Tổng quan về Công văn 4589/TCHQ-GSQL năm 2020

Công văn 4589/TCHQ-GSQL được Tổng cục Hải quan ban hành nhằm giải quyết triệt để tình trạng phế liệu tồn đọng tại các cảng biển Việt Nam. Văn bản này đưa ra các hướng dẫn cụ thể và biện pháp quyết liệt buộc các hãng tàu, đại lý hãng tàu phải thực hiện trách nhiệm tái xuất các lô hàng phế liệu không đủ điều kiện nhập khẩu hoặc bị từ chối nhận hàng ra khỏi lãnh thổ Việt Nam.

1. Trách nhiệm của hãng tàu và đại lý hãng tàu trong việc tái xuất phế liệu

Tổng cục Hải quan quy định rõ ràng về nghĩa vụ của các hãng tàu vận chuyển phế liệu tồn đọng như sau:

• Hãng tàu hoặc đại lý hãng tàu có trách nhiệm vận chuyển toàn bộ số phế liệu tồn đọng không đủ điều kiện nhập khẩu ra khỏi lãnh thổ Việt Nam.
• Đối với các lô hàng phế liệu đã quá thời hạn lưu giữ nhưng người nhận hàng (consignee) từ chối nhận hoặc không đến nhận, hãng tàu phải chủ động lên phương án và thực hiện tái xuất.
• Hãng tàu phải chịu mọi chi phí phát sinh liên quan đến quá trình lưu kho, lưu bãi và vận chuyển tái xuất các container phế liệu này.

2. Quy trình và thủ tục hải quan đối với việc tái xuất phế liệu tồn đọng

Để đảm bảo việc tái xuất được thực hiện nhanh chóng, đúng quy định pháp luật và không gây ô nhiễm môi trường, quy trình giám sát hải quan được siết chặt:

• Cục Hải quan các tỉnh, thành phố có trách nhiệm rà soát, phân loại các container phế liệu tồn đọng tại các cảng thuộc địa bàn quản lý.
• Yêu cầu hãng tàu cung cấp danh sách các container phế liệu dự kiến tái xuất, thông tin về tàu vận chuyển, cảng xếp hàng và cảng đích.
• Cơ quan hải quan thực hiện giám sát chặt chẽ từ khâu xếp hàng lên tàu cho đến khi tàu rời cảng, đảm bảo không để xảy ra tình trạng thẩm lậu phế liệu ngược trở lại nội địa.
• Hồ sơ tái xuất phải đầy đủ các chứng từ theo quy định của pháp luật hải quan hiện hành đối với hàng hóa tái xuất.

3. Biện pháp xử lý đối với các hãng tàu không chấp hành quy định

Nhằm đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật, Tổng cục Hải quan chỉ đạo áp dụng các biện pháp chế tài mạnh mẽ đối với các đơn vị cố tình trì hoãn hoặc không thực hiện tái xuất:

• Tạm dừng làm thủ tục hải quan đối với các phương tiện vận tải của hãng tàu vi phạm khi nhập cảnh, xuất cảnh nếu hãng tàu đó không thực hiện trách nhiệm tái xuất phế liệu theo yêu cầu.
• Phối hợp với Bộ Giao thông vận tải và các cơ quan liên quan để xem xét dừng cấp phép tuyến vận tải hoặc áp dụng các hình thức xử phạt hành chính ở mức cao nhất.
• Công khai danh sách các hãng tàu, đại lý hãng tàu không chấp hành quy định về xử lý phế liệu tồn đọng trên các phương tiện thông tin đại chúng và trang thông tin điện tử của ngành Hải quan.

4. Công tác phối hợp giữa các cơ quan chức năng và doanh nghiệp cảng

Việc xử lý phế liệu tồn đọng đòi hỏi sự đồng thuận và phối hợp chặt chẽ giữa nhiều bên:

• Doanh nghiệp kinh doanh cảng biển có trách nhiệm tạo điều kiện thuận lợi về mặt bằng, kho bãi để phân loại, tập kết các container phế liệu chờ tái xuất.
• Doanh nghiệp cảng phối hợp với cơ quan hải quan trong việc đôn đốc, yêu cầu các hãng tàu thực hiện nghĩa vụ giải phóng container rỗng và đưa phế liệu ra khỏi cảng.
• Cục Hải quan địa phương chủ động báo cáo Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố và Tổng cục Hải quan những vướng mắc phát sinh vượt thẩm quyền để kịp thời tháo gỡ.

Tóm lại, Công văn 4589/TCHQ-GSQL năm 2020 là một văn bản chỉ đạo quyết liệt của Tổng cục Hải quan nhằm giải quyết vấn nạn ô nhiễm môi trường và quá tải tại các cảng biển do phế liệu tồn đọng gây ra, đồng thời nâng cao trách nhiệm của các doanh nghiệp vận tải quốc tế hoạt động tại Việt Nam.