Mục đích ban hành và bối cảnh của Công văn 4626/BNG-LPQT

Công văn 4626/BNG-LPQT năm 2019 do Bộ Ngoại giao ban hành nhằm hướng dẫn và giải đáp thắc mắc của các cơ quan, tổ chức về việc sử dụng thống nhất thuật ngữ liên quan đến điều ước quốc tế trong công tác lập pháp và áp dụng pháp luật. Văn bản tập trung làm rõ việc chuẩn hóa cụm từ viện dẫn điều ước quốc tế giữa Luật Ký kết, gia nhập và thực hiện điều ước quốc tế năm 2005 và Luật Điều ước quốc tế năm 2016.

Nội dung hướng dẫn thống nhất sử dụng thuật ngữ

Nhằm bảo đảm tính đồng bộ, chính xác của hệ thống pháp luật Việt Nam, Bộ Ngoại giao đã đưa ra các định hướng và phân tích cụ thể về mặt kỹ thuật lập pháp như sau:

• Sự chuyển đổi thuật ngữ qua các thời kỳ luật: Trong Luật Ký kết, gia nhập và thực hiện điều ước quốc tế năm 2005, thuật ngữ được sử dụng là “Điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên”. Tuy nhiên, đến Luật Điều ước quốc tế năm 2016 (văn bản thay thế Luật năm 2005), thuật ngữ đã được sửa đổi thành “Điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên” (bỏ từ "nước").
• Giá trị pháp lý tương đương: Bộ Ngoại giao khẳng định cả hai cách thể hiện này về mặt bản chất pháp lý đều hàm ý chỉ các điều ước quốc tế mà Nhà nước hoặc Chính phủ Việt Nam đã ký kết, gia nhập hoặc phê chuẩn và đang có hiệu lực đối với Việt Nam. Do đó, không có sự khác biệt về nội dung hay nghĩa vụ pháp lý giữa hai cụm từ.
• Nguyên tắc áp dụng trong soạn thảo văn bản mới: Khi xây dựng, ban hành các văn bản quy phạm pháp luật mới, các cơ quan chủ trì soạn thảo cần tuân thủ thuật ngữ chuẩn xác quy định tại Luật Điều ước quốc tế năm 2016, đó là: “Điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên”. Việc này giúp bảo đảm sự thống nhất trong kỹ thuật trình bày và hệ thống hóa pháp luật.
• Việc xử lý các văn bản pháp luật hiện hành: Các văn bản quy phạm pháp luật ban hành trước đây có sử dụng cụm từ “Điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên” vẫn tiếp tục được hiểu và áp dụng bình thường, không làm ảnh hưởng đến quyền, nghĩa vụ quốc tế của Việt Nam cũng như hiệu lực thi hành của văn bản đó.

Ý nghĩa đối với công tác xây dựng và thi hành pháp luật

Công văn 4626/BNG-LPQT đóng vai trò quan trọng trong việc tháo gỡ vướng mắc cho các bộ, ngành, địa phương trong quá trình soạn thảo văn bản quy phạm pháp luật. Việc chuẩn hóa tên gọi giúp bảo đảm tính logic, thẩm mỹ về mặt ngôn ngữ lập pháp, đồng thời duy trì sự nhất quán với Luật Điều ước quốc tế năm 2016 – văn bản khung điều chỉnh hoạt động điều ước quốc tế của Việt Nam hiện nay.