Giới thiệu chung về Công văn số 344/TCHQ-GSQL

Công văn số 344/TCHQ-GSQL do Tổng cục Hải quan ban hành nhằm hướng dẫn và thống nhất thực hiện các thủ tục hải quan đối với hàng hóa quá cảnh. Văn bản này tập trung giải quyết các vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện thủ tục hải quan, tăng cường công tác quản lý, giám sát chặt chẽ đối với hàng hóa quá cảnh từ cửa khẩu nhập đến cửa khẩu xuất, tránh tình trạng lợi dụng hình thức quá cảnh để buôn lậu hoặc gian lận thương mại.

Quy định về giám sát hải quan đối với hàng hóa quá cảnh

Công văn đưa ra các chỉ đạo nghiêm ngặt về việc giám sát hành trình và niêm phong hải quan đối với phương tiện vận chuyển hàng hóa quá cảnh:

• Niêm phong hải quan: Tất cả hàng hóa quá cảnh phải được niêm phong hải quan từ cửa khẩu nhập đầu tiên. Trong trường hợp hàng hóa không thể niêm phong trực tiếp (như hàng cồng kềnh, hàng siêu trường siêu trọng), cơ quan hải quan phải thực hiện các biện pháp giám sát thay thế phù hợp như chụp ảnh nguyên trạng, ghi nhận số khung, số máy hoặc sử dụng thiết bị định vị GPS.
• Giám sát hành trình: Phương tiện vận chuyển hàng hóa quá cảnh phải đi đúng tuyến đường, lộ trình và thời gian đã đăng ký trong hồ sơ hải quan. Cơ quan hải quan sử dụng hệ thống định vị điện tử để theo dõi sát sao quá trình di chuyển của phương tiện.
• Xử lý sự cố dọc đường: Trường hợp phương tiện gặp sự cố bất khả kháng (tai nạn, hỏng hóc) dẫn đến việc phải thay đổi lộ trình hoặc thời gian, doanh nghiệp phải thông báo ngay cho chi cục hải quan nơi gần nhất để được giám sát và xác nhận.

Thủ tục hải quan khi chia tách, đóng ghép hoặc thay đổi phương thức vận chuyển

Đối với các trường hợp hàng hóa quá cảnh cần phải thực hiện các thao tác nghiệp vụ như chia tách, đóng ghép chung container hoặc thay đổi phương thức vận chuyển (từ đường bộ sang đường thủy, đường sắt hoặc ngược lại), Công văn hướng dẫn cụ thể:

• Địa điểm thực hiện: Việc chia tách, đóng ghép hoặc thay đổi phương thức vận chuyển chỉ được thực hiện tại các địa điểm quy định như kho ngoại quan, cảng cạn (ICD), hoặc các khu vực chịu sự giám sát hải quan tại cửa khẩu.
• Sự phê duyệt của cơ quan hải quan: Người khai hải quan phải gửi văn bản đề nghị và được sự chấp thuận của Chi cục Hải quan quản lý địa điểm trước khi thực hiện.
• Giám sát trực tiếp: Công chức hải quan phải trực tiếp giám sát quá trình chia tách, đóng ghép hàng hóa, thực hiện niêm phong lại và ghi nhận đầy đủ thông tin vào hệ thống quản lý.

Trách nhiệm của doanh nghiệp và cơ quan hải quan các cấp

Văn bản phân định rõ ràng trách nhiệm của các bên nhằm đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả trong quản lý:

• Đối với doanh nghiệp vận chuyển: Phải chịu trách nhiệm bảo đảm nguyên trạng hàng hóa, nguyên seal (niêm phong) hải quan trong suốt quá trình vận chuyển. Doanh nghiệp có nghĩa vụ cung cấp thông tin chính xác về lộ trình và phối hợp chặt chẽ với cơ quan hải quan khi có yêu cầu kiểm tra.
• Đối với Chi cục Hải quan cửa khẩu nhập: Thực hiện kiểm tra hồ sơ, kiểm tra thực tế (nếu có nghi ngờ), thực hiện niêm phong và bàn giao thông tin trên hệ thống điện tử cho cửa khẩu xuất.
• Đối với Chi cục Hải quan cửa khẩu xuất: Đối chiếu thông tin niêm phong, kiểm tra tình trạng nguyên vẹn của niêm phong hải quan trước khi cho phép hàng hóa xuất cảnh thực tế ra khỏi lãnh thổ Việt Nam.

Ý nghĩa và tác động của văn bản

Công văn số 344/TCHQ-GSQL đóng vai trò quan trọng trong việc chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ hải quan đối với loại hình hàng hóa quá cảnh. Việc siết chặt quản lý giúp ngăn ngừa hiệu quả các hành vi thẩm lậu hàng hóa vào thị trường nội địa, đồng thời tạo hành lang pháp lý rõ ràng, giúp các doanh nghiệp logistics hoạt động chuyên nghiệp và tuân thủ pháp luật tốt hơn.