Công văn 5641/TCHQ-GSQL do Tổng cục Hải quan ban hành năm 2023 là văn bản hướng dẫn quan trọng nhằm giải quyết các vướng mắc phát sinh liên quan đến sự khác biệt mã số HS trên Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) mẫu EAV so với tờ khai hải quan nhập khẩu thực tế. Đây là hướng dẫn nghiệp vụ thiết thực giúp thống nhất quy trình thực hiện trong toàn ngành Hải quan đối với Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh Kinh tế Á - Âu (VN-EAEU FTA).

1. Nguyên tắc xử lý khác biệt mã số HS trên C/O mẫu EAV

Tổng cục Hải quan đưa ra các chỉ đạo cụ thể đối với trường hợp có sự không thống nhất về mã số HS giữa nước xuất khẩu và nước nhập khẩu:

• Chấp nhận sự khác biệt hợp lý: Sự khác biệt về mã số phân loại hàng hóa (mã số HS) trên C/O mẫu EAV so với mã số HS trên tờ khai hải quan nhập khẩu tại Việt Nam không đương nhiên làm mất đi tính hợp lệ của C/O.
• Điều kiện chấp nhận: Cơ quan hải quan chấp nhận C/O trong trường hợp sự khác biệt mã số HS không làm ảnh hưởng đến bản chất xuất xứ của hàng hóa. Hàng hóa nhập khẩu thực tế phải hoàn toàn phù hợp với mô tả hàng hóa trên C/O và đáp ứng các tiêu chí xuất xứ quy định tại Hiệp định VN-EAEU FTA.
• Nhiệm vụ của cơ quan hải quan địa phương: Công chức hải quan có trách nhiệm kiểm tra, đối chiếu kỹ lưỡng mô tả hàng hóa, hóa đơn thương mại và các chứng từ thuộc hồ sơ hải quan để xác định tính đồng nhất của lô hàng, tránh việc bác bỏ C/O một cách cảm tính hoặc cứng nhắc.

2. Quy trình kiểm tra và xác minh xuất xứ hàng hóa

Để đảm bảo việc áp dụng thuế suất ưu đãi đặc biệt đúng quy định, Công văn hướng dẫn quy trình xử lý theo hai trường hợp cụ thể:

• Trường hợp thông tin rõ ràng: Nếu mô tả hàng hóa trên C/O mẫu EAV đủ cơ sở để xác định xuất xứ và không có nghi ngờ về tính trung thực của các thông tin khác, cơ quan hải quan thực hiện thông quan và áp dụng thuế suất ưu đãi đặc biệt cho doanh nghiệp.
• Trường hợp phát sinh nghi ngờ: Nếu sự khác biệt về mã số HS dẫn đến việc thay đổi tiêu chí xuất xứ áp dụng cho hàng hóa (ví dụ: tiêu chí chuyển đổi mã số hàng hóa - CTC, hoặc tiêu chí tỷ lệ phần trăm giá trị), chi cục hải quan nơi đăng ký tờ khai phải tiến hành các thủ tục xác minh theo quy định của Hiệp định và hướng dẫn của Bộ Tài chính.

3. Ý nghĩa và tác động của văn bản

• Tạo thuận lợi thương mại: Hướng dẫn này giúp giảm thiểu rủi ro bị bác C/O cho các doanh nghiệp nhập khẩu do sự khác biệt mang tính kỹ thuật trong phân loại hàng hóa giữa các quốc gia thành viên EAEU và Việt Nam.
• Thống nhất quy trình nghiệp vụ: Giúp các cục hải quan tỉnh, thành phố có cơ sở pháp lý đồng nhất để xử lý hồ sơ, hạn chế tình trạng mỗi nơi áp dụng một kiểu gây khó khăn cho hoạt động xuất nhập khẩu.