thức huy động vốn để thực hiện nhiệm vụ dự trữ lưu thông phân bón:

• Đối tượng áp dụng: Các doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp đầu mối được cơ quan có thẩm quyền giao chỉ tiêu nhập khẩu và dự trữ lưu thông phân bón đạm Urea.
• Nguồn vốn vay: Doanh nghiệp chủ động vay vốn từ các ngân hàng thương mại để nhập khẩu và mua phân bón đưa vào kho dự trữ theo đúng số lượng và chủng loại được giao.
• Hỗ trợ lãi suất: Ngân sách nhà nước thực hiện cấp bù lãi suất tiền vay ngân hàng cho doanh nghiệp đối với lượng phân bón thực tế dự trữ trong khoảng thời gian quy định. Mức lãi suất hỗ trợ được tính theo lãi suất thực tế của hợp đồng tín dụng nhưng không vượt quá mức lãi suất trần do Ngân hàng Nhà nước công bố tại thời điểm phát sinh dư nợ.

2. Cơ chế mua, bán và quản lý hàng dự trữ lưu thông

Để bảo đảm hiệu quả điều tiết thị trường, quy trình mua, bán và quản lý phân bón dự trữ được kiểm soát chặt chẽ:

• Quy trình mua vào: Doanh nghiệp phải thực hiện mua phân bón đúng thời điểm, bảo đảm chất lượng theo tiêu chuẩn quy định và tiến hành nhập kho dự trữ theo đúng kế hoạch được giao.
• Cơ chế bán ra (giải phóng hàng): Doanh nghiệp không được tự ý xuất bán hàng dự trữ khi chưa có ý kiến chỉ đạo hoặc quyết định bằng văn bản của liên Bộ: Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Thương mại (nay là Bộ Công Thương) và Bộ Tài chính. Việc giải phóng hàng chỉ được thực hiện nhằm mục đích bình ổn thị trường khi xảy ra tình trạng khan hiếm hoặc sốt giá phân bón.
• Giá bán phân bón dự trữ: Được xác định dựa trên giá vốn nhập khẩu thực tế cộng với các chi phí lưu thông hợp lý (vận chuyển, bốc xếp, bảo quản) và phải được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt hoặc chấp thuận.

3. Chi phí bảo quản, hao hụt và phương thức cấp bù tài chính

Bộ Tài chính hướng dẫn cụ thể phương thức hạch toán và xử lý các khoản chi phí phát sinh trong quá trình dự trữ nhằm bảo đảm quyền lợi hợp pháp cho doanh nghiệp:

• Chi phí bảo quản và hao hụt: Các khoản chi phí thực tế phát sinh phục vụ công tác lưu kho, bảo quản, bảo hiểm hàng hóa và định mức hao hụt phân bón trong quá trình lưu kho được tính vào chi phí hợp lý của đợt dự trữ theo định mức quy định của Nhà nước.
• Xử lý bù lỗ do bình ổn giá: Trong trường hợp doanh nghiệp phải bán phân bón dự trữ với giá thấp hơn giá vốn theo chỉ đạo của cơ quan nhà nước để bình ổn thị trường, Ngân sách nhà nước sẽ thực hiện cấp bù khoản chênh lệch lỗ này sau khi đã được cơ quan tài chính kiểm tra, đối chiếu hồ sơ hợp lệ.
• Thủ tục quyết toán: Doanh nghiệp có trách nhiệm mở sổ sách kế toán theo dõi riêng chuyên đề dự trữ lưu thông phân bón, lập báo cáo quyết toán kinh phí gửi Bộ Tài chính (Cục Quản lý tài chính doanh nghiệp) để thẩm định và thực hiện cấp phát kinh phí hỗ trợ.

4. Trách nhiệm của các cơ quan và doanh nghiệp liên quan

Văn bản phân định rõ vai trò và trách nhiệm của từng đơn vị trong việc tổ chức thực hiện cơ chế dự trữ:

• Đối với doanh nghiệp được giao nhiệm vụ: Chịu trách nhiệm toàn diện trước pháp luật về số lượng, chất lượng hàng dự trữ; sử dụng vốn vay đúng mục đích; báo cáo kịp thời, trung thực về tình hình tồn kho và biến động giá cả thị trường.
• Đối với Bộ Tài chính: Chủ trì phối hợp với các Bộ ngành liên quan kiểm tra định kỳ hoặc đột xuất tình hình dự trữ tại các doanh nghiệp; thực hiện thẩm định hồ sơ quyết toán và cấp phát kịp thời nguồn vốn hỗ trợ lãi suất, phí bảo quản và bù lỗ cho doanh nghiệp.
• Đối với các Bộ ngành phối hợp (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Thương mại): Theo dõi sát sao diễn biến thị trường nông nghiệp để kịp thời đưa ra các quyết định điều phối, cho phép giải phóng hàng dự trữ đúng thời điểm nhằm bảo đảm hiệu quả cao nhất của chính sách.