Công văn 84148/CT-TTHT do Cục Thuế thành phố Hà Nội ban hành năm 2019 hướng dẫn về nghĩa vụ tài chính của doanh nghiệp liên quan đến việc vừa phải trả cổ tức cho phần vốn nhà nước, vừa phải nộp tiền thuê đất đối với diện tích đất đang sử dụng. Đây là văn bản hướng dẫn quan trọng giúp làm rõ tính độc lập giữa nghĩa vụ của người sử dụng đất và nghĩa vụ của doanh nghiệp nhận vốn đầu tư từ Nhà nước.

Nghĩa vụ nộp tiền thuê đất của doanh nghiệp

Theo quy định của pháp luật đất đai hiện hành, nghĩa vụ nộp tiền thuê đất được xác định dựa trên quyền sử dụng đất thực tế của doanh nghiệp:

• Doanh nghiệp được Nhà nước cho thuê đất trực tiếp phải có nghĩa vụ nộp tiền thuê đất đầy đủ và đúng hạn vào ngân sách nhà nước theo thông báo của cơ quan thuế.
• Nghĩa vụ này phát sinh từ tư cách là người sử dụng đất, độc lập hoàn toàn với cơ cấu sở hữu vốn hoặc các nghĩa vụ tài chính khác của doanh nghiệp đối với các cổ đông.
• Việc xác định đơn giá thuê đất, diện tích tính tiền thuê đất và các ưu đãi miễn, giảm (nếu có) được thực hiện theo quy định tại Luật Đất đai và các văn bản hướng dẫn thi hành về thu tiền thuê đất, thuê mặt nước.

Nghĩa vụ chi trả cổ tức cho phần vốn nhà nước

Đối với các doanh nghiệp có vốn góp của Nhà nước, việc phân phối lợi nhuận và chi trả cổ tức được điều chỉnh bởi pháp luật về quản lý, sử dụng vốn nhà nước:

• Doanh nghiệp có cổ phần, vốn góp của Nhà nước phải thực hiện chia cổ tức, lợi nhuận cho các cổ đông (trong đó có cổ đông Nhà nước) tương ứng với tỷ lệ vốn góp thực tế.
• Phần cổ tức, lợi nhuận được chia cho phần vốn nhà nước phải được nộp vào ngân sách nhà nước theo đúng quy định của Luật Quản lý, sử dụng vốn nhà nước đầu tư vào sản xuất, kinh doanh tại doanh nghiệp và các văn bản hướng dẫn liên quan.
• Nghĩa vụ này phát sinh từ tư cách là doanh nghiệp nhận vốn đầu tư, có trách nhiệm bảo toàn và phát triển vốn, đồng thời hoàn trả lợi ích đầu tư cho chủ sở hữu vốn.

Tính độc lập và việc thực hiện đồng thời hai nghĩa vụ tài chính

Cục Thuế thành phố Hà Nội làm rõ mối quan hệ giữa hai nghĩa vụ tài chính này như sau:

• Nghĩa vụ nộp tiền thuê đất và nghĩa vụ chi trả cổ tức cho phần vốn nhà nước là hai nghĩa vụ hoàn toàn độc lập, được điều chỉnh bởi các hệ thống văn bản quy phạm pháp luật khác nhau bao gồm pháp luật đất đai và pháp luật quản lý vốn nhà nước.
• Doanh nghiệp không được viện dẫn việc đã thực hiện nghĩa vụ này để xin miễn giảm hoặc cấn trừ vào nghĩa vụ kia.
• Doanh nghiệp có trách nhiệm hạch toán rõ ràng, thực hiện đầy đủ cả hai nghĩa vụ tài chính nêu trên vào ngân sách nhà nước theo đúng thời hạn và thủ tục quy định. Việc chậm trễ hoặc không thực hiện đầy đủ sẽ bị xử lý theo quy định của pháp luật về quản lý thuế.