Tóm tắt Công văn số 1168/CP-ĐMDN ngày 27/08/2003 của Chính phủ về việc thành lập mới doanh nghiệp nhà nước (DNNN)

Công văn số 1168/CP-ĐMDN được ban hành trong bối cảnh Chính phủ thực hiện chủ trương sắp xếp, đổi mới và nâng cao hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp nhà nước. Văn bản này tập trung chỉ đạo các Bộ, ngành và địa phương kiểm soát chặt chẽ việc thành lập mới các doanh nghiệp nhà nước nhằm tránh tình trạng đầu tư dàn trải và kém hiệu quả.

1. Chủ trương và định hướng hạn chế thành lập mới doanh nghiệp nhà nước

Chính phủ đưa ra những định hướng nghiêm ngặt nhằm siết chặt việc cho phép ra đời các doanh nghiệp nhà nước mới:

• Hạn chế tối đa việc thành lập mới các doanh nghiệp nhà nước hoạt động trong các ngành, lĩnh vực mà các thành phần kinh tế khác ngoài nhà nước có khả năng tham gia và phát triển tốt.
• Nhà nước chỉ xem xét, đầu tư thành lập mới doanh nghiệp tại các địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, hoặc trong các ngành công nghiệp công nghệ cao, các lĩnh vực công ích thiết yếu phục vụ an sinh xã hội và an ninh quốc phòng.
• Tập trung nguồn lực để thực hiện cổ phần hóa, giao, bán, khoán, cho thuê hoặc giải thể các doanh nghiệp nhà nước hoạt động kém hiệu quả hiện có, thay vì mở rộng quy mô bằng cách thành lập mới.

2. Điều kiện và tiêu chuẩn nghiêm ngặt khi thành lập mới

Để một doanh nghiệp nhà nước được phép thành lập mới, đề án thành lập phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chí khắt khe:

• Phải có phương án kinh doanh khả thi, chứng minh được hiệu quả kinh tế - xã hội rõ ràng và có khả năng bảo toàn, phát triển nguồn vốn được Nhà nước giao.
• Phải đảm bảo có đủ mức vốn điều lệ tối thiểu theo quy định của pháp luật đối với từng ngành nghề kinh doanh. Nguồn vốn này phải được cơ quan tài chính có thẩm quyền xác nhận và cam kết cấp đủ.
• Ngành nghề hoạt động của doanh nghiệp phải hoàn toàn phù hợp với quy hoạch phát triển ngành, lĩnh vực và quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội của vùng, địa phương đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

3. Trách nhiệm của các Bộ, ngành và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh

Văn bản phân định rõ trách nhiệm của các cơ quan quản lý trong việc thẩm định và phê duyệt đề án:

• Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương phải trực tiếp chỉ đạo, rà soát kỹ lưỡng các đề án thành lập mới trước khi trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định.
• Thực hiện thẩm định nghiêm túc về nguồn vốn, trình độ công nghệ, năng lực của đội ngũ quản lý và các tác động môi trường của dự án thành lập doanh nghiệp.
• Người đứng đầu các Bộ, ngành, địa phương phải chịu trách nhiệm toàn diện trước Thủ tướng Chính phủ về tính xác thực, tính khả thi và hiệu quả của các đề án thành lập mới do cơ quan mình đề xuất.

4. Ý nghĩa thực tiễn của văn bản

Công văn số 1168/CP-ĐMDN là một bước đi quan trọng trong tiến trình cải cách doanh nghiệp nhà nước tại Việt Nam. Văn bản không chỉ giúp tối ưu hóa việc sử dụng ngân sách nhà nước mà còn tạo điều kiện, không gian phát triển cho khu vực kinh tế tư nhân, thúc đẩy môi trường cạnh tranh lành mạnh và bình đẳng giữa các thành phần kinh tế.