Công văn 8005/TCHQ-GSQL do Tổng cục Hải quan ban hành nhằm hướng dẫn giải quyết các vướng mắc phát sinh trong quá trình làm thủ tục hải quan, đặc biệt là khâu thanh khoản đối với nguyên liệu, vật tư nhập khẩu để sản xuất hàng hóa xuất khẩu nhưng sau đó phải xuất khẩu bù (không thanh toán) cho đối tác nước ngoài do lô hàng trước đó bị lỗi, hỏng hoặc không đúng quy cách.

• Nguyên tắc xử lý thanh khoản hàng xuất khẩu bù: Đối với lượng nguyên liệu, vật tư nhập khẩu cấu thành nên sản phẩm xuất khẩu bù không thanh toán, cơ quan hải quan chấp nhận đưa vào hồ sơ thanh khoản, hoàn thuế hoặc không thu thuế nếu doanh nghiệp chứng minh được việc xuất khẩu này hoàn toàn nhằm mục đích đền bù, thay thế cho lô hàng lỗi trước đó theo đúng thỏa thuận thương mại.
• Hồ sơ và chứng từ chứng minh bắt buộc: Doanh nghiệp có nghĩa vụ cung cấp đầy đủ các chứng từ liên quan bao gồm: hợp đồng mua bán hoặc hợp đồng gia công có điều khoản về bảo hành/đền bù; văn bản thỏa thuận đền bù giữa hai bên xác nhận rõ lý do hàng lỗi và phương thức xuất khẩu bù; tờ khai hải quan của lô hàng lỗi xuất khẩu trước đó; và tờ khai hải quan của lô hàng xuất khẩu bù mới.
• Tháo gỡ vướng mắc về chứng từ thanh toán qua ngân hàng: Do đặc thù của hàng xuất khẩu bù là không thanh toán, cơ quan hải quan sẽ không yêu cầu doanh nghiệp phải xuất trình chứng từ thanh toán qua ngân hàng đối với tờ khai xuất khẩu bù khi thực hiện thủ tục thanh khoản, miễn là các chứng từ chứng minh giao dịch đền bù hợp pháp được nộp đầy đủ.
• Trách nhiệm kiểm tra và giám sát của cơ quan hải quan: Chi cục Hải quan nơi quản lý hồ sơ có trách nhiệm kiểm tra chi tiết tính logic, đối chiếu số lượng sản phẩm lỗi đã xuất khẩu trước đó với số lượng sản phẩm xuất khẩu bù để đảm bảo không có sự gian lận, lợi dụng chính sách để trốn thuế.
• Trách nhiệm của doanh nghiệp: Doanh nghiệp phải tự chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác, trung thực của hồ sơ, tài liệu và các số liệu báo cáo liên quan đến việc xuất khẩu bù không thanh toán.

Văn bản này là cơ sở pháp lý quan trọng giúp tháo gỡ nút thắt cho các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực gia công và sản xuất xuất khẩu, giúp giảm thiểu thiệt hại tài chính khi gặp sự cố về chất lượng hàng hóa trong thương mại quốc tế.