Công văn 56/LĐTBXH-LĐTL do Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội ban hành là văn bản hướng dẫn quan trọng về việc xếp lương, áp dụng hệ thống thang lương, bảng lương trong các công ty cổ phần, đặc biệt là các doanh nghiệp chuyển đổi từ doanh nghiệp nhà nước. Văn bản này giải quyết các vướng mắc thực tế trong quá trình chuyển đổi cơ chế quản lý lao động và tiền lương, đảm bảo quyền lợi cho người lao động và tính chủ động của doanh nghiệp.

Nguyên tắc xếp lương và xây dựng hệ thống thang, bảng lương

Công văn hướng dẫn cụ thể về quyền tự chủ của công ty cổ phần trong việc quyết định cơ chế tiền lương, cụ thể như sau:

• Quyền tự quyết của doanh nghiệp: Công ty cổ phần có quyền tự xây dựng và quyết định thang lương, bảng lương phù hợp với tổ chức sản xuất, tổ chức lao động của mình. Việc xây dựng này phải tuân thủ các quy định chung của pháp luật lao động về mức lương tối thiểu vùng và các tiêu chuẩn cấp bậc kỹ thuật, nghiệp vụ.
• Sự tham gia của tổ chức đại diện người lao động: Khi xây dựng hoặc sửa đổi, bổ sung thang lương, bảng lương, công ty phải tham khảo ý kiến của Ban chấp hành công đoàn cơ sở hoặc Ban chấp hành công đoàn cấp trên trực tiếp (nếu chưa có công đoàn cơ sở) và phải công bố công khai tại nơi làm việc.
• Đăng ký thang lương, bảng lương: Doanh nghiệp có trách nhiệm gửi thang lương, bảng lương đã xây dựng đến cơ quan quản lý nhà nước về lao động cấp huyện nơi đặt trụ sở chính để theo dõi và giám sát theo quy định.

Quy định về xếp lương đối với từng đối tượng cụ thể

Công văn 56/LĐTBXH-LĐTL phân định rõ phương án xếp lương cho các nhóm đối tượng trong công ty cổ phần:

• Đối với người lao động trực tiếp sản xuất, kinh doanh và nhân viên chuyên môn, nghiệp vụ: Việc xếp lương phải căn cứ vào công việc được giao, chức danh công việc và mức độ phức tạp của công việc. Doanh nghiệp có thể kế thừa hệ thống thang lương, bảng lương cũ của doanh nghiệp nhà nước hoặc xây dựng hệ thống mới hoàn toàn để chuyển xếp lương cho người lao động.
• Đối với thành viên Hội đồng quản trị, Ban kiểm soát và Ban điều hành (Giám đốc, Phó Giám đốc): Tiền lương, thù lao được chi trả theo kết quả sản xuất kinh doanh và hiệu quả hoạt động của công ty. Phương án tiền lương của các đối tượng quản lý này phải được Đại hội đồng cổ đông thông qua hoặc do Hội đồng quản trị quyết định theo thẩm quyền quy định tại Điều lệ công ty.
• Bảo đảm nguyên tắc không giảm lương bất hợp lý: Khi chuyển đổi mô hình và thực hiện xếp lương mới, doanh nghiệp cần có phương án chuyển xếp lương bảo đảm thu nhập thực tế của người lao động không bị giảm sút đột ngột, có lộ trình điều chỉnh phù hợp đối với các trường hợp có sự chênh lệch lớn.

Hướng dẫn chuyển xếp lương khi cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước

Đối với các công ty cổ phần được chuyển đổi từ doanh nghiệp nhà nước, việc chuyển xếp lương được thực hiện theo các định hướng sau:

• Vận dụng thang lương, bảng lương nhà nước: Trong giai đoạn đầu sau khi cổ phần hóa, nếu chưa xây dựng được hệ thống thang lương, bảng lương mới, công ty cổ phần có thể tiếp tục vận dụng hệ thống thang lương, bảng lương do Nhà nước quy định đối với doanh nghiệp nhà nước để xếp lương và đóng bảo hiểm xã hội cho người lao động.
• Bảo hiểm xã hội và các chế độ kèm theo: Việc xếp lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và bảo hiểm thất nghiệp phải tuân thủ đúng các quy định của pháp luật về bảo hiểm. Các khoảng thời gian công tác có đóng bảo hiểm xã hội trước đó của người lao động phải được ghi nhận và nối tiếp liên tục khi chuyển sang công ty cổ phần.
• Giải quyết tranh chấp và vướng mắc: Trong quá trình thực hiện chuyển xếp lương, nếu phát sinh tranh chấp hoặc khiếu nại từ phía người lao động, Ban điều hành công ty có trách nhiệm phối hợp với Công đoàn để đối thoại, thương lượng và giải quyết dứt điểm trên tinh thần hài hòa lợi ích của các bên.

Trách nhiệm thực hiện và giám sát của các bên liên quan

Văn bản nhấn mạnh vai trò chỉ đạo và giám sát của các cơ quan chức năng cũng như trách nhiệm của người đại diện phần vốn nhà nước (nếu có):

• Người đại diện phần vốn nhà nước: Có trách nhiệm tham gia ý kiến, biểu quyết về phương án tiền lương, thang lương, bảng lương tại các cuộc họp Hội đồng quản trị và Đại hội đồng cổ đông theo đúng định hướng quản lý vốn nhà nước, bảo toàn và phát triển vốn.
• Sở Lao động - Thương binh và Xã hội: Phối hợp với các cơ quan liên quan thanh tra, kiểm tra việc thực hiện các quy định về lao động, tiền lương, bảo hiểm xã hội tại các công ty cổ phần trên địa bàn, kịp thời chấn chỉnh các sai phạm nếu có.