Giới thiệu về Công văn số 2265 TM/XNK

Công văn số 2265 TM/XNK được Bộ Thương mại (nay là Bộ Công Thương) ban hành ngày 21 tháng 07 năm 2003 nhằm cảnh báo và hướng dẫn các cơ quan, hiệp hội doanh nghiệp chuẩn bị ứng phó trước việc Liên minh Châu Âu (EU) triển khai hệ thống quy định mới về quản lý hóa chất (tiền thân của Quy chế REACH sau này). Đây là một bước đi chủ động của cơ quan quản lý nhà nước nhằm bảo vệ và duy trì kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường EU đối với các mặt hàng có sử dụng hóa chất hoặc chứa hóa chất.

Bối cảnh và mục tiêu ban hành công văn

Trong giai đoạn năm 2003, EU bắt đầu thảo luận và chuẩn bị áp dụng một chính sách quản lý hóa chất mới cực kỳ nghiêm ngặt. Quy định này không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến ngành công nghiệp hóa chất mà còn tác động sâu sắc đến tất cả các ngành sản xuất hạ nguồn có sử dụng hóa chất như dệt may, da giày, nhựa, cao su, điện tử và đồ chơi trẻ em. Nhận thức được tầm quan trọng và tính chất phức tạp của quy định này, Bộ Thương mại ban hành Công văn 2265 TM/XNK nhằm:

• Cung cấp thông tin kịp thời về lộ trình và nội dung dự thảo quy định mới của EU cho các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam.
• Đánh giá các tác động tiềm ẩn đối với hàng hóa xuất khẩu chủ lực của Việt Nam sang thị trường châu Âu.
• Khuyến nghị các giải pháp ứng phó chủ động từ phía doanh nghiệp và các hiệp hội ngành hàng để tránh nguy cơ bị dừng xuất khẩu.

Nội dung cốt lõi về quy định mới của EU được cảnh báo

Công văn nêu rõ các định hướng lớn trong chính sách quản lý hóa chất mới của EU, tập trung vào các nghĩa vụ pháp lý nghiêm ngặt mà nhà xuất khẩu vào EU phải tuân thủ:

• Nghĩa vụ đăng ký (Registration): Tất cả các chất hóa học được sản xuất hoặc nhập khẩu vào thị trường EU với số lượng từ 1 tấn trở lên mỗi năm đều phải được đăng ký với cơ quan quản lý hóa chất của EU. Hồ sơ đăng ký phải bao gồm các thông tin về đặc tính lý hóa, độc tính và đánh giá rủi ro đối với sức khỏe con người và môi trường.
• Nghĩa vụ đánh giá (Evaluation): Cơ quan quản lý của EU sẽ tiến hành đánh giá các hồ sơ đăng ký để xác định tính chính xác của thông tin và mức độ an toàn của hóa chất, từ đó đưa ra các quyết định quản lý phù hợp.
• Nghĩa vụ cấp phép (Authorisation): Đối với các hóa chất có mức độ nguy hại cao (SVHC - Substances of Very High Concern), doanh nghiệp phải xin phép đặc biệt và chứng minh được rủi ro được kiểm soát tốt hoặc có chất thay thế an toàn hơn thì mới được phép lưu hành.
• Hạn chế sử dụng (Restriction): EU sẽ ban hành danh mục các chất bị cấm hoặc hạn chế sử dụng trong các sản phẩm tiêu dùng, đặc biệt là các sản phẩm tiếp xúc trực tiếp với người tiêu dùng như quần áo, giày dép, đồ chơi trẻ em.

Tác động đối với các ngành xuất khẩu chủ lực của Việt Nam

Bộ Thương mại phân tích rằng quy định mới của EU sẽ tạo ra những rào cản kỹ thuật thương mại (TBT) rất lớn đối với hàng hóa Việt Nam:

• Ngành dệt may và da giày: Đây là hai ngành chịu ảnh hưởng nặng nề nhất do sử dụng nhiều hóa chất trong khâu nhuộm, thuộc da, hoàn tất sản phẩm và chất kết dính. Nếu không kiểm soát được dư lượng hóa chất độc hại theo tiêu chuẩn mới, hàng hóa sẽ bị từ chối nhập khẩu hoặc bị thu hồi tại cửa khẩu EU.
• Ngành nhựa và cao su: Các chất phụ gia, chất hóa dẻo sử dụng trong quá trình sản xuất nhựa và cao su phải tuân thủ nghiêm ngặt danh mục cho phép của EU, đòi hỏi doanh nghiệp phải thay đổi công nghệ và nguồn nguyên liệu đầu vào.
• Chi phí tuân thủ gia tăng: Doanh nghiệp Việt Nam phải đối mặt với chi phí thử nghiệm, kiểm định và chứng nhận hóa chất tăng cao, làm giảm năng lực cạnh tranh về giá trên thị trường quốc tế.

Các biện pháp ứng phó được Bộ Thương mại đề xuất

Để giảm thiểu thiệt hại và chủ động thích ứng với các quy định mới của EU, Bộ Thương mại yêu cầu các bên liên quan thực hiện ngay các biện pháp sau:

• Đối với các Hiệp hội ngành hàng (Dệt may, Da giày, Nhựa...): Cần nhanh chóng phổ biến nội dung cảnh báo đến toàn thể doanh nghiệp hội viên; tổ chức các buổi hội thảo, tập huấn chuyên đề về quy định hóa chất của EU; phối hợp với các cơ quan nghiên cứu để tìm kiếm các giải pháp công nghệ, nguyên liệu thay thế an toàn.
• Đối với các doanh nghiệp xuất khẩu: Chủ động liên hệ với các nhà nhập khẩu phía EU để nắm bắt yêu cầu cụ thể đối với từng đơn hàng; rà soát lại toàn bộ quy trình sản xuất và chuỗi cung ứng nguyên phụ liệu; yêu cầu các nhà cung cấp nguyên hóa chất cung cấp đầy đủ Phiếu an toàn hóa chất (MSDS) và chứng nhận hợp chuẩn.
• Đối với các cơ quan quản lý nhà nước: Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát chất lượng hóa chất nhập khẩu và lưu thông trong nước; xây dựng hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia hài hòa với tiêu chuẩn quốc tế để hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao chất lượng sản phẩm và vượt qua các rào cản kỹ thuật.