Công văn số 1666/TCHQ-GSQL do Tổng cục Hải quan ban hành là văn bản chỉ đạo nghiệp vụ quan trọng gửi đến Cục Hải quan các tỉnh, thành phố nhằm hướng dẫn, thống nhất quy trình kiểm tra và xác minh xuất xứ hàng hóa (C/O). Văn bản này đóng vai trò quyết định trong việc giải quyết các vướng mắc phát sinh trong quá trình thông quan, đồng thời ngăn chặn các hành vi gian lận xuất xứ để hưởng thuế suất ưu đãi đặc biệt không đúng quy định.

Quy trình và thủ tục gửi yêu cầu xác minh C/O

Công văn hướng dẫn chi tiết về các trường hợp và quy trình cơ quan hải quan địa phương cần thực hiện khi phát hiện nghi vấn về tính hợp lệ của Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa:

• Trường hợp phát sinh xác minh: Khi có sự không đồng nhất về thông tin trên C/O so với các chứng từ khác trong bộ hồ sơ hải quan (như hóa đơn thương mại, vận đơn, tờ khai hải quan), hoặc khi có nghi ngờ hợp lý về tính xác thực của chữ ký, con dấu và thẩm quyền của cơ quan cấp C/O tại nước xuất khẩu.
• Thủ tục báo cáo và luân chuyển hồ sơ: Chi cục Hải quan nơi làm thủ tục thông quan có trách nhiệm tập hợp hồ sơ, báo cáo lên Cục Hải quan tỉnh, thành phố để đơn vị này tổng hợp và gửi báo cáo về Tổng cục Hải quan (Cục Giám sát quản lý về Hải quan) thực hiện thủ tục xác minh quốc tế.
• Yêu cầu về hồ sơ xác minh: Hồ sơ gửi đi phải đính kèm bản gốc hoặc bản sao C/O nghi vấn, các chứng từ thương mại liên quan trực tiếp đến lô hàng và văn bản giải trình rõ ràng lý do nghi ngờ hoặc nội dung cụ thể cần phía nước bạn xác minh.

Nguyên tắc xử lý thuế và thông quan trong thời gian chờ kết quả

Để đảm bảo hoạt động xuất nhập khẩu của doanh nghiệp không bị gián đoạn nhưng vẫn quản lý chặt chẽ nguồn thu ngân sách, Tổng cục Hải quan đưa ra nguyên tắc xử lý như sau:

• Giải phóng hàng hóa: Trong thời gian chờ đợi kết quả xác minh chính thức từ cơ quan có thẩm quyền của nước xuất khẩu, hàng hóa nhập khẩu vẫn được phép thông quan theo thủ tục thông thường nhưng tạm thời chưa được áp dụng mức thuế suất ưu đãi đặc biệt.
• Áp dụng mức thuế suất tạm tính: Doanh nghiệp nhập khẩu phải thực hiện nộp thuế theo mức thuế suất ưu đãi tối huệ quốc (MFN) hoặc mức thuế suất thông thường tại thời điểm đăng ký tờ khai.
• Xử lý sau khi có kết quả xác minh: Nếu kết quả xác minh từ nước xuất khẩu khẳng định C/O hợp lệ và đáp ứng đầy đủ các tiêu chí xuất xứ, cơ quan hải quan sẽ tiến hành thủ tục hoàn trả số tiền thuế chênh lệch đã nộp thừa cho doanh nghiệp theo đúng quy định của pháp luật về quản lý thuế.

Thời hạn xác minh và chế tài xử lý khi quá hạn

Việc xác minh C/O phải tuân thủ nghiêm ngặt các cam kết quốc tế và quy định tại các Hiệp định thương mại tự do (FTA) mà Việt Nam tham gia:

• Thời hạn phản hồi: Cơ quan hải quan các cấp phải theo dõi chặt chẽ thời hạn phản hồi từ phía cơ quan cấp C/O của nước xuất khẩu theo quy định của từng FTA cụ thể (thông thường dao động từ 150 ngày đến 180 ngày kể từ ngày gửi yêu cầu xác minh).
• Biện pháp xử lý khi quá hạn: Nếu quá thời hạn quy định mà cơ quan có thẩm quyền nước xuất khẩu không phản hồi, hoặc nội dung phản hồi không cung cấp đủ thông tin để chứng minh xuất xứ hợp lệ của hàng hóa, cơ quan hải quan có quyền từ chối C/O và áp dụng mức thuế suất MFN chính thức đối với lô hàng.
• Trách nhiệm phối hợp của doanh nghiệp: Doanh nghiệp nhập khẩu có nghĩa vụ chủ động liên hệ, đôn đốc nhà xuất khẩu phối hợp với cơ quan cấp C/O nước xuất khẩu để nhanh chóng cung cấp thông tin giải trình cho cơ quan hải quan Việt Nam.

Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát và quản lý rủi ro

Tổng cục Hải quan yêu cầu các Cục Hải quan địa phương nâng cao tinh thần cảnh giác và áp dụng các biện pháp nghiệp vụ sắc bén:

• Áp dụng quản lý rủi ro: Tập trung kiểm tra, đối chiếu nghiêm ngặt đối với các lô hàng có xuất xứ từ các quốc gia, vùng lãnh thổ hoặc các nhóm mặt hàng có nguy cơ cao về gian lận, giả mạo xuất xứ hoặc chuyển tải bất hợp pháp.
• Cập nhật cơ sở dữ liệu: Thường xuyên rà soát, cập nhật danh sách mẫu chữ ký, mẫu con dấu của các cơ quan, tổ chức có thẩm quyền cấp C/O đã được Tổng cục Hải quan thông báo để phục vụ công tác đối chiếu nhanh chóng, chính xác tại cửa khẩu.