Tóm tắt Công văn số 1902/TCHQ-GSQL về việc xác minh Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O)

Công văn số 1902/TCHQ-GSQL do Tổng cục Hải quan ban hành là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng dành cho Cục Hải quan các tỉnh, thành phố nhằm thống nhất quy trình kiểm tra, tiếp nhận và tiến hành xác minh tính hợp lệ của Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O). Văn bản này đóng vai trò quyết định trong việc tháo gỡ các vướng mắc phát sinh trong quá trình thông quan, đồng thời bảo đảm việc áp dụng thuế suất ưu đãi đặc biệt đúng đối tượng và đúng quy định pháp luật.

1. Nguyên tắc kiểm tra và tiếp nhận Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O)

Tổng cục Hải quan yêu cầu cơ quan hải quan địa phương thực hiện việc kiểm tra chi tiết các thông tin trên C/O đối chiếu với hồ sơ hải quan và thực tế hàng hóa, cụ thể:

• Kiểm tra tính hợp lệ về hình thức: Đối chiếu mẫu chữ ký của người có thẩm quyền cấp C/O và mẫu con dấu của cơ quan có thẩm quyền nước xuất khẩu đã được đăng ký và cập nhật trên hệ thống dữ liệu của ngành Hải quan.
• Xử lý các khác biệt nhỏ: Các lỗi chính tả, lỗi đánh máy hoặc những khác biệt nhỏ không ảnh hưởng đến tính trung thực của chứng từ và xuất xứ hàng hóa thì không làm mất đi tính hợp lệ của C/O. Cơ quan hải quan vẫn chấp nhận C/O trong các trường hợp này để tạo thuận lợi cho doanh nghiệp.
• Kiểm tra tiêu chí xuất xứ: Đảm bảo hàng hóa đáp ứng đúng tiêu chí xuất xứ quy định tại Hiệp định thương mại tự do (FTA) tương ứng (ví dụ: WO, PE, RVC, CTC).

2. Quy trình và thủ tục gửi xác minh C/O

Trong trường hợp phát sinh nghi ngờ hợp lý về tính xác thực của C/O hoặc xuất xứ thực tế của hàng hóa, cơ quan hải quan sẽ tiến hành thủ tục xác minh theo các bước:

• Xác định căn cứ nghi ngờ: Cơ quan hải quan phải nêu rõ lý do nghi ngờ (như chữ ký không khớp, nghi ngờ về tiêu chí xuất xứ, thông tin trên C/O mâu thuẫn với vận đơn hoặc hóa đơn thương mại).
• Gửi yêu cầu xác minh: Tổng cục Hải quan (Cục Giám sát quản lý về Hải quan) sẽ làm đầu mối gửi công văn đề nghị xác minh kèm theo bản sao C/O và các chứng từ liên quan đến cơ quan có thẩm quyền cấp C/O của nước xuất khẩu.
• Thời hạn chờ phản hồi: Thời hạn xác minh được thực hiện theo quy định tại Hiệp định thương mại tự do liên quan. Thông thường, cơ quan cấp xuất khẩu phải phản hồi trong thời hạn quy định (ví dụ: 180 ngày hoặc tối đa 10 tháng tùy từng FTA).

3. Xử lý thuế trong thời gian chờ kết quả xác minh C/O

Để không làm gián đoạn hoạt động xuất nhập khẩu của doanh nghiệp, công văn hướng dẫn cụ thể về chính sách thuế trong giai đoạn xác minh:

• Áp dụng thuế suất thông thường (MFN): Trong thời gian chờ kết quả xác minh từ nước xuất khẩu, hàng hóa nhập khẩu chưa được áp dụng thuế suất ưu đãi đặc biệt. Doanh nghiệp phải nộp thuế theo mức thuế suất MFN hoặc thuế suất thông thường.
• Giải tỏa hàng hóa: Hàng hóa vẫn được thông quan hoặc giải phóng hàng theo quy định nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện về kiểm tra chuyên ngành và nghĩa vụ tài chính tạm tính.
• Hoàn thuế sau khi có kết quả: Nếu kết quả xác minh từ cơ quan thẩm quyền nước xuất khẩu khẳng định C/O là hợp lệ và hàng hóa đáp ứng tiêu chí xuất xứ, cơ quan hải quan sẽ tiến hành hoàn trả số tiền thuế chênh lệch đã nộp thừa cho doanh nghiệp theo quy định của pháp luật về quản lý thuế.

4. Trách nhiệm của các bên liên quan

Văn bản phân định rõ trách nhiệm của cơ quan hải quan và doanh nghiệp nhập khẩu nhằm tối ưu hóa quy trình xử lý:

• Đối với cơ quan hải quan địa phương: Phải chủ động rà soát, phát hiện kịp thời các nghi vấn; lập hồ sơ xác minh đầy đủ, chặt chẽ gửi về Tổng cục Hải quan; không tự ý bác bỏ C/O khi chưa thực hiện đúng quy trình xác minh trừ trường hợp có căn cứ rõ ràng theo quy định.
• Đối với doanh nghiệp nhập khẩu: Có trách nhiệm cung cấp đầy đủ, trung thực các chứng từ giải trình, tài liệu chứng minh nguồn gốc xuất xứ hàng hóa khi có yêu cầu từ cơ quan hải quan; phối hợp chặt chẽ với nhà xuất khẩu để đôn đốc cơ quan cấp C/O nước bạn phản hồi yêu cầu xác minh đúng hạn.