Công văn 683/CATTT-TĐQLGS được Cục An toàn thông tin ban hành nhằm cảnh báo và hướng dẫn các biện pháp khẩn cấp phòng, chống mã độc lây lan trên diện rộng thông qua ứng dụng nhắn tin Facebook Messenger tại Việt Nam. Đây là văn bản chỉ đạo quan trọng giúp các cơ quan, tổ chức và cá nhân kịp thời ngăn chặn nguy cơ mất an toàn thông tin, bảo vệ hệ thống mạng trước các đợt tấn công có chủ đích.

- Thông tin chung về văn bản

• Tên văn bản: Công văn 683/CATTT-TĐQLGS về biện pháp phòng, chống mã độc lây lan thông qua Facebook Messenger tại Việt Nam.
• Cơ quan ban hành: Cục An toàn thông tin thuộc Bộ Thông tin và Truyền thông.
• Mục tiêu: Ngăn chặn sự lây lan của mã độc đào tiền ảo đang phát tán nhanh chóng qua mạng xã hội, bảo vệ tài nguyên hệ thống và dữ liệu của người dùng.

- Nhận diện phương thức lây lan và tác hại của mã độc

Cục An toàn thông tin đã phân tích và chỉ ra các đặc điểm nhận diện cũng như cơ chế hoạt động nguy hiểm của loại mã độc này:

• Phương thức phát tán: Mã độc lây lan thông qua việc gửi các tập tin nén giả dạng file video (thường có tên định dạng là video_xxxx.zip, trong đó xxxx là các số ngẫu nhiên) qua ứng dụng Facebook Messenger.
• Cơ chế kích hoạt: Khi người dùng tải về và giải nén, bên trong sẽ chứa một file thực thi giả lập. Nếu người dùng click đúp vào file này, mã độc sẽ ngay lập tức được kích hoạt và lây nhiễm vào máy tính (đặc biệt ảnh hưởng mạnh trên hệ điều hành Windows sử dụng trình duyệt Google Chrome).
• Hậu quả gây ra: Sau khi xâm nhập thành công, mã độc tự động tải và cài đặt các tiện ích mở rộng độc hại (extension) trên trình duyệt để chiếm quyền điều khiển, sử dụng tài nguyên máy tính của nạn nhân để đào tiền ảo (gây chậm, treo máy), đồng thời tiếp tục tự động gửi các tin nhắn chứa file mã độc đến toàn bộ danh sách bạn bè của nạn nhân nhằm nhân rộng quy mô lây nhiễm.

- Các biện pháp phòng ngừa và xử lý dành cho người dùng cá nhân

Để bảo vệ thiết bị cá nhân trước làn sóng tấn công của mã độc, Cục An toàn thông tin khuyến nghị người dùng thực hiện nghiêm túc các biện pháp sau:

• Cảnh giác cao độ: Tuyệt đối không tải xuống, không giải nén và không click mở các file có đuôi lạ, đặc biệt là các file nén dạng .zip, .rar được gửi qua Facebook Messenger, kể cả khi người gửi là bạn bè hoặc người quen.
• Xác thực thông tin: Trước khi mở bất kỳ liên kết hoặc file tải về nào, cần liên hệ trực tiếp với người gửi bằng phương thức khác để xác nhận xem họ có thực sự gửi file đó hay không.
• Xử lý khi đã lỡ click: Trong trường hợp đã lỡ mở file độc hại, người dùng cần lập tức ngắt kết nối internet, sử dụng các phần mềm diệt virus uy tín để quét toàn bộ hệ thống, sau đó tiến hành đổi mật khẩu tài khoản Facebook và các tài khoản liên quan khác.
• Cập nhật hệ thống: Thường xuyên cập nhật hệ điều hành, trình duyệt web và các phần mềm bảo mật lên phiên bản mới nhất để vá các lỗ hổng bảo mật mà mã độc có thể khai thác.

- Trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức và đơn vị chuyên trách

Đối với các cơ quan nhà nước, doanh nghiệp và tổ chức, Cục An toàn thông tin yêu cầu các đơn vị chuyên trách về công nghệ thông tin và an toàn thông tin thực hiện các nhiệm vụ sau:

• Tuyên truyền và phổ biến: Tổ chức phổ biến, quán triệt đến toàn thể cán bộ, công chức, viên chức và người lao động trong đơn vị về nguy cơ của mã độc này và các biện pháp phòng tránh cơ bản.
• Giám sát hệ thống: Tăng cường giám sát lưu lượng mạng, phát hiện sớm các kết nối bất thường đến các địa chỉ máy chủ điều khiển mã độc (C&C Server) đã được cảnh báo.
• Ngăn chặn kỹ thuật: Thực hiện cấu hình chặn các file thực thi, file nén không rõ nguồn gốc đi qua hệ thống thư điện tử và các kênh truyền thông nội bộ; cập nhật các mẫu nhận diện mã độc mới nhất cho hệ thống tường lửa và phần mềm diệt virus tập trung.
• Báo cáo sự cố: Khi phát hiện có máy tính trong hệ thống bị lây nhiễm, cần nhanh chóng cách ly thiết bị khỏi mạng nội bộ, tiến hành xử lý triệt để và báo cáo về Cục An toàn thông tin để phối hợp điều phối, ứng cứu sự cố kịp thời.