Giới thiệu chung về Công văn 902/TCHQ-GSQL

Công văn 902/TCHQ-GSQL được Tổng cục Hải quan ban hành nhằm hướng dẫn các Cục Hải quan tỉnh, thành phố triển khai thực hiện thống nhất các quy định mới tại Thông tư 07/2021/TT-BTC. Thông tư này sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 38/2018/TT-BTC quy định về xác định xuất xứ hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu. Đây là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng giúp tháo gỡ các vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện thủ tục hải quan, đặc biệt là trong bối cảnh dịch bệnh và việc thực thi các Hiệp định thương mại tự do thế hệ mới như EVFTA, UKVFTA.

Các nội dung hướng dẫn trọng tâm của Công văn 902/TCHQ-GSQL

1. Thời điểm nộp chứng từ chứng nhận xuất xứ hàng hóa nhập khẩu

• Người khai hải quan có nghĩa vụ nộp chứng từ chứng nhận xuất xứ hàng hóa tại thời điểm làm thủ tục hải quan để được hưởng thuế suất ưu đãi đặc biệt.
• Trường hợp chưa có chứng từ chứng nhận xuất xứ tại thời điểm làm thủ tục, người khai hải quan phải thực hiện khai chậm nộp trên tờ khai hải quan và tiến hành nộp bổ sung trong thời hạn quy định pháp luật.
• Đối với các Hiệp định thương mại tự do (FTA) có quy định riêng về thời hạn nộp muộn chứng từ chứng nhận xuất xứ, hướng dẫn yêu cầu thực hiện thống nhất theo quy định của Hiệp định đó và quy định nội luật hóa tại Thông tư 07/2021/TT-BTC.

2. Hình thức nộp chứng từ chứng nhận xuất xứ trong bối cảnh dịch bệnh

• Tổng cục Hải quan hướng dẫn chấp nhận việc nộp chứng từ chứng nhận xuất xứ dưới dạng bản quét (scan) hoặc bản điện tử được truyền qua Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan.
• Cơ quan hải quan thực hiện kiểm tra tính hợp lệ của chứng từ trên các trang thông tin điện tử của cơ quan có thẩm quyền nước xuất khẩu hoặc chấp nhận bản sao có chữ ký số hoặc con dấu điện tử của cơ quan cấp phát.
• Người khai hải quan phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác, trung thực và xác thực của các chứng từ nộp dưới hình thức điện tử này.

3. Áp dụng cơ chế tự chứng nhận xuất xứ trong các Hiệp định EVFTA và UKVFTA

• Đối với hàng hóa nhập khẩu từ Liên minh Châu Âu (EU) và Vương quốc Anh (UK), hướng dẫn làm rõ việc áp dụng cơ chế tự chứng nhận xuất xứ của nhà xuất khẩu.
• Hàng hóa có trị giá không vượt quá 6.000 Euro: Bất kỳ nhà xuất khẩu nào cũng có thể tự chứng nhận xuất xứ trên hóa đơn hoặc chứng từ thương mại khác.
• Hàng hóa có trị giá trên 6.000 Euro: Chỉ những nhà xuất khẩu đủ điều kiện (Approved Exporter) hoặc nhà xuất khẩu đã đăng ký trên hệ thống REX (đối với EU) mới được phép tự chứng nhận xuất xứ.
• Công chức hải quan có trách nhiệm kiểm tra kỹ mã số REX hoặc mã số nhà xuất khẩu đủ điều kiện trên cơ sở dữ liệu chính thức để xác định tính hợp lệ của chứng từ.

4. Xử lý các khác biệt nhỏ trên chứng từ chứng nhận xuất xứ hàng hóa

• Các khác biệt nhỏ mang tính kỹ thuật như lỗi chính tả, lỗi đánh máy, hoặc sự khác biệt không trọng yếu giữa chứng từ chứng nhận xuất xứ và các chứng từ khác trong hồ sơ hải quan (như hóa đơn thương mại, vận đơn) sẽ không làm mất đi tính hợp lệ của chứng từ chứng nhận xuất xứ.
• Điều kiện áp dụng là những khác biệt này không gây ra sự nghi ngờ về xuất xứ thực tế của hàng hóa nhập khẩu và thông tin trên chứng từ vẫn đảm bảo tính nhất quán.
• Cơ quan hải quan không được từ chối chứng từ chứng nhận xuất xứ chỉ vì những lỗi hình thức nhỏ này mà phải tiến hành thông quan hàng hóa cho doanh nghiệp.

5. Thủ tục kiểm tra, xác minh xuất xứ hàng hóa

• Trong trường hợp có nghi ngờ hợp lý về tính xác thực của chứng từ chứng nhận xuất xứ hoặc xuất xứ thực tế của hàng hóa, cơ quan hải quan sẽ tiến hành thủ tục xác minh gửi tới cơ quan có thẩm quyền nước xuất khẩu.
• Trong thời gian chờ kết quả xác minh, hàng hóa nhập khẩu vẫn được giải phóng hàng hoặc thông quan theo thuế suất thông thường (MFN) hoặc thuế suất ưu đãi không thuộc FTA, người khai hải quan phải nộp bảo lãnh hoặc đóng đủ thuế theo mức thuế suất cao hơn.
• Sau khi nhận được kết quả xác minh xác nhận xuất xứ hợp lệ từ nước xuất khẩu, cơ quan hải quan sẽ thực hiện hoàn trả số tiền thuế chênh lệch cho doanh nghiệp theo đúng quy định pháp luật.

Ý nghĩa và tác động của văn bản đối với doanh nghiệp

Công văn 902/TCHQ-GSQL mang lại sự rõ ràng, minh bạch trong quy trình kiểm tra xuất xứ hàng hóa tại các cửa khẩu. Việc chấp nhận linh hoạt các hình thức nộp chứng từ trong giai đoạn khó khăn giúp giảm thiểu ách tắc hàng hóa, tiết kiệm chi phí lưu kho bãi cho doanh nghiệp. Đồng thời, các hướng dẫn chi tiết về EVFTA và UKVFTA giúp doanh nghiệp tận dụng tối đa các ưu đãi thuế quan từ các hiệp định thương mại tự do lớn này một cách hợp pháp và nhanh chóng.