Giới thiệu chung về Công văn 5297/TCHQ-GSQL

Công văn 5297/TCHQ-GSQL do Tổng cục Hải quan ban hành năm 2023 là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng liên quan đến thủ tục thanh lý hàng hóa nhập khẩu. Văn bản này tập trung giải quyết các vướng mắc phát sinh trong quá trình quản lý, giám sát hải quan đối với máy móc, thiết bị, nguyên liệu, vật tư nhập khẩu của các doanh nghiệp (đặc biệt là doanh nghiệp chế xuất và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài) khi thực hiện thay đổi mục đích sử dụng hoặc thanh lý.

Các quy định cốt lõi về thanh lý hàng hóa nhập khẩu

Nội dung hướng dẫn tại Công văn tập trung vào các nguyên tắc và thủ tục hải quan cụ thể như sau:

• Điều kiện thực hiện thanh lý: Hàng hóa nhập khẩu muốn thanh lý phải thuộc các trường hợp được phép thanh lý theo quy định của pháp luật đầu tư và pháp luật hải quan, bao gồm hàng hóa đã hết hạn sử dụng, máy móc thiết bị lạc hậu, hoặc doanh nghiệp giải thể, chuyển đổi mục đích dự án đầu tư.
• Các hình thức thanh lý được chấp thuận: Doanh nghiệp có thể lựa chọn các hình thức thanh lý phù hợp với tình hình thực tế bao gồm: xuất khẩu ra nước ngoài, bán tại thị trường Việt Nam (tiêu thụ nội địa), chuyển sang doanh nghiệp chế xuất khác, hoặc tiêu hủy dưới sự giám sát của cơ quan hải quan.
• Thủ tục hải quan đối với từng hình thức thanh lý:
  • Trường hợp tiêu thụ nội địa: Doanh nghiệp phải thực hiện đăng ký tờ khai hải quan mới, thực hiện đầy đủ chính sách thuế và chính sách quản lý hàng hóa nhập khẩu tại thời điểm thay đổi mục đích sử dụng.
  • Trường hợp tiêu hủy: Doanh nghiệp phải thực hiện đúng quy trình tiêu hủy dưới sự giám sát trực tiếp hoặc gián tiếp của cơ quan hải quan và các cơ quan quản lý môi trường liên quan, đảm bảo không gây ô nhiễm môi trường.
  • Trường hợp xuất khẩu: Thực hiện thủ tục hải quan như đối với hàng hóa xuất khẩu thông thường, đảm bảo các chứng từ chứng minh nguồn gốc hàng hóa nhập khẩu ban đầu.

Chính sách thuế và nghĩa vụ tài chính khi thanh lý

Công văn làm rõ các nghĩa vụ thuế mà doanh nghiệp phải thực hiện khi tiến hành thanh lý hàng hóa nhập khẩu:

• Xác định trị giá tính thuế: Trị giá tính thuế đối với hàng hóa thay đổi mục đích sử dụng để thanh lý được xác định tại thời điểm đăng ký tờ khai hải quan mới, dựa trên giá trị sử dụng còn lại của hàng hóa theo quy định pháp luật.
• Thuế nhập khẩu và thuế giá trị gia tăng (GTGT): Doanh nghiệp phải nộp đủ thuế nhập khẩu và thuế GTGT đối với phần hàng hóa chuyển tiêu thụ nội địa, trừ các trường hợp được miễn thuế theo quy định của pháp luật về thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu.
• Miễn thuế đối với hàng hóa tiêu hủy: Đối với nguyên liệu, vật tư dư thừa, phế liệu, phế phẩm phát sinh trong quá trình sản xuất xuất khẩu khi tiến hành tiêu hủy hợp pháp thì không phải nộp thuế nhập khẩu.

Trách nhiệm của doanh nghiệp và cơ quan hải quan

Để đảm bảo tính tuân thủ pháp luật, Công văn 5297/TCHQ-GSQL quy định rõ trách nhiệm của các bên liên quan:

• Đối với doanh nghiệp: Phải tự khai báo trung thực, chính xác về tình trạng hàng hóa, số lượng, trị giá và chịu trách nhiệm trước pháp luật về việc thanh lý. Doanh nghiệp có nghĩa vụ lưu trữ đầy đủ hồ sơ, chứng từ liên quan đến quá trình thanh lý để phục vụ công tác kiểm tra sau thông quan của cơ quan hải quan.
• Đối với cơ quan hải quan địa phương: Có trách nhiệm hướng dẫn, kiểm tra và giám sát quá trình thanh lý của doanh nghiệp theo đúng quy định. Đồng thời, tăng cường công tác quản lý rủi ro, kiểm tra sau thông quan đối với các trường hợp thanh lý hàng hóa có dấu hiệu vi phạm hoặc gian lận thương mại.