Tổng quan về Công văn 5502/TCHQ-GSQL năm 2024

Công văn 5502/TCHQ-GSQL do Tổng cục Hải quan ban hành năm 2024 là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng nhằm thống nhất quy trình thực hiện thủ tục hải quan đối với hàng hóa quá cảnh có thay đổi phương thức vận chuyển. Văn bản này giải quyết các vướng mắc phát sinh trong thực tế, tối ưu hóa quy trình giám sát hải quan, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động logistics và vận tải đa phương thức quốc tế đi qua lãnh thổ Việt Nam.

Quy định về thủ tục hải quan đối với hàng hóa quá cảnh thay đổi phương thức vận chuyển

Công văn hướng dẫn chi tiết về các bước thực hiện thủ tục hải quan khi hàng hóa quá cảnh có sự thay đổi về phương tiện hoặc phương thức vận chuyển (như từ đường biển sang đường bộ, đường sắt hoặc ngược lại) trong quá trình di chuyển qua lãnh thổ Việt Nam:

• Khai báo thông tin vận chuyển: Người khai hải quan phải thực hiện khai báo đầy đủ, chính xác thông tin trên tờ khai vận chuyển độc lập hoặc các chứng từ vận tải theo quy định pháp luật. Trong đó, phải thể hiện rõ lộ trình, các địa điểm trung chuyển, việc thay đổi phương thức vận chuyển và thời gian dự kiến hoàn thành hành trình.
• Địa điểm thực hiện chuyển tải, thay đổi phương thức: Việc thay đổi phương thức vận chuyển, chuyển tải hàng hóa quá cảnh phải được thực hiện tại các địa điểm hợp pháp theo quy định như cảng biển, cảng hàng không, ga đường sắt liên vận quốc tế, kho ngoại quan, hoặc các địa điểm kiểm tra tập trung được cơ quan hải quan công nhận.
• Giám sát của cơ quan hải quan: Toàn bộ quá trình sang mạn, chuyển tải hoặc thay đổi phương thức vận chuyển phải được thực hiện dưới sự giám sát trực tiếp của công chức hải quan hoặc thông qua các phương tiện kỹ thuật nghiệp vụ của cơ quan hải quan tại nơi xảy ra sự thay đổi.

Trách nhiệm của người khai hải quan và doanh nghiệp dịch vụ

Để đảm bảo tính hợp pháp và an toàn cho hàng hóa quá cảnh trong suốt quá trình vận chuyển, doanh nghiệp thực hiện dịch vụ phải tuân thủ các nghĩa vụ sau:

• Thông báo trước cho cơ quan hải quan: Doanh nghiệp có trách nhiệm thông báo bằng văn bản hoặc thông qua hệ thống dữ liệu điện tử cho Chi cục Hải quan nơi quản lý địa điểm chuyển tải trước khi tiến hành thay đổi phương thức vận chuyển.
• Bảo đảm nguyên trạng hàng hóa: Hàng hóa quá cảnh phải được giữ nguyên đai, nguyên kiện, nguyên niêm phong hải quan hoặc niêm phong của hãng vận chuyển từ cửa khẩu nhập đầu tiên cho đến cửa khẩu xuất cuối cùng.
• Xử lý sự cố phát sinh: Trong trường hợp xảy ra tai nạn, thiên tai hoặc các sự kiện bất khả kháng làm ảnh hưởng đến niêm phong hoặc tình trạng nguyên vẹn của hàng hóa, doanh nghiệp phải áp dụng ngay các biện pháp hạn chế tổn thất và thông báo ngay cho cơ quan hải quan hoặc chính quyền địa phương nơi gần nhất để xác nhận và lập biên bản.

Trách nhiệm và quy trình phối hợp của cơ quan hải quan các cấp

Công văn 5502/TCHQ-GSQL phân định rõ ràng trách nhiệm của từng đơn vị hải quan trong chuỗi giám sát hàng hóa quá cảnh:

• Chi cục Hải quan cửa khẩu nhập: Có trách nhiệm kiểm tra hồ sơ, đối chiếu thông tin thực tế, thực hiện niêm phong hải quan đối với phương tiện chứa hàng và phê duyệt cho hàng hóa đi vào nội địa để thực hiện quá trình quá cảnh.
• Chi cục Hải quan nơi thay đổi phương thức vận chuyển: Thực hiện giám sát chặt chẽ quá trình xếp dỡ, chuyển tải hàng hóa từ phương tiện vận chuyển này sang phương tiện vận chuyển khác. Tiến hành kiểm tra tình trạng niêm phong cũ, lập biên bản bàn giao và thực hiện niêm phong mới trước khi hàng hóa tiếp tục hành trình.
• Chi cục Hải quan cửa khẩu xuất: Tiếp nhận hàng hóa, kiểm tra đối chiếu thông tin trên hệ thống thông tin hải quan và tình trạng niêm phong thực tế. Sau khi xác nhận hàng hóa đủ điều kiện và không có dấu hiệu vi phạm, tiến hành thủ tục thông quan xuất cảnh cho lô hàng rời khỏi lãnh thổ Việt Nam.

Ý nghĩa và tác động của văn bản đối với hoạt động logistics

Việc ban hành hướng dẫn tại Công văn 5502/TCHQ-GSQL mang lại nhiều tác động tích cực cho hoạt động xuất nhập khẩu và dịch vụ logistics:

• Thống nhất quy trình nghiệp vụ: Giúp loại bỏ các cách hiểu và áp dụng khác nhau giữa các Chi cục Hải quan địa phương, tạo ra một quy trình chuẩn hóa, minh bạch và nhất quán trên toàn quốc.
• Rút ngắn thời gian thông quan: Việc hướng dẫn rõ ràng về thủ tục chuyển tải giúp doanh nghiệp chủ động phương án vận tải, giảm thiểu thời gian chờ đợi tại các điểm trung chuyển và tối ưu hóa chi phí vận hành.
• Nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia: Tạo điều kiện thuận lợi thu hút luồng hàng hóa quá cảnh từ các nước láng giềng đi qua các cảng biển Việt Nam để xuất khẩu đi nước thứ ba, thúc đẩy ngành dịch vụ logistics trong nước phát triển mạnh mẽ.