Công văn 4334/TCHQ-GSQL được Tổng cục Hải quan ban hành ngày 03/07/2019 nhằm chấn chỉnh tình trạng các chi cục hải quan địa phương tự ý yêu cầu doanh nghiệp nộp, xuất trình chứng từ giấy thuộc hồ sơ hải quan không đúng quy định. Đây là văn bản chỉ đạo quan trọng thúc đẩy cải cách hành chính, giảm thiểu phiền hà và chi phí cho doanh nghiệp trong quá trình thông quan hàng hóa.

- Thực trạng lạm dụng yêu cầu chứng từ giấy tại các cửa khẩu

Tổng cục Hải quan ghi nhận phản ánh về việc một số Chi cục Hải quan vẫn yêu cầu người khai hải quan phải nộp hoặc xuất trình các chứng từ giấy (như hóa đơn thương mại, bản kê chi tiết hàng hóa, chứng từ vận tải...) thuộc hồ sơ hải quan khi làm thủ tục. Hành vi này diễn ra ngay cả khi doanh nghiệp đã gửi các chứng từ này dưới dạng điện tử (bản quét có chữ ký số) qua Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan. Điều này gây kéo dài thời gian thông quan, phát sinh chi phí không đáng có và đi ngược lại chủ trương hiện đại hóa hải quan của Chính phủ.

- Nguyên tắc nộp chứng từ thuộc hồ sơ hải quan

• Người khai hải quan thực hiện nộp các chứng từ thuộc hồ sơ hải quan thông qua Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan dưới dạng dữ liệu điện tử hoặc bản quét (scan) được ký số bởi người khai hải quan.
• Công chức hải quan có trách nhiệm kiểm tra, đối chiếu thông tin trên hệ thống, không được yêu cầu người khai hải quan nộp thêm chứng từ giấy nếu pháp luật không có quy định bắt buộc.

- Các trường hợp cụ thể phải nộp hoặc xuất trình chứng từ giấy

Tổng cục Hải quan nhấn mạnh công chức hải quan chỉ được yêu cầu nộp hoặc xuất trình chứng từ giấy trong các trường hợp được quy định rõ tại Nghị định số 59/2018/NĐ-CP và Thông tư số 39/2018/TT-BTC, bao gồm:

• Giấy phép xuất khẩu, nhập khẩu do cơ quan có thẩm quyền cấp dưới dạng văn bản giấy (đối với trường hợp chưa được kết nối trên Cổng thông tin một cửa quốc gia).
• Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) bản giấy trong các trường hợp điều ước quốc tế hoặc quy định pháp luật bắt buộc phải nộp bản chính dạng giấy.
• Các chứng từ khác mà pháp luật chuyên ngành quy định bắt buộc phải nộp bản giấy hoặc xuất trình bản chính để đối chiếu tại khâu thông quan.

- Biện pháp chấn chỉnh và xử lý vi phạm đối với công chức hải quan

Để khắc phục triệt để tình trạng trên, Tổng cục Hải quan yêu cầu Cục trưởng Cục Hải quan các tỉnh, thành phố thực hiện ngay các biện pháp sau:

• Quán triệt toàn bộ công chức hải quan tại các chi cục thực hiện nghiêm túc quy định về hồ sơ hải quan, tuyệt đối không tự ý yêu cầu doanh nghiệp nộp thêm các chứng từ giấy ngoài quy định.
• Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát công vụ đột xuất tại các địa điểm làm thủ tục hải quan để kịp thời phát hiện các hành vi gây khó khăn, phiền hà cho doanh nghiệp.
• Xử lý nghiêm khắc theo quy định của ngành đối với những công chức, lãnh đạo chi cục cố tình vi phạm, yêu cầu nộp chứng từ giấy trái quy định làm kéo dài thời gian thông quan hàng hóa.