Công văn 97/2003/KHXX do Tòa án nhân dân tối cao ban hành nhằm hướng dẫn thống nhất việc xác định tình tiết "gây cố tật nhẹ cho nạn nhân" trong quá trình giải quyết các vụ án hình sự về tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác.

Phạm vi áp dụng của văn bản hướng dẫn này tập trung vào công tác xét xử của Tòa án nhân dân các cấp, đồng thời là cơ sở tham khảo quan trọng cho các cơ quan tiến hành tố tụng khác như Cơ quan điều tra và Viện kiểm sát trong việc định tội danh và quyết định hình phạt.

Khái niệm về "cố tật" và "cố tật nhẹ"

• Cố tật: Được hiểu là những thương tích, tổn thương hoặc di chứng để lại trên cơ thể nạn nhân có tính chất vĩnh viễn, không thể tự hồi phục hoặc không thể chữa trị để trở lại trạng thái bình thường như trước khi bị xâm hại.
• Cố tật nhẹ: Là những di chứng vĩnh viễn nhưng ở mức độ không quá nghiêm trọng, không làm mất hoàn toàn chức năng lao động hay sinh hoạt của nạn nhân, nhưng gây ảnh hưởng đến thẩm mỹ hoặc làm giảm một phần khả năng hoạt động tự nhiên của một bộ phận cơ thể.

Tiêu chí xác định các trường hợp cụ thể là gây cố tật nhẹ

• Các vết sẹo lớn, sẹo lồi hoặc sẹo co kéo xuất hiện ở những vùng cơ thể dễ quan sát, đặc biệt là vùng mặt, gây ảnh hưởng trực tiếp đến yếu tố thẩm mỹ và ngoại hình của nạn nhân mà không thể khắc phục hoàn toàn bằng y khoa thông thường.
• Việc mất một phần nhỏ của bộ phận cơ thể như mất một đốt ngón tay (trừ các ngón tay giữ vai trò chủ lực trong lao động như ngón cái hoặc ngón trỏ, vốn có thể bị xem xét nghiêm trọng hơn tùy thuộc vào kết quả giám định).
• Sự suy giảm một phần chức năng hoạt động của các khớp xương, cơ hoặc các giác quan ở mức độ nhẹ, không gây tàn phế nhưng làm hạn chế sự linh hoạt tự nhiên của cơ thể nạn nhân.

Nguyên tắc áp dụng trong công tác xét xử

• Căn cứ vào kết luận giám định: Việc xác định một thương tích có phải là "cố tật nhẹ" hay không bắt buộc phải dựa trên kết luận giám định pháp y của cơ quan chuyên môn có thẩm quyền. Tòa án không được tự ý suy diễn nếu không có cơ sở chuyên môn y tế.
• Xem xét toàn diện vụ án: Thẩm phán và Hội đồng xét xử cần đánh giá khách quan, toàn diện vị trí để lại vết thương, mức độ ảnh hưởng của cố tật đối với tâm lý, đời sống sinh hoạt và khả năng lao động thực tế của nạn nhân để quyết định hình phạt tương xứng với tính chất nguy hiểm của hành vi phạm tội.

Công văn 97/2003/KHXX có hiệu lực hướng dẫn áp dụng ngay sau khi ban hành, đóng vai trò là cẩm nang nghiệp vụ quan trọng giúp tháo gỡ những vướng mắc thực tiễn trong việc áp dụng Bộ luật Hình sự và vẫn giữ nguyên giá trị tham khảo thực tiễn sâu sắc cho đến nay.