Công văn 56/GSQL-GQ1 do Cục Giám sát quản lý về hải quan ban hành nhằm giải quyết các vướng mắc và hướng dẫn chi tiết về thủ tục nộp, kiểm tra giấy phép nhập khẩu tự động đối với hàng hóa nhập khẩu. Đây là văn bản chỉ đạo nghiệp vụ quan trọng giúp thống nhất quy trình thực hiện giữa các chi cục hải quan địa phương, đồng thời tạo hành lang pháp lý rõ ràng cho doanh nghiệp trong quá trình thông quan hàng hóa.

Công văn tập trung làm rõ các nguyên tắc áp dụng và kiểm tra giấy phép nhập khẩu tự động của cơ quan hải quan đối với các mặt hàng thuộc diện quản lý chuyên ngành, cụ thể như sau:

• Thời điểm xuất trình giấy phép: Người khai hải quan có nghĩa vụ phải nộp hoặc xuất trình giấy phép nhập khẩu tự động cho cơ quan hải quan tại thời điểm đăng ký tờ khai hải quan. Trường hợp chưa có giấy phép tại thời điểm đăng ký, hàng hóa sẽ không đủ điều kiện để tiến hành các bước thông quan tiếp theo, trừ các trường hợp đặc biệt được pháp luật cho phép chậm nộp.
• Phương thức kiểm tra và đối chiếu: Cơ quan hải quan ưu tiên việc tra cứu, đối chiếu và thông quan dựa trên dữ liệu điện tử được truyền trực tiếp từ Bộ Công Thương (hoặc cơ quan cấp phép) qua Cổng thông tin một cửa quốc gia. Trong trường hợp hệ thống gặp sự cố kỹ thuật hoặc chưa được kết nối liên thông, doanh nghiệp phải xuất trình bản giấy (bản chính) có đóng dấu hợp lệ để công chức hải quan kiểm tra, đối chiếu thủ công.
• Xử lý sai lệch thông tin trên giấy phép: Hướng dẫn cụ thể cách thức xử lý đối với các trường hợp có sự sai lệch nhỏ về trị giá, số lượng hoặc trọng lượng hàng hóa thực tế so với thông tin ghi trên giấy phép nhập khẩu tự động. Nếu sự sai lệch này nằm trong phạm vi dung sai cho phép theo quy định của Bộ Công Thương và không làm thay đổi bản chất của hàng hóa, cơ quan hải quan vẫn xem xét giải quyết thông quan để tránh gây ách tắc tại cửa khẩu.
• Trách nhiệm của hải quan địa phương: Cục Hải quan các tỉnh, thành phố có trách nhiệm quán triệt đến từng chi cục trực thuộc thực hiện đúng tinh thần hướng dẫn, không tự ý yêu cầu doanh nghiệp nộp thêm các chứng từ ngoài quy định, gây phiền hà và kéo dài thời gian thông quan.

Việc áp dụng đúng tinh thần của Công văn 56/GSQL-GQ1 mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho cả cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp:

• Rút ngắn thời gian thông quan: Việc làm rõ quy trình kiểm tra thông qua hệ thống một cửa quốc gia giúp giảm thiểu tối đa thời gian kiểm tra hồ sơ giấy, nâng cao hiệu suất thông quan hàng hóa tại các cửa khẩu.
• Tăng tính minh bạch: Quy định rõ ràng về thời điểm nộp và cách thức xử lý sai lệch giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong khâu chuẩn bị hồ sơ, hạn chế tối đa các tranh chấp không đáng có với công chức hải quan.
• Khuyến nghị cho doanh nghiệp: Doanh nghiệp cần chủ động tra cứu danh mục hàng hóa bắt buộc phải có giấy phép nhập khẩu tự động trước khi ký kết hợp đồng ngoại thương. Đồng thời, cần thường xuyên theo dõi trạng thái cấp phép trên hệ thống một cửa quốc gia để kịp thời xử lý các lỗi phát sinh trước khi hàng cập cảng.