Công văn số 3834/TCHQ-GSQL của Tổng cục Hải quan là văn bản hướng dẫn quan trọng nhằm tháo gỡ các vướng mắc và thống nhất quy trình thực hiện thủ tục hải quan đối với hàng hóa nhập khẩu chuyển cửa khẩu. Văn bản này hướng tới việc tạo thuận lợi cho hoạt động thương mại của doanh nghiệp, đồng thời đảm bảo công tác quản lý, giám sát chặt chẽ của cơ quan hải quan đối với hàng hóa vận chuyển chịu sự giám sát hải quan từ cửa khẩu nhập về các địa điểm đích.

- Phạm vi áp dụng và mục đích của văn bản

• Văn bản hướng dẫn chi tiết về thủ tục hải quan đối với hàng hóa nhập khẩu chuyển cửa khẩu, bao gồm hàng hóa vận chuyển từ cửa khẩu nhập đầu tiên đến các cảng cạn (ICD), kho ngoại quan, kho gom hàng lẻ (CFS), hoặc các địa điểm làm thủ tục hải quan ngoài cửa khẩu.
• Thống nhất cách hiểu và áp dụng quy định pháp luật hải quan hiện hành, đặc biệt là Luật Hải quan, Nghị định số 08/2015/NĐ-CP và Thông tư số 38/2015/TT-BTC (đã được sửa đổi, bổ sung).
• Giải quyết các vướng mắc phát sinh trong thực tế liên quan đến việc khai báo tờ khai vận chuyển độc lập, niêm phong hải quan và bàn giao hàng hóa giữa các chi cục hải quan.

- Quy định về địa điểm đích và điều kiện chuyển cửa khẩu

• Hàng hóa nhập khẩu chuyển cửa khẩu phải được vận chuyển về đúng địa điểm đích ghi trên vận đơn hoặc các địa điểm được pháp luật cho phép làm thủ tục hải quan ngoài cửa khẩu.
• Doanh nghiệp phải thực hiện khai báo thông tin vận chuyển trên hệ thống thông tin quản lý của hải quan (tờ khai vận chuyển độc lập hoặc các chứng từ vận chuyển tương đương) trước khi hàng hóa được đưa ra khỏi khu vực giám sát hải quan tại cửa khẩu nhập.
• Các trường hợp hàng hóa thuộc danh mục phải làm thủ tục hải quan tại cửa khẩu nhập theo quy định của Thủ tướng Chính phủ thì không được phép chuyển cửa khẩu, trừ các trường hợp ngoại lệ được hướng dẫn cụ thể.

- Quy trình giám sát và niêm phong hải quan

• Trách nhiệm tại cửa khẩu nhập: Chi cục Hải quan cửa khẩu nhập có nhiệm vụ kiểm tra tình trạng bên ngoài của container, đối chiếu thông tin niêm phong của hãng vận chuyển. Thực hiện niêm phong hải quan đối với các lô hàng chuyển cửa khẩu theo đúng quy định để đảm bảo nguyên trạng hàng hóa trong quá trình vận chuyển.
• Giám sát hành trình: Hàng hóa chuyển cửa khẩu phải được vận chuyển theo đúng tuyến đường, lộ trình và thời gian đã đăng ký với cơ quan hải quan. Hệ thống định vị GPS hoặc các phương thức giám sát điện tử khác có thể được áp dụng để theo dõi đường đi của lô hàng.
• Trách nhiệm tại cửa khẩu đích: Chi cục Hải quan nơi hàng hóa vận chuyển đến có trách nhiệm tiếp nhận lô hàng, kiểm tra tình trạng niêm phong hải quan, đối chiếu thông tin trên hệ thống để xác nhận bàn giao và tiến hành các bước thông quan tiếp theo cho doanh nghiệp.

- Xử lý các trường hợp bất khả kháng và vi phạm

• Trong quá trình vận chuyển, nếu xảy ra sự cố bất khả kháng (tai nạn, thiên tai, hỏng hóc phương tiện) làm ảnh hưởng đến niêm phong hoặc lộ trình, người vận chuyển phải thông báo ngay cho cơ quan hải quan nơi gần nhất để lập biên bản ghi nhận sự việc.
• Mọi hành vi tự ý phá niêm phong, thay đổi lộ trình mà không có lý do chính đáng hoặc trì hoãn thời gian bàn giao hàng hóa đều bị xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan.

- Ý nghĩa thực tiễn của hướng dẫn

Việc ban hành Công văn số 3834/TCHQ-GSQL giúp chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ của công chức hải quan tại cả hai đầu đầu-cuối của quá trình chuyển cửa khẩu. Điều này không chỉ giúp giảm thiểu thời gian thông quan cho doanh nghiệp nhập khẩu uy tín mà còn tăng cường năng lực phòng chống buôn lậu, gian lận thương mại thông qua hình thức chuyển cửa khẩu.