Công văn 6833/TCHQ-QLRR được Tổng cục Hải quan ban hành năm 2016 nhằm giải quyết tình trạng xuất hiện quá nhiều tờ khai hải quan bị phân vào luồng vàng (kiểm tra hồ sơ) và luồng đỏ (kiểm tra thực tế hàng hóa). Đây là văn bản chỉ đạo quan trọng nhằm chấn chỉnh công tác quản lý rủi ro, giảm tỷ lệ kiểm tra không cần thiết, từ đó tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu của doanh nghiệp.

- Thực trạng phân luồng tờ khai hải quan thời điểm ban hành công văn

Qua theo dõi và kiểm tra dữ liệu trên hệ thống thông tin quản lý rủi ro, Tổng cục Hải quan nhận thấy tỷ lệ tờ khai phân luồng vàng và luồng đỏ tại một số Chi cục Hải quan địa phương có xu hướng tăng cao bất thường. Việc này dẫn đến:

• Gây ùn tắc hàng hóa tại các cửa khẩu, cảng biển, ảnh hưởng trực tiếp đến thời gian thông quan của doanh nghiệp.
• Tăng chi phí lưu kho bãi, chi phí nhân công và các chi phí phát sinh khác cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu.
• Tạo áp lực công việc quá tải lên lực lượng công chức hải quan làm nhiệm vụ kiểm tra hồ sơ và kiểm tra thực tế hàng hóa.

- Nguyên nhân dẫn đến tỷ lệ luồng vàng, luồng đỏ tăng cao

Tổng cục Hải quan đã chỉ ra các nguyên nhân cốt lõi dẫn đến tình trạng này bao gồm:

• Việc thiết lập và áp dụng các tiêu chí quản lý rủi ro tại một số Cục Hải quan tỉnh, thành phố chưa thực sự sát thực tế, còn mang tính đại trà và chưa được đánh giá hiệu quả định kỳ.
• Một số đơn vị tự ý thiết lập các tiêu chí kiểm tra thủ công hoặc tiêu chí địa phương mà không có sự phê duyệt hoặc thẩm định kỹ lưỡng từ Cục Quản lý rủi ro.
• Hệ thống thông tin quản lý rủi ro chưa cập nhật kịp thời danh sách các doanh nghiệp tuân thủ tốt, dẫn đến việc áp dụng tiêu chí kiểm tra đối với cả những đối tượng có độ rủi ro thấp.

- Các biện pháp chỉ đạo khắc phục của Tổng cục Hải quan

Để nhanh chóng khắc phục tình trạng trên, Tổng cục Hải quan yêu cầu các đơn vị thực hiện nghiêm túc các giải pháp sau:

• Rà soát và điều chỉnh tiêu chí quản lý rủi ro: Các Cục Hải quan địa phương phải khẩn trương rà soát toàn bộ các tiêu chí phân luồng đang áp dụng. Tiến hành bãi bỏ ngay các tiêu chí không còn phù hợp, hiệu quả kém hoặc gây cản trở không cần thiết cho hoạt động thương mại.
• Kiểm soát chặt chẽ việc thiết lập tiêu chí địa phương: Việc đề xuất, thiết lập mới các tiêu chí kiểm tra tại địa phương phải tuân thủ nghiêm ngặt quy trình quy định, phải có căn cứ thông tin rõ ràng và phải được sự phê duyệt của cấp có thẩm quyền.
• Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin: Đẩy mạnh việc phân tích, đánh giá rủi ro tự động trên hệ thống. Hạn chế tối đa sự can thiệp thủ công của công chức hải quan vào quá trình phân luồng tờ khai.
• Tập trung kiểm tra trọng điểm: Chuyển phương thức quản lý từ kiểm tra tràn lan sang kiểm tra trọng điểm dựa trên kết quả phân tích thông tin rủi ro đối với các mặt hàng, doanh nghiệp có độ rủi ro cao.

- Trách nhiệm triển khai và chế độ báo cáo của các đơn vị

Tổng cục Hải quan giao nhiệm vụ cụ thể cho các đơn vị liên quan:

• Cục Quản lý rủi ro: Chịu trách nhiệm chủ trì, phối hợp với các Cục Hải quan tỉnh, thành phố theo dõi, giám sát chặt chẽ tỷ lệ phân luồng hàng ngày. Kịp thời phát hiện các bất thường để điều chỉnh hệ thống.
• Cục Hải quan các tỉnh, thành phố: Chỉ đạo các Chi cục trực thuộc thực hiện đúng quy trình nghiệp vụ. Nghiêm cấm việc tự ý kéo dài thời gian kiểm tra hồ sơ, kiểm tra thực tế hàng hóa mà không có lý do chính đáng.
• Chế độ báo cáo: Định kỳ tổng hợp kết quả thực hiện, đánh giá hiệu quả của việc điều chỉnh tiêu chí phân luồng và báo cáo về Tổng cục Hải quan (qua Cục Quản lý rủi ro) để có hướng chỉ đạo tiếp theo.