Công văn 5299/TCHQ-GSQL do Tổng cục Hải quan ban hành năm 2019 là một văn bản chỉ đạo quan trọng nhằm bãi bỏ các hướng dẫn, yêu cầu về tăng cường kiểm tra hải quan không còn phù hợp. Quyết định này góp phần đơn giản hóa quy trình thông quan, giảm thiểu chồng chéo trong kiểm tra chuyên ngành và tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu của doanh nghiệp.

- Chấm dứt hiệu lực các văn bản chỉ đạo tăng cường kiểm tra

• Tổng cục Hải quan yêu cầu chấm dứt hiệu lực và dừng thực hiện đối với một số văn bản chỉ đạo trước đây về việc tăng cường kiểm tra, giám sát hải quan đối với các nhóm mặt hàng hoặc loại hình xuất nhập khẩu cụ thể.
• Việc bãi bỏ này nhằm loại bỏ các rào cản kỹ thuật mang tính hành chính, tránh việc áp dụng các biện pháp kiểm tra quá mức cần thiết gây kéo dài thời gian thông quan của doanh nghiệp.

- Thống nhất thực hiện thủ tục theo quy định pháp luật hiện hành

• Cục Hải quan các tỉnh, thành phố được chỉ đạo phải nghiêm túc thực hiện thủ tục hải quan, kiểm tra và giám sát hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu theo đúng quy định tại các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành.
• Các căn cứ pháp lý cốt lõi cần áp dụng bao gồm: Luật Hải quan, Nghị định số 08/2015/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 59/2018/NĐ-CP) và Thông tư số 38/2015/TT-BTC (được sửa đổi, bổ sung tại Thông tư số 39/2018/TT-BTC).
• Nghiêm cấm các đơn vị hải quan địa phương tự ý đặt ra các yêu cầu kiểm tra, chứng từ hoặc thủ tục nằm ngoài quy định của pháp luật, gây khó khăn cho doanh nghiệp.

- Chuyển đổi phương thức quản lý dựa trên đánh giá rủi ro

• Thay vì áp dụng các biện pháp kiểm tra thủ công hoặc tăng cường diện rộng theo các văn bản cũ, cơ quan hải quan tập trung áp dụng triệt để nguyên tắc quản lý rủi ro.
• Việc phân luồng kiểm tra (luồng xanh, luồng vàng, luồng đỏ) phải dựa trên hệ thống thông tin tự động, đánh giá mức độ tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp và mức độ rủi ro của từng lô hàng.
• Đẩy mạnh công tác kiểm tra sau thông quan (hậu kiểm) để vừa đảm bảo hiệu quả quản lý nhà nước, vừa giải phóng hàng hóa nhanh chóng tại cửa khẩu.

- Ý nghĩa và tác động đối với hoạt động xuất nhập khẩu

Việc ban hành Công văn 5299/TCHQ-GSQL thể hiện nỗ lực cải cách hành chính mạnh mẽ của ngành Hải quan nhằm thực hiện các Nghị quyết của Chính phủ về cải thiện môi trường kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Quy định này giúp doanh nghiệp giảm bớt chi phí lưu kho bãi, chủ động hơn trong kế hoạch sản xuất, kinh doanh, đồng thời hạn chế tối đa sự can thiệp chủ quan của công chức hải quan trong quá trình làm thủ tục.