Giới thiệu về Công văn 59259/CTHN-TTHT năm 2023

Công văn 59259/CTHN-TTHT do Cục Thuế Thành phố Hà Nội ban hành năm 2023 là văn bản hướng dẫn quan trọng về chính sách thuế đối với giao dịch liên kết, cụ thể là việc xác định lãi suất cho vay và quản lý chi phí lãi vay giữa các doanh nghiệp có quan hệ liên kết. Văn bản này làm rõ cách thức áp dụng các quy định tại Nghị định 132/2020/NĐ-CP nhằm đảm bảo tính minh bạch, ngăn ngừa hành vi chuyển giá và thất thu ngân sách nhà nước.

1. Xác định quan hệ liên kết thông qua hoạt động cho vay

Theo hướng dẫn của Cục Thuế và quy định pháp luật hiện hành, mối quan hệ liên kết giữa các doanh nghiệp phát sinh từ giao dịch cho vay được xác định cụ thể như sau:

• Doanh nghiệp bảo lãnh hoặc cho doanh nghiệp khác vay vốn dưới bất kỳ hình thức nào (bao gồm cả các khoản vay nội bộ, vay không lãi suất hoặc lãi suất thấp), với điều kiện khoản vốn vay ít nhất bằng 25% vốn góp của chủ sở hữu của doanh nghiệp đi vay và chiếm trên 50% tổng giá trị các khoản nợ trung và dài hạn của doanh nghiệp đi vay.
• Khi đáp ứng các tiêu chí định lượng nêu trên, hai doanh nghiệp được xác định là có quan hệ liên kết. Mọi giao dịch phát sinh giữa hai bên, bao gồm cả giao dịch đi vay và cho vay, đều được coi là giao dịch liên kết và phải chịu sự điều chỉnh của các quy định về quản lý thuế đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kết.

2. Nguyên tắc xác định lãi suất cho vay trong giao dịch liên kết

Đối với các khoản vay giữa các bên liên kết, việc xác định lãi suất phải tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc giao dịch độc lập:

• Nguyên tắc giao dịch độc lập: Lãi suất của khoản vay giữa các bên liên kết phải tương đương với mức lãi suất áp dụng cho các khoản vay tương tự giữa các bên độc lập trong các điều kiện tương đồng trên thị trường (về kỳ hạn, tài sản bảo đảm, năng lực tài chính của bên đi vay, và bối cảnh kinh tế).
• Trường hợp cho vay không tính lãi hoặc lãi suất không theo giá thị trường: Nếu doanh nghiệp thực hiện cho vay không tính lãi (lãi suất 0%) hoặc áp dụng mức lãi suất không phù hợp với thực tế khách quan của thị trường, cơ quan thuế có quyền thực hiện ấn định thuế. Việc ấn định mức lãi suất cho vay sẽ dựa trên các cơ sở dữ liệu so sánh của cơ quan thuế đối với các giao dịch tương đồng của các tổ chức tín dụng hoặc các bên độc lập khác.

3. Quy định về khống chế chi phí lãi vay được trừ khi tính thuế TNDN

Một trong những nội dung cốt lõi được đề cập trong hướng dẫn quản lý thuế đối với giao dịch liên kết là giới hạn chi phí lãi vay hợp lý:

• Hạn mức khống chế: Tổng chi phí lãi vay sau khi trừ lãi tiền gửi và lãi cho vay phát sinh trong kỳ của người nộp thuế được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) không vượt quá 30% của tổng lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh cộng với chi phí lãi vay sau khi trừ lãi tiền gửi và lãi cho vay phát sinh trong kỳ cộng với chi phí khấu hao (EBITDA).
• Chuyển chi phí lãi vay sang kỳ sau: Phần chi phí lãi vay không được trừ do vượt mức khống chế 30% sẽ được chuyển sang kỳ tính thuế tiếp theo khi xác định tổng chi phí lãi vay được trừ. Thời gian chuyển chi phí lãi vay tính liên tục không quá 05 năm kể từ năm tiếp sau năm phát sinh chi phí lãi vay không được trừ.
• Đối tượng áp dụng: Quy định khống chế chi phí lãi vay này áp dụng đối với toàn bộ chi phí lãi vay của doanh nghiệp có phát sinh giao dịch liên kết trong kỳ, không phân biệt khoản vay đó là từ bên liên kết hay từ các bên độc lập (như ngân hàng thương mại hoặc tổ chức tín dụng).

4. Trách nhiệm kê khai và lưu trữ hồ sơ của doanh nghiệp

Để đảm bảo tuân thủ pháp luật thuế, doanh nghiệp có phát sinh giao dịch cho vay liên kết cần thực hiện các nghĩa vụ sau:

• Thực hiện kê khai đầy đủ thông tin về quan hệ liên kết và giao dịch liên kết theo các mẫu biểu quy định tại Nghị định 132/2020/NĐ-CP kèm theo tờ khai quyết toán thuế TNDN hàng năm.
• Lập và lưu trữ Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết (bao gồm Hồ sơ quốc gia, Hồ sơ toàn cầu và Báo cáo lợi nhuận liên quốc gia nếu thuộc đối tượng phải lập) để xuất trình khi có yêu cầu thanh tra, kiểm tra của cơ quan thuế.
• Tự chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác, trung thực của các số liệu kê khai và phương pháp xác định giá giao dịch liên kết đã áp dụng đối với khoản lãi vay.