Công văn 9017/BTC-TCHQ được ban hành bởi Bộ Tài chính năm 2014 nhằm giải quyết các vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện nghĩa vụ thuế đối với trường hợp 02 chiếc xe ô tô bị tai nạn. Đây là văn bản chỉ đạo nghiệp vụ quan trọng giúp cơ quan Hải quan và doanh nghiệp xác định rõ phương án xử lý thuế nhập khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt và thuế giá trị gia tăng khi hàng hóa là phương tiện giao thông bị hư hỏng do nguyên nhân khách quan trước khi hoàn thành thủ tục thông quan.

Việc xử lý thuế đối với 02 chiếc xe ô tô bị tai nạn được thực hiện nhằm hỗ trợ doanh nghiệp giảm thiểu thiệt hại tài chính do các sự cố bất khả kháng gây ra, đồng thời đảm bảo tính nghiêm minh và minh bạch của pháp luật quản lý thuế. Mục đích chính của văn bản bao gồm:

• Xác định rõ điều kiện, thẩm quyền và quy trình xem xét giảm thuế, miễn thuế hoặc không thu thuế đối với hàng hóa nhập khẩu bị hư hỏng, tổn thất trong quá trình vận chuyển hoặc lưu kho bãi dưới sự giám sát của cơ quan Hải quan.
• Thống nhất hướng dẫn áp dụng các quy định pháp luật về thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu và quản lý thuế hiện hành tại thời điểm phát sinh vụ việc.

Theo hướng dẫn của Bộ Tài chính, việc xử lý nghĩa vụ thuế đối với 02 chiếc xe ô tô bị tai nạn phải tuân thủ các nguyên tắc cốt lõi sau:

• Xác định nguyên nhân và thời điểm thiệt hại: Việc hư hỏng, tổn thất của phương tiện phải được chứng minh là xảy ra do tai nạn bất ngờ, khách quan (như tai nạn giao thông trong quá trình vận chuyển, thiên tai, hỏa hoạn) và xảy ra trước khi hàng hóa được thông quan hoặc giải phóng hàng.
• Giảm thuế theo tỷ lệ tổn thất thực tế: Số thuế nhập khẩu và các loại thuế liên quan được giảm tương ứng với tỷ lệ trị giá hàng hóa bị tổn thất thực tế. Tỷ lệ tổn thất này phải được xác định bởi tổ chức giám định độc lập có chức năng và được cơ quan Hải quan kiểm tra, chấp nhận.
• Xử lý đối với trường hợp hư hỏng hoàn toàn: Nếu xe ô tô bị hư hỏng hoàn toàn, không còn giá trị sử dụng và doanh nghiệp tiến hành tiêu hủy dưới sự giám sát của cơ quan Hải quan thì được xem xét không phải nộp thuế nhập khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt và thuế giá trị gia tăng đối với số hàng hóa tiêu hủy đó.

Để được cơ quan Hải quan xem xét giải quyết giảm thuế hoặc hoàn trả số thuế đã nộp, người nộp thuế phải chuẩn bị bộ hồ sơ đầy đủ theo quy định, bao gồm:

• Văn bản đề nghị giảm thuế, hoàn thuế của doanh nghiệp, trong đó giải trình chi tiết về nguyên nhân vụ tai nạn và tình trạng hiện tại của 02 chiếc xe ô tô.
• Biên bản xác nhận tai nạn của cơ quan Công an có thẩm quyền hoặc cơ quan chức năng có liên quan tại nơi xảy ra tai nạn.
• Chứng thư giám định của tổ chức giám định độc lập xác định rõ tỷ lệ hư hỏng, tổn thất thực tế của từng chiếc xe.
• Tờ khai hải quan nhập khẩu và các chứng từ thương mại, vận tải liên quan đến lô hàng.

Văn bản cũng phân định rõ trách nhiệm của các bên trong quá trình giải quyết vụ việc:

• Doanh nghiệp nhập khẩu: Chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính trung thực, chính xác của hồ sơ, tài liệu và chứng từ cung cấp cho cơ quan Hải quan. Phối hợp chặt chẽ với cơ quan chức năng trong việc kiểm tra thực tế hàng hóa và thực hiện các thủ tục tiêu hủy (nếu có).
• Cơ quan Hải quan: Có trách nhiệm kiểm tra, đối chiếu kỹ lưỡng hồ sơ thực tế, xác minh tính hợp pháp của biên bản tai nạn và chứng thư giám định. Thực hiện việc giảm thuế, hoàn thuế hoặc không thu thuế đúng đối tượng, đúng quy định, tránh gây thất thu cho ngân sách nhà nước nhưng đồng thời phải đảm bảo quyền lợi hợp pháp cho doanh nghiệp.