Công văn 6414/TCHQ-PC được Tổng cục Hải quan ban hành ngày 11 tháng 10 năm 2019 nhằm chấn chỉnh và hướng dẫn thống nhất việc áp dụng các văn bản do Tổng cục Hải quan ban hành trong toàn ngành. Đây là văn bản chỉ đạo nghiệp vụ quan trọng giúp làm rõ giá trị pháp lý của các công văn hướng dẫn, tránh việc áp dụng sai quy định pháp luật gây ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp của doanh nghiệp và người khai hải quan.

Bản chất pháp lý của các văn bản do Tổng cục Hải quan ban hành

Công văn 6414/TCHQ-PC làm rõ các nội dung cốt lõi liên quan đến tính chất pháp lý của văn bản hành chính do Tổng cục Hải quan ban hành như sau:

• Không phải là văn bản quy phạm pháp luật: Các công văn, hướng dẫn, trả lời vướng mắc do Tổng cục Hải quan ban hành không phải là văn bản quy phạm pháp luật theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Do đó, các văn bản này không được tự đặt ra các quy định mới, thủ tục hành chính mới hoặc các nghĩa vụ mới cho người nộp thuế và người khai hải quan.
• Tính chất hướng dẫn nghiệp vụ nội bộ: Các văn bản này chỉ mang tính chất chỉ đạo, hướng dẫn nghiệp vụ, giải thích hoặc đôn đốc thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật của cơ quan nhà nước cấp trên (như Luật, Nghị định, Thông tư) trong nội bộ ngành Hải quan.

Nguyên tắc áp dụng văn bản trong giải quyết thủ tục hải quan

Để đảm bảo tính pháp trị và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân, doanh nghiệp, Tổng cục Hải quan yêu cầu việc áp dụng văn bản phải tuân thủ các nguyên tắc nghiêm ngặt:

• Căn cứ vào văn bản quy phạm pháp luật: Khi giải quyết các thủ tục hải quan, áp dụng chính sách thuế, hoặc xử lý vi phạm hành chính, các đơn vị hải quan phải căn cứ trực tiếp vào các điều, khoản cụ thể của văn bản quy phạm pháp luật hiện hành (Luật, Nghị định, Thông tư).
• Không dùng công văn làm căn cứ pháp lý trực tiếp: Nghiêm cấm việc viện dẫn các công văn hướng dẫn của Tổng cục Hải quan hoặc của các Cục Hải quan tỉnh, thành phố làm căn cứ pháp lý duy nhất hoặc trực tiếp để ra các quyết định hành chính, quyết định ấn định thuế, hoặc quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với doanh nghiệp.
• Xử lý xung đột văn bản: Trong trường hợp nội dung hướng dẫn tại công văn của Tổng cục Hải quan có sự khác biệt hoặc chưa phù hợp với quy định tại các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành, các đơn vị phải ưu tiên áp dụng quy định của văn bản quy phạm pháp luật có hiệu lực pháp lý cao hơn.

Trách nhiệm của Cục Hải quan các tỉnh, thành phố

Tổng cục Hải quan giao nhiệm vụ cụ thể cho Thủ trưởng các đơn vị hải quan địa phương nhằm triển khai nghiêm túc tinh thần của Công văn 6414/TCHQ-PC:

• Tăng cường rà soát và tự kiểm tra: Các Cục Hải quan tỉnh, thành phố có trách nhiệm thường xuyên rà soát các văn bản hướng dẫn do đơn vị mình ban hành. Nếu phát hiện có nội dung trái hoặc vượt quá thẩm quyền quy định tại các văn bản quy phạm pháp luật thì phải kịp thời bãi bỏ, sửa đổi hoặc báo cáo Tổng cục Hải quan để xử lý.
• Nâng cao năng lực cán bộ công chức: Quán triệt đến toàn thể cán bộ, công chức hải quan về việc nghiên cứu kỹ lưỡng hệ thống pháp luật, nâng cao năng lực phân tích và áp dụng đúng văn bản quy phạm pháp luật, tránh tình trạng ỷ lại hoặc chỉ áp dụng máy móc theo các công văn hướng dẫn nghiệp vụ.
• Phản hồi vướng mắc kịp thời: Khi phát hiện các quy định pháp luật còn chồng chéo, chưa rõ ràng hoặc có sự khác biệt giữa thực tế và hướng dẫn, các đơn vị cần chủ động báo cáo, đề xuất phương án giải quyết lên Tổng cục Hải quan để phối hợp với các cơ quan có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung kịp thời.