Giới thiệu về Công văn 8826/BKHĐT-ĐTNN năm 2018

Công văn 8826/BKHĐT-ĐTNN được Bộ Kế hoạch và Đầu tư ban hành năm 2018 nhằm tập trung kiến nghị, đề xuất các phương án sửa đổi, bổ sung quy định về ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh và ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Đây là văn bản tham mưu quan trọng, tạo tiền đề cho việc xây dựng và hoàn thiện Luật Đầu tư năm 2020, hướng tới mục tiêu cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư, kinh doanh tại Việt Nam.

Bối cảnh và mục tiêu kiến nghị của Bộ Kế hoạch và Đầu tư

Trong quá trình theo dõi và thi hành Luật Đầu tư, Bộ Kế hoạch và Đầu tư nhận thấy một số quy định về ngành nghề cấm đầu tư và kinh doanh có điều kiện đã bộc lộ bất cập, chưa theo kịp sự phát triển của thực tiễn kinh tế - xã hội. Việc ban hành Công văn 8826/BKHĐT-ĐTNN hướng tới các mục tiêu cụ thể sau:

• Đơn giản hóa thủ tục: Cắt giảm các rào cản gia nhập thị trường không cần thiết cho doanh nghiệp, bãi bỏ các điều kiện kinh doanh chồng chéo hoặc không rõ ràng.
• Bảo đảm an ninh và trật tự xã hội: Đề xuất cấm các ngành nghề có tác động tiêu cực đến an ninh quốc phòng, trật tự an toàn xã hội và sức khỏe của nhân dân.
• Thống nhất hệ thống pháp luật: Khắc phục sự chồng chéo giữa Luật Đầu tư và các luật chuyên ngành khác về điều kiện kinh doanh.

Các kiến nghị cốt lõi về ngành nghề cấm đầu tư kinh doanh

Công văn đã đưa ra những đề xuất mang tính đột phá đối với danh mục ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh quy định tại Điều 6 Luật Đầu tư, bao gồm:

• Đề xuất cấm kinh doanh dịch vụ đòi nợ: Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã kiến nghị đưa hoạt động kinh doanh dịch vụ đòi nợ vào danh mục ngành nghề cấm đầu tư kinh doanh. Lý do là bởi hoạt động này trong thực tế xuất hiện nhiều biến tướng phức tạp, lợi dụng danh nghĩa doanh nghiệp để cưỡng đoạt tài sản, gây mất an ninh, trật tự an toàn xã hội và gây bức xúc trong dư luận.
• Chính xác hóa danh mục hóa chất, khoáng sản độc hại: Đề xuất rà soát, cập nhật danh mục các loại hóa chất, khoáng sản bị cấm theo các công ước quốc tế mà Việt Nam ký kết hoặc tham gia, bảo đảm tính minh bạch cho hoạt động xuất nhập khẩu của doanh nghiệp.
• Bảo vệ sức khỏe và đạo đức xã hội: Tiếp tục duy trì nghiêm ngặt quy định cấm đối với các hoạt động liên quan đến sinh sản vô tính trên người, kinh doanh mô, bộ phận cơ thể người và các hoạt động liên quan đến bào thai người.

Định hướng cải cách ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện

Bên cạnh việc đề xuất cấm, Công văn 8826/BKHĐT-ĐTNN cũng chú trọng đến việc thu hẹp danh mục ngành nghề kinh doanh có điều kiện nhằm giải phóng nguồn lực cho nền kinh tế:

• Kiến nghị bãi bỏ những ngành nghề kinh doanh có điều kiện không còn phù hợp hoặc đã có thể quản lý hiệu quả bằng các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật thay vì áp dụng giấy phép con.
• Đề xuất gộp các ngành nghề có tính chất tương đồng để tránh tình trạng một doanh nghiệp phải xin nhiều loại giấy phép con từ các cơ quan quản lý khác nhau.
• Chuyển mạnh từ phương thức quản lý "tiền kiểm" sang "hậu kiểm", tăng cường trách nhiệm tự quản lý và tuân thủ của doanh nghiệp dưới sự giám sát của cơ quan nhà nước.

Ý nghĩa và tác động đối với hệ thống pháp luật đầu tư

Công văn 8826/BKHĐT-ĐTNN thể hiện tư duy quản lý nhà nước hiện đại, lấy doanh nghiệp và người dân làm trung tâm. Những kiến nghị trong văn bản này đã được nghiên cứu, tiếp thu sâu sắc và thể chế hóa trực tiếp vào Luật Đầu tư năm 2020 (có hiệu lực từ ngày 01/01/2021), đặc biệt là việc chính thức khai tử loại hình "kinh doanh dịch vụ đòi nợ" ra khỏi đời sống kinh tế - xã hội Việt Nam.